Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 43— Đọc số nhiều chữ số trên hình vẽ (lớp triệu)
Bài 1 (trang 43, Tiết 1). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Nam quay vòng quay như hình bên và quan sát số ghi trên vùng mà mũi tên chỉ vào. Các sự kiện có thể xảy ra là: – Nam quay vào vùng ghi số 1000000000. – ........................................................... – ........................................................... – ........................................................... – ...........................................................
Kiến thức cần nhớ
Số tự nhiên nhiều chữ số được chia thành các lớp: lớp đơn vị, lớp nghìn, lớp triệu, mỗi lớp gồm 3 hàng.
Đọc, viết đúng một số cần xác định đủ các chữ số theo đúng thứ tự từ trái sang phải, không bỏ sót chữ số 0.
🧠 Phân tích tư duy
Hình vẽ có 5 vùng ghi 5 số khác nhau, đề đã cho sẵn một số; cần đọc đúng các số còn lại, kể cả số có nhiều chữ số 0 dễ đọc nhầm nhóm. Bẫy: đổi chỗ hai chữ số liền nhau trong một số nhiều chữ số 0.
1Cách 1. Đọc trực tiếp theo chiều kim đồng hồ trên hình vẽ
Định hướng. Quan sát lần lượt từng vùng của vòng quay theo một chiều nhất định (chiều kim đồng hồ), đọc đúng số ghi trong vùng đó rồi viết lại.
Đi theo chiều kim đồng hồ bắt đầu từ vùng đã cho 1000000000, các vùng tiếp theo lần lượt ghi số 20222021, rồi 200000000, rồi 483000000, cuối cùng là 14021993.
Vậy các sự kiện còn lại là Nam quay vào vùng ghi số 20222021; 200000000; 483000000; 14021993.
2Cách 2. Sắp xếp các số theo thứ tự từ lớn đến bé rồi liệt kê
Định hướng. So sánh nhanh các số theo số chữ số và theo hàng cao nhất để liệt kê có trật tự, tránh bỏ sót hoặc lặp số.
Trong 5 số ghi trên vòng quay, số 1000000000 có 10 chữ số nên lớn nhất (đã cho). Bốn số còn lại đều có 8-9 chữ số: 483000000 (9 chữ số, chữ số hàng trăm triệu là 4); 200000000 (9 chữ số, chữ số hàng trăm triệu là 2, bé hơn 4); 20222021 (8 chữ số); 14021993 (8 chữ số, bé hơn 20222021 vì chữ số hàng chục triệu là 1 bé hơn 2). Xếp theo thứ tự từ lớn đến bé: 483000000; 200000000; 20222021; 14021993.
Vậy 4 sự kiện còn lại (xếp từ lớn đến bé) là quay vào vùng ghi 483000000; 200000000; 20222021; 14021993.
3Cách 3. Liệt kê toàn bộ số trên hình rồi loại bỏ số đã cho
Định hướng. Viết ra tất cả số xuất hiện trên vòng quay, sau đó loại bỏ đúng số đã có sẵn trong đề để tìm các số còn phải điền.
Toàn bộ 5 số ghi trên vòng quay là: 1000000000; 483000000; 200000000; 20222021; 14021993. Đề đã cho sẵn số 1000000000 nên loại số này khỏi danh sách, còn lại đúng 4 số cần viết tiếp.
Vậy các sự kiện còn lại là quay vào vùng ghi 483000000; 200000000; 20222021; 14021993.
Cả ba cách đều cho cùng một kết quả, kiểm chứng lẫn nhau.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên làm theo Cách 1 (đọc theo chiều kim đồng hồ) vì bám sát đúng hình vẽ, không bỏ sót và không cần so sánh thêm.
Đáp số.Bốn sự kiện còn lại: Nam quay vào vùng ghi số 483000000; 200000000; 20222021; 14021993.
Sai lầm thường gặp.Lỗi hay gặp: đọc nhầm 483000000 thành 438000000 (đổi chỗ hai chữ số 8 và 3) do không để ý đúng thứ tự từ trái sang phải trên hình — một nguồn tham khảo trên mạng cũng từng ghi sai chỗ này, đã đối chiếu ảnh gốc phóng to để xác nhận số đúng là 483 000 000.
🚀 Mở rộng.Nếu vòng quay có thêm vùng ghi số 999999999 thì số này đứng ở vị trí nào khi xếp từ lớn đến bé cùng 5 số trên? (Đứng ngay sau 1000000000, vì đây là số liền trước của 1000000000.)
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★★Trang 43— Phân tích số thành tổng theo giá trị hàng
Bài 2 (trang 43, Tiết 1). Viết (theo mẫu). Mẫu:63710030=60000000+3000000+700000+10000+30 a) 380008574=........................................... b) 34062508=........................................... c) 700825092=...........................................
Kiến thức cần nhớ
Mỗi số tự nhiên có thể viết thành tổng các hạng, mỗi hạng bằng chữ số của một hàng nhân với giá trị của hàng đó.
Hàng có chữ số 0 thì hạng tương ứng bằng 0 nên không cần viết trong tổng.
🧠 Phân tích tư duy
Nhìn vào mẫu để biết chỉ liệt kê các hạng có chữ số khác 0 (mẫu không viết hạng chục triệu, nghìn vì hai hàng đó của 63 710 030 bằng 0). Bẫy: quên một hạng khác 0, hoặc viết thừa hạng bằng 0.
1Cách 1. Tách trực tiếp theo đúng vị trí từng hàng (như mẫu)
Định hướng. Xác định chữ số ở từng hàng của mỗi số, hàng nào khác 0 thì viết thành một hạng bằng chữ số nhân giá trị hàng, hàng bằng 0 thì bỏ qua, đúng như cách làm ở dòng mẫu.
a) 380008574 có chữ số 3 ở hàng trăm triệu, 8 ở hàng chục triệu, 8 ở hàng nghìn, 5 ở hàng trăm, 7 ở hàng chục, 4 ở hàng đơn vị nên 380008574=300000000+80000000+8000+500+70+4 b) 34062508 có chữ số 3 ở hàng chục triệu, 4 ở hàng triệu, 6 ở hàng chục nghìn, 2 ở hàng nghìn, 5 ở hàng trăm, 8 ở hàng đơn vị nên 34062508=30000000+4000000+60000+2000+500+8 c) 700825092 có chữ số 7 ở hàng trăm triệu, 8 ở hàng trăm nghìn, 2 ở hàng chục nghìn, 5 ở hàng nghìn, 9 ở hàng chục, 2 ở hàng đơn vị nên 700825092=700000000+800000+20000+5000+90+2
Vậy ba số trên được phân tích thành tổng như trên.
2Cách 2. Dùng bảng hàng - lớp làm trung gian
Định hướng. Kẻ bảng 9 cột (trăm triệu … đơn vị), điền từng chữ số của mỗi số vào đúng cột; cột khác 0 thì viết thành một hạng, cột bằng 0 thì bỏ qua.
a) Bảng của 380008574: trăm triệu 3, chục triệu 8, các hàng triệu-trăm nghìn-chục nghìn đều 0, nghìn 8, trăm 5, chục 7, đơn vị 4 → 380008574=300000000+80000000+8000+500+70+4 b) Bảng của 34062508: chục triệu 3, triệu 4, trăm nghìn 0, chục nghìn 6, nghìn 2, trăm 5, chục 0, đơn vị 8 → 34062508=30000000+4000000+60000+2000+500+8 c) Bảng của 700825092: trăm triệu 7, chục triệu-triệu đều 0, trăm nghìn 8, chục nghìn 2, nghìn 5, trăm 0, chục 9, đơn vị 2 → 700825092=700000000+800000+20000+5000+90+2
Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1.
3Cách 3. Trừ lần lượt từng hạng lớn nhất (tách dần từ trái sang phải)
Định hướng. Lấy số đã cho trừ đi hạng ứng với chữ số ở hàng cao nhất, phần còn lại tiếp tục tách hạng tiếp theo, cứ thế đến hết.
a) 380008574−300000000=80008574; 80008574−80000000=8574; 8574−8000=574; 574−500=74; 74−70=4 b) 34062508−30000000=4062508; 4062508−4000000=62508; 62508−60000=2508; 2508−2000=508; 508−500=8 c) 700825092−700000000=825092; 825092−800000=25092; 25092−20000=5092; 5092−5000=92; 92−90=2
Vậy các hạng trừ ra được lần lượt đúng bằng kết quả ở Cách 1, Cách 2.
Ba cách cho cùng một kết quả, có thể dùng để tự kiểm tra lại bài làm.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 vì nhanh gọn, chỉ cần đọc đúng hàng của từng chữ số khác 0.
Đáp số.a) 380008574=300000000+80000000+8000+500+70+4; b) 34062508=30000000+4000000+60000+2000+500+8; c) 700825092=700000000+800000+20000+5000+90+2.
Sai lầm thường gặp.Lỗi hay gặp: viết thừa hạng có chữ số 0 (ví dụ thêm +0 cho hàng chục triệu của câu a) làm sai dạng mẫu, hoặc quên một hạng có chữ số khác 0.
🚀 Mở rộng.Muốn viết ngược lại — từ tổng 300000000+80000000+8000+500+70+4 ra số viết liền — chỉ cần cộng các hạng lại theo đúng giá trị hàng.
Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★★Trang 43— Xác định hàng, lớp của một chữ số trong số nhiều chữ số
Bài 3 (trang 43, Tiết 1). Viết vào chỗ chấm cho thích hợp (theo mẫu). Mỗi chữ số được gạch chân dưới đây thuộc hàng nào, lớp nào? Mẫu:874716177: Chữ số 7 được gạch chân thuộc hàng trăm nghìn, lớp nghìn. · 58319911: ........................................... · 8499009: ........................................... · 516800153: ...........................................
Kiến thức cần nhớ
Mỗi số tự nhiên nhiều chữ số gồm các lớp (từ phải sang trái): lớp đơn vị, lớp nghìn, lớp triệu; mỗi lớp có 3 hàng.
Muốn biết một chữ số thuộc hàng nào, lớp nào, ta đếm số chữ số tính từ hàng đơn vị đến chữ số đó.
Bài 5 · Bài 1 (Tiết 2)★★Trang 44— Đúng/Sai về hàng, lớp của các chữ số trong một số
Bài 1 (trang 44, Tiết 2). Đ, S? Số 39064178 có: a) Chữ số 3 thuộc lớp triệu. .......... b) Chữ số 1 thuộc lớp đơn vị. .......... c) Chữ số 6 ở hàng nghìn. .......... d) Chữ số 9 ở hàng triệu. ..........
Kiến thức cần nhớ
Xác định đúng hàng của một chữ số trước khi kết luận lớp của nó.
Một số tự nhiên có thể có nhiều chữ số ở các hàng khác nhau, cần đọc kĩ đề để biết đang xét chữ số nào.
Bài 8 · Bài 4 (Tiết 2)★★★Trang 44— Trắc nghiệm nhiều điều kiện về hàng, lớp
Bài 4 (trang 44, Tiết 2). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Trong các số 738038398; 7488000; 10874555; 8000000, số nào thoả mãn đồng thời các điều kiện dưới đây? + Chữ số 8 ở lớp triệu; + Lớp nghìn không chứa chữ số 3; + Các chữ số ở lớp đơn vị bằng nhau. A. 738038398 B. 7488000 C. 10874555 D. 8000000
Kiến thức cần nhớ
Khi đề có nhiều điều kiện, một số chỉ được chọn khi thoả mãn tất cả các điều kiện.
Tách mỗi số thành 3 lớp (triệu, nghìn, đơn vị) trước khi kiểm tra từng điều kiện sẽ tránh nhầm lẫn.
Bài 9 · Bài 5 (Tiết 2)★★Trang 44— Số lớn nhất/bé nhất/liền sau có số chữ số cho trước
Bài 5 (trang 44, Tiết 2). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. a) Số lớn nhất có sáu chữ số là: .......................... b) Số liền sau của số 999999999 là: .......................... c) Số bé nhất có chín chữ số là: ..........................
Kiến thức cần nhớ
Số tự nhiên lớn nhất có n chữ số gồm n chữ số 9.
Số tự nhiên bé nhất có n chữ số (với n từ 2 chữ số trở lên) là 1 theo sau (n-1) chữ số 0.
Số liền sau của một số tự nhiên bằng số đó cộng thêm 1.
Bài 11 · Bài 2 (Tiết 3)★★Trang 46— Xác định hàng, lớp của chữ số gạch chân (luyện tập thêm)
Bài 2 (trang 46, Tiết 3). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Mỗi chữ số được gạch chân dưới đây thuộc hàng nào, lớp nào? · 783176330: ........................................... · 83177334: ........................................... · 900331256: ........................................... · 117381088: ...........................................
Kiến thức cần nhớ
Đếm đúng vị trí chữ số gạch chân theo lớp trước khi đọc tên hàng.
Số 8 chữ số không có hàng trăm triệu, cần chú ý khi đếm từ trái sang.
Bài 12 · Bài 3 (Tiết 3)★★★Trang 46— Trắc nghiệm nhiều đáp án, nhiều điều kiện
Bài 3 (trang 46, Tiết 3). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Trong các số 123456789; 1234567; 210987543; 987654321, số nào thoả mãn đồng thời các điều kiện dưới đây? + Có các chữ số khác nhau; + Lớp triệu không chứa chữ số 9; + Lớp nghìn không chứa chữ số 5. A. 123456789 B. 1234567 C. 210987543 D. 987654321
Kiến thức cần nhớ
Trắc nghiệm có thể có nhiều hơn một đáp án đúng, phải kiểm tra hết các phương án.
Điều kiện 'các chữ số khác nhau' nghĩa là không có chữ số nào lặp lại trong cả số.
Bài 13 · Bài 4 (Tiết 3)★★★Trang 46— Ghép các nhóm chữ số thành số nhiều chữ số (chữ số hàng cao nhất khác 0)
Bài 4 (trang 46, Tiết 3). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Nam dùng các mảnh bìa dưới đây ghép được một số có chín chữ số. Vậy số Nam ghép được có thể là: ...........................................
Kiến thức cần nhớ
Số tự nhiên có 9 chữ số thì chữ số ở hàng cao nhất (hàng trăm triệu) phải khác 0.
Khi ghép các nhóm chữ số thành một số, thứ tự các nhóm quyết định giá trị của số đó.
