Bài 1 · Tiết 1 · Bài 1★Trang 72— Đổi đơn vị đo diện tích m² ↔ dm² ↔ cm² ↔ mm²
Bài 1 (trang 72, Tiết 1). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. a) 6 m² = ...... dm² 600 dm² = ...... m² b) 4 cm² = ...... mm² 400 mm² = ...... cm² c) 7 m² 15 dm² = ...... dm² 5 cm² 4 mm² = ...... mm²
Kiến thức cần nhớ
Hai đơn vị đo diện tích liền kề hơn kém nhau 100 lần: 1 m² =100 dm²; 1 dm² =100 cm²; 1 cm² =100 mm².
Số đo diện tích viết ghép hai đơn vị (như 7 m² 15 dm²) bằng tổng giá trị của từng phần quy về cùng một đơn vị.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho ba cặp đơn vị đo diện tích liền kề (m²–dm², cm²–mm²) và một số đo ghép hai đơn vị (7 m² 15 dm²; 5 cm² 4 mm²). Dấu hiệu nhận biết là mỗi đơn vị diện tích liền kề hơn kém nhau đúng 100 lần (khác với đơn vị đo độ dài chỉ hơn kém 10 lần), nên khi đổi phải nhân hoặc chia cho 100, không phải cho 10. Bẫy hay gặp là nhầm sang quy tắc của đơn vị đo độ dài.
1Cách 1. Dùng trực tiếp bảng quan hệ 1 m² = 100 dm²; 1 cm² = 100 mm²
Định hướng. Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé thì nhân với 100, đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn thì chia cho 100.
6 m² =6×100=600 dm² 600 dm² =600:100=6 m² 4 cm² =4×100=400 mm² 400 mm² =400:100=4 cm² 7 m² 15 dm²: 7 m² =700 dm², cộng thêm 15 dm² được 715 dm² 5 cm² 4 mm²: 5 cm² =500 mm², cộng thêm 4 mm² được 504 mm²
Vậy các số cần điền lần lượt là 600; 6; 400; 4; 715; 504.
2Cách 2. Tách số đo ghép thành tổng theo đơn vị rồi cộng lại
Định hướng. Với số đo ghép hai đơn vị, đổi riêng từng phần về đơn vị bé nhất rồi cộng lại — cách này giúp không bỏ sót phần lẻ.
Định hướng. Vì hai đơn vị diện tích liền kề hơn kém nhau 100 lần, đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé chỉ cần viết thêm hai chữ số 0, đổi ngược lại thì bớt hai chữ số 0 (nếu đủ hai chữ số 0 ở cuối).
6 m² thêm hai chữ số 0 được 600 dm² 600 dm² bớt hai chữ số 0 ở cuối được 6 m² 4 cm² thêm hai chữ số 0 được 400 mm² 400 mm² bớt hai chữ số 0 ở cuối được 4 cm² 7 m² 15 dm²: phần 7 m² thêm hai chữ số 0 thành 700 dm², cộng 15 dm² được 715 dm² 5 cm² 4 mm²: phần 5 cm² thêm hai chữ số 0 thành 500 mm², cộng 4 mm² được 504 mm²
Vậy cả ba cách đều cho cùng một kết quả.
Nhận xét. Đi thi nên dùng Cách 3 vì làm rất nhanh, chỉ cần đếm đúng hai chữ số 0.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 3 (thêm/bớt hai chữ số 0) vì nhanh nhất, không cần đặt phép nhân hay phép chia.
Đáp số.a) 600 dm²; 6 m². b) 400 mm²; 4 cm². c) 715 dm²; 504 mm².
Sai lầm thường gặp.Nhầm quy tắc đơn vị đo độ dài (hơn kém 10 lần) sang đơn vị đo diện tích, ví dụ viết 6 m² =60 dm² thay vì 600 dm².
🚀 Mở rộng.Thử đổi tiếp với đơn vị đề-ca-mét vuông hoặc số đo ba đơn vị ghép như 3 m² 5 dm² 7 cm².
Bài 2 · Tiết 1 · Bài 2★Trang 72— Đổi đơn vị đo khối lượng yến, tạ, tấn ra ki-lô-gam
Bài 2 (trang 72, Tiết 1). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. a) 8 yến 7 kg = ...... kg 5 yến 2 kg = ...... kg b) 1 tạ 30 kg = ...... kg 2 tạ 5 yến = ...... yến c) 9 tấn = ...... tạ 2 tấn 13 kg = ...... kg
Số đo khối lượng ghép hai đơn vị bằng tổng giá trị từng phần quy về cùng một đơn vị.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho các số đo khối lượng ghép hai đơn vị (yến–kg, tạ–kg, tấn–kg) và một cặp cùng khối tạ–yến. Dấu hiệu là phải nhớ đúng bậc của từng đơn vị: 1 yến = 10 kg, 1 tạ = 100 kg = 10 yến, 1 tấn = 1000 kg = 10 tạ. Bẫy hay gặp là nhầm 1 tạ với 1 yến khi đổi "2 tạ 5 yến" ra yến.
1Cách 1. Đổi riêng từng đơn vị rồi cộng lại
Định hướng. Đổi phần đơn vị lớn ra kg (hoặc ra yến), rồi cộng với phần còn lại.
8 yến 7 kg =80 kg +7 kg =87 kg 5 yến 2 kg =50 kg +2 kg =52 kg 1 tạ 30 kg =100 kg +30 kg =130 kg 2 tạ 5 yến =20 yến +5 yến =25 yến 9 tấn =9×10=90 tạ 2 tấn 13 kg =2000 kg +13 kg =2013 kg
Vậy các số cần điền lần lượt là 87; 52; 130; 25; 90; 2013.
2Cách 2. Quy đổi bằng bảng đơn vị đo khối lượng (mỗi bậc thêm một chữ số 0)
Định hướng. Ki-lô-gam là đơn vị gốc; yến hơn kg 10 lần, tạ hơn kg 100 lần, tấn hơn kg 1 000 lần — chỉ cần thêm đúng số chữ số 0 tương ứng.
8 yến thêm một chữ số 0 thành 80, cộng 7 được 87 kg 1 tạ thêm hai chữ số 0 thành 100, cộng 30 được 130 kg 9 tấn thêm một chữ số 0 (đổi ra tạ) thành 90 tạ 2 tấn thêm ba chữ số 0 thành 2000, cộng 13 được 2013 kg
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.
3Cách 3. Tính bằng phép nhân với hệ số quy đổi
Định hướng. Coi mỗi phép đổi là một phép nhân với hệ số cố định (10 cho yến, 100 cho tạ, 1000 cho tấn), rồi cộng phần dư — cách này rất nhanh khi tính nhẩm.
5 yến 2 kg =5×10+2=52 kg 2 tạ 5 yến =2×10+5=25 yến 2 tấn 13 kg =2×1000+13=2013 kg
Vậy cả ba cách đều cho cùng kết quả như Cách 1.
Nhận xét. Dễ nhầm nhất là câu 9 tấn = ...... tạ vì phải đổi giữa hai đơn vị lớn (không qua kg), cần nhớ 1 tấn =10 tạ.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 3 (nhân với hệ số quy đổi) vì tính nhẩm nhanh, ít viết trung gian.
Đáp số.a) 87 kg; 52 kg. b) 130 kg; 25 yến. c) 90 tạ; 2 013 kg.
Sai lầm thường gặp.Đổi 9 tấn =9 tạ (quên nhân với 10), đúng ra phải là 90 tạ.
🚀 Mở rộng.Thử đổi tiếp 3 tấn 2 tạ 5 yến ra ki-lô-gam để luyện cả ba bậc liền nhau.
Bài 3 · Tiết 1 · Bài 3★★Trang 72— Toán có lời văn: chia đều diện tích rồi tính sản lượng theo tỉ lệ
Bài 3 (trang 72, Tiết 1). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Khu vườn của cô Trà có dạng hình chữ nhật với diện tích 5000 m². Cô Trà chia đều khu vườn đó thành năm phần. a) Diện tích mỗi phần là ...... m². b) Cứ mỗi 1000 m², cô Trà thu được 160 kg đậu nành. Như vậy, cô Trà thu hoạch được tất cả ...... yến đậu nành.
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm diện tích mỗi phần khi chia đều, ta lấy diện tích cả khu vườn chia cho số phần.
Bài toán tỉ lệ thuận: diện tích gấp lên bao nhiêu lần thì sản lượng thu được cũng gấp lên bấy nhiêu lần.
Bài 5 · Tiết 1 · Bài 5★★Trang 73— Đo độ dài rồi tính diện tích hình chữ nhật
Bài 5 (trang 73, Tiết 1). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Em hãy đo độ dài các cạnh rồi tính diện tích chiếc nhãn vở hình chữ nhật. Nhãn vở rộng ...... cm, dài ...... cm, diện tích ...... cm².
Kiến thức cần nhớ
Diện tích hình chữ nhật bằng chiều dài nhân với chiều rộng (cùng đơn vị đo).
Muốn đo độ dài một đoạn thẳng, đặt vạch số 0 của thước trùng với một đầu đoạn thẳng rồi đọc số ở đầu kia.
Bài 6 · Tiết 2 · Bài 1★Trang 73— Đổi đơn vị đo thời gian: thế kỉ – năm, phút – giây
Bài 1 (trang 73, Tiết 2). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. a) 9 thế kỉ = ...... năm 3 phút = ...... giây b) 900 năm = ...... thế kỉ 67 giây = ...... phút ...... giây
Kiến thức cần nhớ
1 thế kỉ =100 năm.
1 phút =60 giây (không phải 100 giây như thế kỉ–năm).
Bài 7 · Tiết 2 · Bài 2★★Trang 73— Toán có lời văn nhiều bước: đổi đơn vị khối lượng, trừ liên tiếp và nhân
Bài 2 (trang 73, Tiết 2). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Thím Tư có 2 tạ thóc. Vào cuối vụ, thím bán 8 yến thóc để mua 10 con vịt giống. Sau hai tháng, mỗi con vịt ăn hết 3 kg thóc. Vậy lúc đó thím Tư còn lại ...... kg thóc. Thím Tư bán đi 2 con vịt. Biết mỗi con vịt bán được 85000 đồng. Tiền bán vịt của thím Tư là ...... đồng.
Kiến thức cần nhớ
1 tạ =100 kg; 1 yến =10 kg — phải đổi về cùng đơn vị mới trừ được cho nhau.
Muốn trừ liên tiếp nhiều lần, có thể trừ lần lượt hoặc cộng các số trừ lại rồi trừ một lần.
Bài 8 · Tiết 2 · Bài 3★★★Trang 74— Tính diện tích hình ghép từ nhiều hình chữ nhật
Bài 3 (trang 74, Tiết 2). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Dưới đây là kích thước và hình vẽ của một chi tiết máy (hình bậc thang gồm ba đoạn ghép lại, các cạnh có số đo lần lượt là 4 mm, 6 mm, 6 mm, 3 mm, 5 mm và cạnh đáy 15 mm như hình vẽ). Diện tích của chi tiết máy đó là ...... mm².
Kiến thức cần nhớ
Muốn tính diện tích một hình phức tạp, ta chia hình đó thành các hình chữ nhật nhỏ rồi cộng diện tích lại.
Diện tích hình chữ nhật bằng chiều dài nhân chiều rộng.
Bài 10 · Tiết 2 · Bài 5★★Trang 74— Tính năm kỉ niệm và xác định thế kỉ của một năm cho trước
Bài 5 (trang 74, Tiết 2). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Bộ bách khoa toàn thư đầu tiên của Việt Nam là Lịch triều hiến chương loại chí, bắt đầu được biên soạn vào năm 1809. Dịp kỉ niệm 500 năm bộ sách này sẽ vào năm ...... Năm đó thuộc thế kỉ ......
Kiến thức cần nhớ
Từ năm (100k+1) đến năm 100(k+1) đều thuộc thế kỉ thứ (k+1).
Muốn tìm một năm sau một mốc cho trước bao nhiêu năm, ta lấy năm mốc cộng với số năm đó.
