Số có bảy chữ số gồm đủ ba lớp: lớp triệu (hàng trăm triệu, chục triệu, triệu), lớp nghìn (hàng trăm nghìn, chục nghìn, nghìn), lớp đơn vị (hàng trăm, chục, đơn vị).
Đọc số nhiều chữ số: đọc từ lớp cao nhất đến lớp thấp nhất, hết mỗi lớp thêm tên lớp (triệu, nghìn), riêng lớp đơn vị không đọc tên lớp.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi số dân có tối đa bảy chữ số nên thuộc lớp triệu hoặc chỉ dừng ở lớp nghìn — dấu hiệu để thu hẹp phạm vi trước khi đọc chi tiết là đếm số chữ số và xem có tiếng “triệu” hay không. Bẫy của đề là hai số đều bắt đầu bằng “một triệu” (Vũng Tàu và Cần Thơ) nên phải đọc kỹ đến lớp nghìn mới phân biệt được.
1Cách 1. Đọc trực tiếp từng số theo lớp rồi tìm câu đọc trùng khớp
Định hướng. Tách mỗi số thành lớp triệu — lớp nghìn — lớp đơn vị rồi đọc đúng thứ tự để tìm đúng câu đọc bên cột phải.
530341 gồm lớp nghìn 530, lớp đơn vị 341, đọc là: Năm trăm ba mươi nghìn ba trăm bốn mươi mốt 2028514 gồm lớp triệu 2, lớp nghìn 028, lớp đơn vị 514, đọc là: Hai triệu không trăm hai mươi tám nghìn năm trăm mười bốn 3327791 gồm lớp triệu 3, lớp nghìn 327, lớp đơn vị 791, đọc là: Ba triệu ba trăm hai bảy nghìn bảy trăm chín mươi mốt 1148313 gồm lớp triệu 1, lớp nghìn 148, lớp đơn vị 313, đọc là: Một triệu một trăm bốn mươi tám nghìn ba trăm mười ba 994679 gồm lớp nghìn 994, lớp đơn vị 679, đọc là: Chín trăm chín mươi tư nghìn sáu trăm bảy mươi chín 1235171 gồm lớp triệu 1, lớp nghìn 235, lớp đơn vị 171, đọc là: Một triệu hai trăm ba mươi lăm nghìn một trăm bảy mươi mốt
Vậy nối Cao Bằng, Hải Phòng, Nghệ An, Vũng Tàu, Bình Phước, Cần Thơ lần lượt với sáu câu đọc tương ứng ở trên.
2Cách 2. Đọc ngược — từ mỗi câu ở cột phải suy ra số rồi so khớp
Định hướng. Đi từ cột phải: đọc mỗi câu thành số cụ thể, rồi tìm đúng số ở cột trái — làm ngược chiều với Cách 1 để tự kiểm tra chéo.
“Ba triệu ba trăm hai bảy nghìn bảy trăm chín mươi mốt” viết thành 3327791, khớp với Nghệ An “Năm trăm ba mươi nghìn ba trăm bốn mươi mốt” viết thành 530341, khớp với Cao Bằng “Một triệu một trăm bốn mươi tám nghìn ba trăm mười ba” viết thành 1148313, khớp với Vũng Tàu “Hai triệu không trăm hai mươi tám nghìn năm trăm mười bốn” viết thành 2028514, khớp với Hải Phòng “Một triệu hai trăm ba mươi lăm nghìn một trăm bảy mươi mốt” viết thành 1235171, khớp với Cần Thơ “Chín trăm chín mươi tư nghìn sáu trăm bảy mươi chín” viết thành 994679, khớp với Bình Phước
Vậy kết quả nối giống hệt Cách 1.
3Cách 3. Phân loại theo số chữ số rồi loại trừ dần
Định hướng. Không cần đọc hết ngay: chia sáu số thành nhóm chưa có tiếng “triệu” và nhóm có tiếng “triệu”, so khớp theo đúng nhóm trước, sau đó mới phân biệt tiếp trong từng nhóm.
Nhóm chưa có “triệu”: Cao Bằng 530341 và Bình Phước 994679, khớp với hai câu không có chữ “triệu” Nhóm có “triệu”: Hải Phòng, Nghệ An, Vũng Tàu, Cần Thơ, khớp với bốn câu có chữ “triệu” Trong nhóm “một triệu”, Vũng Tàu 1148313 có lớp nghìn là 148 còn Cần Thơ 1235171 có lớp nghìn là 235, tách được hai câu đọc “một trăm bốn mươi tám nghìn” và “hai trăm ba mươi lăm nghìn”
Vậy cả ba cách đều cho cùng sáu cặp nối như Cách 1.
Nhận xét. Cách 3 nhanh nhất vì loại được bốn cặp chỉ bằng cách đếm chữ số, chỉ còn hai cặp “một triệu” cần đọc kỹ thêm.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 3: đếm chữ số và tìm chữ “triệu” loại nhanh bốn trên sáu cặp, chỉ còn so kỹ hai cặp còn lại.
Đáp số.Cao Bằng — Năm trăm ba mươi nghìn ba trăm bốn mươi mốt. Hải Phòng — Hai triệu không trăm hai mươi tám nghìn năm trăm mười bốn. Nghệ An — Ba triệu ba trăm hai bảy nghìn bảy trăm chín mươi mốt. Vũng Tàu — Một triệu một trăm bốn mươi tám nghìn ba trăm mười ba. Bình Phước — Chín trăm chín mươi tư nghìn sáu trăm bảy mươi chín. Cần Thơ — Một triệu hai trăm ba mươi lăm nghìn một trăm bảy mươi mốt.
Sai lầm thường gặp.Nối nhầm Vũng Tàu (1 148 313) với câu đọc của Cần Thơ (1 235 171) vì cả hai đều bắt đầu bằng “một triệu” mà không đọc tiếp đến lớp nghìn để phân biệt 148 và 235.
🚀 Mở rộng.Thử tự tìm thêm số dân một tỉnh khác rồi tự đọc số đó thành lời.
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 115— Phân lớp trong số có chín chữ số
Bài 2 (trang 115, Tiết 1). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Cho số 805713354. a) Các chữ số thuộc lớp triệu của số đã cho là …………………. b) Các chữ số thuộc lớp nghìn của số đã cho là …………………. c) Các chữ số thuộc lớp đơn vị của số đã cho là ………………….
Kiến thức cần nhớ
Số có chín chữ số gồm đủ ba lớp: lớp triệu, lớp nghìn, lớp đơn vị, mỗi lớp ba chữ số.
Tách một số thành các lớp bằng cách nhóm ba chữ số liên tiếp từ phải sang trái.
🧠 Phân tích tư duy
Số 805 713 354 có đúng chín chữ số nên chia hết thành ba lớp ba chữ số một — đây là dấu hiệu để tách nhanh mà không cần đếm từng hàng. Bẫy của bài là đừng bỏ qua chữ số 0 của lớp triệu (805), nó vẫn được tính là một chữ số của lớp.
1Cách 1. Nhóm ba chữ số một từ phải sang trái
Định hướng. Từ chữ số tận cùng bên phải, gộp lần lượt từng nhóm ba chữ số để được lớp đơn vị, lớp nghìn rồi lớp triệu.
805713354 nhóm thành 805−713−354 Nhóm bên trái 805 là lớp triệu, nhóm giữa 713 là lớp nghìn, nhóm bên phải 354 là lớp đơn vị
Vậy các chữ số thuộc lớp triệu là 8;0;5, lớp nghìn là 7;1;3, lớp đơn vị là 3;5;4.
2Cách 2. Xác định theo tên hàng của từng chữ số
Định hướng. Gọi tên đúng chín hàng của số (từ hàng trăm triệu đến hàng đơn vị), ba hàng đầu là lớp triệu, ba hàng giữa là lớp nghìn, ba hàng cuối là lớp đơn vị.
805713354: hàng trăm triệu là 8, hàng chục triệu là 0, hàng triệu là 5 nên lớp triệu là 8;0;5 hàng trăm nghìn là 7, hàng chục nghìn là 1, hàng nghìn là 3 nên lớp nghìn là 7;1;3 hàng trăm là 3, hàng chục là 5, hàng đơn vị là 4 nên lớp đơn vị là 3;5;4
Vậy kết quả giống hệt Cách 1.
3Cách 3. Đọc số thành lời rồi tách theo tên lớp
Định hướng. Đọc to số đã cho thành lời; các chữ số đứng trước tiếng “triệu” thuộc lớp triệu, các chữ số đứng trước tiếng “nghìn” thuộc lớp nghìn, phần còn lại thuộc lớp đơn vị.
805713354 đọc là “Tám trăm linh năm triệu bảy trăm mười ba nghìn ba trăm năm mươi tư” “Tám trăm linh năm” đứng trước tiếng triệu nên lớp triệu là 8;0;5 “Bảy trăm mười ba” đứng trước tiếng nghìn nên lớp nghìn là 7;1;3 “Ba trăm năm mươi tư” còn lại là lớp đơn vị 3;5;4
Vậy cả ba cách đều cho cùng kết quả như trên.
Nhận xét. Đọc thành lời còn giúp tự kiểm tra ngược: đọc trôi chảy đúng ba lớp nghĩa là đã tách đúng.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: chỉ cần nhóm ba chữ số một từ phải sang trái, không phải gọi tên từng hàng.
Đáp số.a) 8; 0; 5. b) 7; 1; 3. c) 3; 5; 4.
Sai lầm thường gặp.Xác định lớp triệu chỉ gồm hai chữ số 8 và 5, bỏ quên chữ số 0 ở hàng chục triệu vì tưởng chữ số 0 không được tính vào lớp.
🚀 Mở rộng.Thử tách lớp cho số chín chữ số khác, ví dụ 427 006 158, chú ý lớp nghìn có chữ số 0 ở giữa.
Bài 5 · Bài 5 (Tiết 1)★★★Trang 116— Số mới hơn số cũ bao nhiêu đơn vị khi thêm một chữ số vào trước
Bài 5 (trang 116, Tiết 1). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Cho một số có bốn chữ số. Khi viết thêm chữ số 3 vào trước số đó thì được số mới có năm chữ số, lớn hơn số đã cho là: A. 30 B. 3000 C. 30000 D. 300
Kiến thức cần nhớ
Viết thêm một chữ số vào trước một số có bốn chữ số nghĩa là cộng thêm chữ số đó nhân với 10 000 vào số ban đầu.
Bài 6 · Bài 1 (Tiết 2)★★Trang 116— So sánh hai số tự nhiên nhiều chữ số
Bài 1 (trang 116, Tiết 2). Điền dấu >, < hoặc = thích hợp vào chỗ chấm. a) 99879 …… 102300 382846 …… 379957 5036120 …… 4988210 b) 45710 …… 40000+5000+700+10 650802 …… 600000+60000+800 9070005 …… 9000000+70000+50
Kiến thức cần nhớ
So sánh hai số tự nhiên: số nào có nhiều chữ số hơn thì lớn hơn; nếu số chữ số bằng nhau thì so sánh từng cặp chữ số cùng hàng từ trái sang phải, gặp cặp khác nhau đầu tiên là phân biệt được.
Muốn so sánh một số với một tổng, phải tính giá trị của tổng trước.
Bài 7 · Bài 2 (Tiết 2)★★Trang 117— So sánh nhiều số tự nhiên trong bảng thống kê
Bài 2 (trang 117, Tiết 2). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Bảng thống kê dưới đây cho biết số lượt khách du lịch của một số nước châu Á đến Việt Nam năm 2019 (theo Niên giám thống kê năm 2019).
Tên nước
Số lượt khách du lịch đến Việt Nam
Nhật Bản
952 000
Phi-líp-pin
179 200
In-đô-nê-xi-a
106 700
Hàn Quốc
4 290 800
a) Nước …………… có số lượt khách du lịch đến Việt Nam nhiều nhất. Nước …………… có số lượt khách du lịch đến Việt Nam ít nhất. b) Số lượt khách du lịch đến Việt Nam của nước Nhật Bản nhiều hơn số lượt khách du lịch của các nước ……………………………………………………
Kiến thức cần nhớ
So sánh nhiều số cùng lúc: sắp xếp các số theo thứ tự từ bé đến lớn để tìm số lớn nhất, bé nhất, hoặc so một số với các số còn lại.
Số càng nhiều chữ số thì càng lớn, cùng số chữ số thì so từng hàng từ trái sang phải.
Bài 8 · Bài 3 (Tiết 2)★★★Trang 117— Làm tròn số đến các hàng khác nhau
Bài 3 (trang 117, Tiết 2). Số học sinh cấp Tiểu học vùng Đồng bằng sông Cửu Long tại thời điểm ngày 30 tháng 9 năm 2020 là 1484598 học sinh (theo Niên giám thống kê năm 2020). a) Đúng ghi Đ, sai ghi S. Nếu làm tròn đến hàng trăm, số học sinh cấp Tiểu học vùng Đồng bằng sông Cửu Long: — Có khoảng 1484600 học sinh. ….. — Có khoảng 1484500 học sinh. ….. b) Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Số học sinh cấp Tiểu học vùng Đồng bằng sông Cửu Long làm tròn đến: — Hàng …………………… có khoảng 1485000 học sinh. — Hàng …………………… có khoảng 1500000 học sinh. — Hàng …………………… có khoảng 1480000 học sinh.
Kiến thức cần nhớ
Làm tròn số đến một hàng: nhìn chữ số ngay bên phải hàng đó; chữ số đó từ 5 trở lên thì làm tròn lên (thêm 1 vào chữ số của hàng cần làm tròn), nhỏ hơn 5 thì làm tròn xuống (giữ nguyên); các chữ số bên phải hàng làm tròn đều đổi thành 0.
Cùng một số có thể làm tròn đến nhiều hàng khác nhau và cho các kết quả gần đúng khác nhau.
Bài 9 · Bài 4 (Tiết 2)★★★Trang 118— Suy luận lô-gic để sắp xếp lại bốn số theo điều kiện cho trước
Bài 4 (trang 118, Tiết 2). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Trong siêu thị điện máy, cô bán hàng đã đặt NHẦM biển giá tiền của bốn loại máy tính (hình dưới đây là các nhãn giá đang bị gắn sai vị trí). Biết rằng, máy tính B có giá cao nhất, máy tính C có giá cao hơn máy tính A nhưng thấp hơn máy tính D. — Giá tiền của loại máy tính A là ……………. đồng. — Giá tiền của loại máy tính B là ……………. đồng. — Giá tiền của loại máy tính C là ……………. đồng. — Giá tiền của loại máy tính D là ……………. đồng.
Kiến thức cần nhớ
Với bốn số đã biết, dùng các điều kiện so sánh (cao nhất, thấp nhất, ở giữa) để xác định đúng thứ tự rồi gán lại cho đúng đối tượng.
Khi chỉ còn ba số chưa xếp và biết thứ tự tăng dần giữa ba đối tượng, thứ tự đó là duy nhất.
Bài 10 · Bài 5 (Tiết 2)★★Trang 118— Số mới gấp số cũ bao nhiêu lần khi thêm chữ số 0 vào bên phải
Bài 5 (trang 118, Tiết 2). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Khi viết thêm một chữ số 0 vào bên phải số 3652 thì được số mới có năm chữ số, gấp số 3652 là: A. 10 lần B. 100 lần C. 1000 lần D. 10000 lần
Kiến thức cần nhớ
Viết thêm một chữ số 0 vào bên phải một số tự nhiên thì số đó gấp lên 10 lần.
Muốn biết số này gấp số kia bao nhiêu lần, ta lấy số lớn chia cho số bé.
