Chủ đề 7. Ôn tập học kì 1

Bài 37. Ôn tập chung

Vở bài tập Toán 4 — Kết nối tri thức, tập 1 · 10 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 132— Đọc, viết số có nhiều chữ số theo bảng hàng và lớp
Bài 1 (trang 132, Tiết 1). Số? Viết số thích hợp vào các ô hàng còn thiếu hoặc vào cột “Viết số” cho đúng bảng sau (dòng đầu là mẫu):
HàngViết số
TriệuTrăm nghìnChục nghìnNghìnTrămChụcĐơn vị
41257944 125 794 (mẫu)
???????2 833 245
3?5?01?3 650 011
497008?
Kiến thức cần nhớ
  • Số tự nhiên viết theo hệ thập phân, xếp thành từng lớp ba hàng: lớp đơn vị (đơn vị, chục, trăm), lớp nghìn (nghìn, chục nghìn, trăm nghìn), lớp triệu (triệu, chục triệu, trăm triệu).
  • Muốn tách một số thành các chữ số theo hàng, ta đọc lần lượt từ chữ số hàng cao nhất (bên trái) đến hàng đơn vị (bên phải); ngược lại, ghép các chữ số theo đúng thứ tự hàng sẽ được số cần viết.
🧠 Phân tích tư duy
Dòng đầu (mẫu) 4 125 794 cho biết đúng thứ tự bảy cột hàng cần đọc từ trái sang phải: triệu, trăm nghìn, chục nghìn, nghìn, trăm, chục, đơn vị — đây là dấu hiệu để tách hoặc ghép đúng từng dòng còn lại. Có dòng thiếu hàng nhưng biết “Viết số” (dòng 2, dòng 3) và có dòng biết đủ hàng nhưng thiếu “Viết số” (dòng 4), nên phải làm được cả hai chiều tách số và ghép số. Bẫy của đề là dòng 4 không có chữ số ở cột Triệu vì đó là số chỉ có sáu chữ số, không phải bỏ sót hay phải viết 0.
1Cách 1. Tách trực tiếp theo từng chữ số của số đã cho (dòng 2, dòng 3)

Định hướng. Với dòng đã biết “Viết số”, đọc lần lượt từng chữ số từ trái sang phải để điền đúng bảy cột hàng.

2 833 245 có bảy chữ số 2, 8, 3, 3, 2, 4, 5 nên hàng triệu là 2, trăm nghìn là 8, chục nghìn là 3, nghìn là 3, trăm là 2, chục là 4, đơn vị là 5
3 650 011 có bảy chữ số 3, 6, 5, 0, 0, 1, 1, đối chiếu với các ô đã biết (chục nghìn 5, trăm 0, chục 1) đúng khớp, nên ô còn thiếu là trăm nghìn 6, nghìn 0, đơn vị 1

Vậy dòng 2 điền đủ 2, 8, 3, 3, 2, 4, 5; dòng 3 điền thêm trăm nghìn là 6, nghìn là 0, đơn vị là 1.

2Cách 2. Ghép các chữ số đã biết theo đúng thứ tự hàng (dòng 4)

Định hướng. Với dòng đã biết đủ các hàng nhưng thiếu cột “Viết số”, ghép các chữ số theo đúng thứ tự từ hàng cao đến hàng thấp; ô Triệu để trống nghĩa là số chỉ có sáu chữ số.

Dòng 4 có trăm nghìn 4, chục nghìn 9, nghìn 7, trăm 0, chục 0, đơn vị 8, không có chữ số hàng triệu
Ghép theo đúng thứ tự được số 497 008

Vậy cột “Viết số” của dòng 4 là 497 008.

3Cách 3. Viết số thành tổng theo hàng rồi so khớp (kiểm tra chéo)

Định hướng. Viết mỗi số thành tổng các chục nghìn, nghìn, … đơn vị; hệ số đứng trước mỗi hạng chính là chữ số của hàng tương ứng, dùng để kiểm tra lại Cách 1 và Cách 2.



Vậy cả ba dòng đều cho kết quả trùng khớp với Cách 1 và Cách 2.

Nhận xét. Cách 3 giúp tự kiểm tra lại toàn bộ bảng chỉ bằng một phép cộng, nên dùng để soát lại bài trước khi nộp.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1 và Cách 2 kết hợp: đọc trực tiếp theo mẫu cho tốc độ nhanh nhất, chỉ dùng Cách 3 khi cần soát lại.
Đáp số. Dòng 2: 2-8-3-3-2-4-5. Dòng 3: trăm nghìn 6, nghìn 0, đơn vị 1. Dòng 4: viết số 497 008.
Sai lầm thường gặp. Viết dòng 4 thành 0 497 008 (thêm chữ số 0 ở hàng triệu) vì tưởng ô trống nghĩa là số 0, trong khi số tự nhiên không viết chữ số 0 thừa ở đầu.
🚀 Mở rộng. Thử lập bảng tương tự với một số có tám chữ số (thêm cột hàng chục triệu) để luyện đọc số lớn hơn.
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 132— Xác định hàng, lớp và giá trị của một chữ số trong số nhiều chữ số
Bài 2 (trang 132, Tiết 1). a) Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Cho biết chữ số 9 ở mỗi số thuộc hàng nào, lớp nào.
– Trong số 9 343 625, chữ số 9 thuộc hàng ……, lớp ……
– Trong số 1 571 910, chữ số 9 thuộc hàng ……, lớp ……
– Trong số 2 189 764, chữ số 9 thuộc hàng ……, lớp ……
b) Viết giá trị của chữ số 8 trong mỗi số ở bảng sau.
Số12 8311 283 01541 2836 314 508
Giá trị của chữ số 8????
Kiến thức cần nhớ
  • Ba hàng đơn vị, chục, trăm hợp thành lớp đơn vị; ba hàng nghìn, chục nghìn, trăm nghìn hợp thành lớp nghìn; ba hàng triệu, chục triệu, trăm triệu hợp thành lớp triệu.
  • Giá trị của một chữ số bằng chính chữ số đó nhân với giá trị của hàng nó đứng (1, 10, 100, 1 000, …).
🧠 Phân tích tư duy
Ý a) cho ba số có cùng chữ số 9 nhưng ở ba vị trí khác nhau — dấu hiệu là phải đếm đúng vị trí của chữ số 9 trong từng số riêng biệt, không suy luận chung cho cả ba số. Ý b) hỏi giá trị (không phải chữ số), nên sau khi tìm hàng còn phải nhân với đúng luỹ thừa của 10 tương ứng. Bẫy hay gặp là nhầm “hàng” với “lớp”: hàng trăm và hàng nghìn đứng gần nhau nhưng thuộc hai lớp khác nhau (lớp đơn vị và lớp nghìn).
1Cách 1. Đếm vị trí từ phải sang trái để xác định hàng rồi suy ra lớp

Định hướng. Đếm từng chữ số của mỗi số kể từ hàng đơn vị (phải sang trái) để tìm đúng hàng chứa chữ số 9, rồi từ hàng suy ra lớp.

9 343 625: chữ số 9 đứng đầu tiên bên trái (vị trí thứ 7 từ phải) nên thuộc hàng triệu, lớp triệu
1 571 910: chữ số 9 đứng ở vị trí thứ 3 từ phải nên thuộc hàng trăm, lớp đơn vị
2 189 764: chữ số 9 đứng ở vị trí thứ 4 từ phải nên thuộc hàng nghìn, lớp nghìn
12 831 có chữ số 8 ở vị trí thứ 3 từ phải (hàng trăm) nên giá trị là 800
1 283 015 có chữ số 8 ở vị trí thứ 5 từ phải (hàng chục nghìn) nên giá trị là 80 000
41 283 có chữ số 8 ở vị trí thứ 2 từ phải (hàng chục) nên giá trị là 80
6 314 508 có chữ số 8 ở vị trí thứ 1 từ phải (hàng đơn vị) nên giá trị là 8

Vậy ý a) lần lượt là hàng triệu – lớp triệu, hàng trăm – lớp đơn vị, hàng nghìn – lớp nghìn; ý b) giá trị chữ số 8 lần lượt là 800; 80 000; 80; 8.

2Cách 2. Tách số thành từng lớp ba chữ số rồi định vị

Định hướng. Tách mỗi số thành từng nhóm ba chữ số kể từ phải sang trái — mỗi nhóm là một lớp — rồi xem chữ số 9 hoặc 8 rơi vào nhóm nào, vị trí nào trong nhóm.

9 343 625 tách thành 9 | 343 | 625: chữ số 9 nằm ở nhóm lớp triệu, đứng hàng đơn vị của nhóm đó nên là hàng triệu
1 571 910 tách thành 1 | 571 | 910: chữ số 9 nằm ở nhóm 910 (lớp đơn vị), đứng hàng trăm của nhóm nên là hàng trăm
2 189 764 tách thành 2 | 189 | 764: chữ số 9 nằm ở nhóm 189 (lớp nghìn), đứng hàng đơn vị của nhóm nên là hàng nghìn
12 831 tách thành 12 | 831: chữ số 8 ở nhóm 831, hàng trăm của nhóm, giá trị 800
1 283 015 tách thành 1 | 283 | 015: chữ số 8 ở nhóm 283 (lớp nghìn), hàng chục của nhóm, giá trị 80 000
41 283 tách thành 41 | 283: chữ số 8 ở nhóm 283, hàng chục, giá trị 80
6 314 508 tách thành 6 | 314 | 508: chữ số 8 ở nhóm 508, hàng đơn vị, giá trị 8

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.

3Cách 3. Viết số thành tổng theo hàng để lộ ngay hệ số

Định hướng. Viết số thành tổng các luỹ thừa của 10; hệ số đứng trước hạng chứa chữ số cần tìm chính là chữ số đó, còn cả hạng chính là giá trị của nó.

, hạng chứa 9 là nên hàng triệu
, hạng chứa 8 là
, hạng chứa 8 là
, hạng chứa 8 là
, hạng chứa 8 là

Vậy toàn bộ giá trị chữ số 8 là 800; 80 000; 80; 8, đúng như hai cách trên.

Nhận xét. Cách 3 tự kiểm tra được cả hàng lẫn giá trị trong cùng một phép tính, nên rất chắc chắn dù hơi dài.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: chỉ cần đếm vị trí, không phải viết phép tính dài.
Đáp số. a) 9 343 625: hàng triệu, lớp triệu. 1 571 910: hàng trăm, lớp đơn vị. 2 189 764: hàng nghìn, lớp nghìn. b) 800; 80 000; 80; 8.
Sai lầm thường gặp. Nói 1 571 910 có chữ số 9 “thuộc lớp nghìn” chỉ vì số có nhóm nghìn, mà quên xét đúng chữ số 9 đó nằm ở nhóm ba chữ số cuối (571 910 → nhóm cuối 910) tức lớp đơn vị.
🚀 Mở rộng. Thử tìm hàng, lớp và giá trị của chữ số 5 trong số 5 750 493 để luyện thêm với số có bảy chữ số.
Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★Trang 132— So sánh và sắp xếp thứ tự các số tự nhiên
Bài 3 (trang 132, Tiết 1). a) Viết các số 4 501; 5 410; 5 140; 4 105 theo thứ tự từ bé đến lớn.
b) Viết các số 23 619; 32 136; 9 999; 31 263 theo thứ tự từ lớn đến bé.
Kiến thức cần nhớ
  • So sánh hai số tự nhiên: số nào có nhiều chữ số hơn thì lớn hơn; nếu số chữ số bằng nhau thì so sánh từng cặp chữ số cùng hàng từ trái sang phải.
  • Sắp xếp từ bé đến lớn nghĩa là số đứng trước luôn nhỏ hơn số đứng sau; sắp xếp từ lớn đến bé thì ngược lại.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · Bài 4 (Tiết 1)★Trang 133— Đặt tính rồi tính cộng, trừ số có bốn, năm chữ số
Bài 4 (trang 133, Tiết 1). Đặt tính rồi tính:
a)
b)
c)
d)
Kiến thức cần nhớ
  • Đặt tính: viết các số sao cho các chữ số cùng hàng thẳng cột với nhau, dấu phép tính đặt bên trái.
  • Cộng (trừ) lần lượt từng cột từ phải sang trái; nếu tổng một cột từ 10 trở lên (hoặc số bị trừ nhỏ hơn số trừ) thì nhớ (mượn) 1 sang cột liền kề bên trái.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 5 · Bài 5 (Tiết 1)★★Trang 133— Toán có lời văn: chu vi hình chữ nhật trừ độ rộng cửa
Bài 5 (trang 133, Tiết 1). Một khu vườn ươm cây giống dạng hình chữ nhật có chiều rộng 25 m, chiều dài gấp 3 lần chiều rộng. Người ta làm hàng rào xung quanh khu vườn đó và để cửa vào rộng 6 m. Hỏi hàng rào khu vườn đó dài bao nhiêu mét?
Kiến thức cần nhớ
  • Chiều dài hình chữ nhật gấp lần chiều rộng thì chiều dài bằng chiều rộng nhân .
  • Chu vi hình chữ nhật bằng (chiều dài cộng chiều rộng) nhân 2.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 6 · Bài 1 (Tiết 2)★Trang 133— Đặt tính rồi tính nhân, chia với số có một chữ số
Bài 1 (trang 133, Tiết 2). Đặt tính rồi tính:
a)
b)
c)
d)
Kiến thức cần nhớ
  • Đặt tính nhân với số có một chữ số: nhân số có một chữ số lần lượt với từng chữ số của số kia từ phải sang trái, nhớ đúng chỗ.
  • Đặt tính chia cho số có một chữ số: chia lần lượt từ chữ số cao nhất của số bị chia, mỗi lượt hạ một chữ số; số dư (nếu có) luôn nhỏ hơn số chia.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 7 · Bài 2 (Tiết 2)★★Trang 134— Đổi và so sánh số đo diện tích, khối lượng
Bài 2 (trang 134, Tiết 2). a) Khoanh vào chữ đặt trước hình có diện tích bé nhất trong ba hình sau (Hình A: hình chữ nhật ghi 2 m² và 3 cm²; Hình B: hình vuông ghi 200 dm² và 200 mm²; Hình C: hình tam giác ghi 2 m² và 1 dm²).
b) Mỗi ô tô chở số lượng hàng hoá được ghi như hình vẽ sau (xe thứ nhất: 270 yến; xe thứ hai: 2 tấn và 5 tạ; xe thứ ba: 25 tạ và 7 yến). Hỏi ô tô nào chở hàng hoá nặng nhất? Khoanh vào ô tô đó.
a) So sánh diện tích ba hìnhHình A2 m² và 3 cm²Hình B200 dm² và 200 mm²Hình C2 m² và 1 dm²b) So sánh khối lượng hàng ba ô tô chở270 yến2 tấn và 5 tạ25 tạ và 7 yến
Kiến thức cần nhớ
  • Bảng đơn vị đo diện tích: m² dm² cm² mm²; dm² mm²; cm² mm².
  • Bảng đơn vị đo khối lượng: tấn tạ yến; tạ yến.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 8 · Bài 3 (Tiết 2)★★Trang 134— Toán có lời văn: chia đều rồi so sánh (tìm hiệu)
Bài 3 (trang 134, Tiết 2). Chia đều 250 kg gạo vào 5 bao tải và chia đều 200 kg ngô vào 5 bao tải. Hỏi một bao tải gạo nhiều hơn một bao tải ngô bao nhiêu ki-lô-gam?
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm khối lượng một phần khi chia đều thành nhiều phần bằng nhau, ta lấy tổng khối lượng chia cho số phần.
  • Muốn chia một hiệu cho một số (khi cả hai số đều chia hết cho số đó), có thể chia từng số rồi trừ, hoặc trừ trước rồi chia.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 9 · Bài 4 (Tiết 2)★★Trang 135— Đọc bảng số liệu, tính tổng và so sánh
Bài 4 (trang 135, Tiết 2). Bảng sau thống kê số huy chương vàng, bạc, đồng (HCV, HCB, HCĐ) mà đoàn thể thao người khuyết tật Việt Nam giành được tại ASEAN Para Games 11 (theo Báo Quân đội Nhân dân, ngày 6/8/2022):
STTMônHCVHCBHCĐ
1Bơi272012
2Điền kinh152516
3Cử tạ1083
4Cầu lông3
5Bóng bàn110
6Cờ vua13611
7Judo21
8Bắn cung
Tổng656256
Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp: – Tổng số huy chương kể cả ba loại vàng, bạc, đồng của đoàn Việt Nam giành được tại ASEAN Para Games 11 là …… chiếc. – Trong các môn thi đấu gồm bơi, điền kinh, cử tạ và cờ vua, môn ……… có số huy chương vàng nhiều nhất.
Kiến thức cần nhớ
  • Đọc bảng số liệu: mỗi ô là một giá trị thống kê, dòng “Tổng” là kết quả cộng dồn theo cột.
  • So sánh nhiều số tự nhiên để tìm số lớn nhất: so sánh lần lượt từng cặp, số nào lớn hơn tất cả các số còn lại là số lớn nhất.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 10 · Bài 5 (Tiết 2)★★★Trang 135— Toán tìm hai số biết tổng và hiệu
Bài 5 (trang 135, Tiết 2). Một cánh đồng muối thu hoạch được 6 tấn 5 tạ muối. Người ta dùng hai ô tô để chở hết số muối đó về kho. Biết ô tô thứ nhất chở nhiều hơn ô tô thứ hai 500 kg. Hỏi mỗi ô tô chở bao nhiêu tạ muối?
Ô tô 1Ô tô 2500 kg6 500 kg
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm hai số biết tổng và hiệu: số lớn = (tổng + hiệu) : 2; số bé = số lớn − hiệu (hoặc = (tổng − hiệu) : 2).
  • Bảng đơn vị đo khối lượng: tấn tạ kg; tạ kg yến.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chủ đề 7. Ôn tập học kì 1