Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 4— Đặt tính rồi tính: nhân số có nhiều chữ số với số có một chữ số
Bài 1 (trang 4, Tiết 1). Đặt tính rồi tính.
a)
b)
c)
a)
b)
c)
Kiến thức cần nhớ
- Muốn nhân một số có nhiều chữ số với số có một chữ số, ta đặt tính sao cho các chữ số cùng hàng thẳng cột, rồi nhân lần lượt từ hàng đơn vị (phải) sang hàng cao nhất (trái), nhớ đúng số khi tích ở một hàng lớn hơn 9.
- Có thể kiểm tra lại kết quả bằng cách tách thừa số nhiều chữ số thành tổng theo hàng rồi nhân từng phần (tính chất nhân một số với một tổng).
🧠 Phân tích tư duy
Đề chỉ cho phép nhân một số có nhiều chữ số với số có một chữ số — dấu hiệu để đặt tính theo cột dọc rồi nhân lần lượt từ hàng đơn vị. Số 391 507 có sáu chữ số nhưng cách làm không đổi, chỉ nhiều bước nhân và nhớ hơn. Bẫy hay gặp là quên nhớ khi tích ở một hàng lớn hơn 9, làm lệch các hàng phía sau.
1Cách 1. Đặt tính theo cột rồi nhân lần lượt từ phải sang trái
Định hướng. Đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột, nhân lần lượt từ hàng đơn vị sang hàng cao hơn, nhớ đúng số khi tích lớn hơn 9.
a)
b)
c)
b)
c)
Vậy ; ; .
2Cách 2. Tách thừa số thành tổng theo hàng rồi nhân từng phần
Định hướng. Viết số có nhiều chữ số thành tổng các nghìn, trăm, chục, đơn vị rồi nhân từng phần với thừa số một chữ số, sau đó cộng lại.
a) nên
b) nên
c) nên
b) nên
c) nên
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.
3Cách 3. Dùng tính chất nhân đặc biệt (nhân đôi liên tiếp, qua 10, cộng chính nó)
Định hướng. Với thừa số 4, 5 hay 2 có thể thay phép nhân trực tiếp bằng cách quen thuộc hơn: nhân 4 bằng nhân đôi hai lần, nhân 5 bằng nhân 10 rồi giảm một nửa, nhân 2 bằng cộng chính số đó.
a) , nhân đôi lần nữa:
b) , giảm một nửa:
c)
b) , giảm một nửa:
c)
Vậy cả ba cách đều cho cùng một kết quả như Cách 1.
Nhận xét. Cách 3 chỉ tiện khi thuừa số một chữ số là 2, 4, 5 hay 8; với các thuừa số khác nên dùng Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: đặt tính rồi nhân trực tiếp, áp dụng được cho mọi số mà không cần nhớ mẹo riêng cho từng thuừa số.
Đáp số. . . .
Sai lầm thường gặp. Quên nhớ khi nhân một hàng có tích lớn hơn 9, chẳng hạn ở câu c) hàng nghìn của 391 507 nhân 2 cộng thêm số nhớ mà quên cộng, làm sai các hàng phía sau.
🚀 Mở rộng. Thử đặt tính rồi tính thêm , chú ý có nhiều lượt nhớ liên tiếp.
