Chủ đề 8. Phép nhân và phép chia

Bài 39. Chia cho số có một chữ số

Vở bài tập Toán 4 — Kết nối tri thức, tập 2 · 9 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · Tiết 1 – Bài 1★Trang 6— Chia số có sáu chữ số cho số có một chữ số
Bài 1 (trang 6). Đặt tính rồi tính.
a)
b)
c)
Kiến thức cần nhớ
  • Đặt tính rồi chia lần lượt từ trái sang phải, mỗi lần hạ một chữ số.
  • Nếu số vừa hạ xuống bé hơn số chia thì phải viết 0 vào thương rồi hạ tiếp chữ số sau.
🧠 Phân tích tư duy
Đặt tính rồi chia lần lượt từng chữ số của số bị chia từ trái sang phải: mỗi lượt hạ một chữ số, tìm số lớn nhất nhân với số chia không vượt quá số vừa có rồi viết thương, tìm số dư. Bẫy hay gặp: nếu số vừa hạ xuống bé hơn số chia thì bắt buộc viết vào thương rồi hạ tiếp chữ số sau, không được bỏ qua bước này.
1Cách 1. Đặt tính rồi tính (chia lần lượt từng chữ số)

Định hướng. Đặt tính rồi chia lần lượt từ trái sang phải, mỗi lượt hạ một chữ số của số bị chia xuống rồi tìm thương của lượt đó.

a)
chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .


b)
chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .


c)
chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
(dư )

Vậy ; ; (dư ).

2Cách 2. Tách số bị chia thành hai số đều chia hết cho số chia

Định hướng. Tách số bị chia thành hai số tròn nghìn đều chia hết cho số chia, chia riêng từng phần rồi cộng hai thương lại với nhau.

a)





b)





c)


(dư )
(dư )

Vậy ba kết quả đều khớp với Cách 1: ; ; (dư ).

3Cách 3. Ước lượng rồi thử lại bằng phép nhân

Định hướng. Làm tròn số bị chia để ước lượng thương, sau khi đặt tính xong thì thử lại bằng cách lấy thương nhân với số chia rồi cộng số dư, kết quả phải đúng bằng số bị chia.

a)
Ước lượng: nên thương trên ; đặt tính được .
Thử lại: , đúng bằng số bị chia.

b)
Ước lượng: nên thương khoảng ; đặt tính được .
Thử lại: , đúng bằng số bị chia.

c)
Ước lượng: nên thương trên ; đặt tính được , dư .
Thử lại: , đúng bằng số bị chia.

Vậy cả ba kết quả đã được kiểm tra lại đều chính xác.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Làm bài nên trình bày theo Cách 1 (đặt tính rồi tính) vì đây là kĩ năng bắt buộc luyện tập; Cách 2, Cách 3 dùng thêm để tự kiểm tra lại kết quả cho chắc chắn.
Đáp số. a) . b) . c) (dư ).
Sai lầm thường gặp. Quên viết chữ số vào thương khi số vừa hạ xuống bé hơn số chia — ví dụ ở phép tính b), hạ chữ số được phải viết vào thương rồi hạ tiếp chữ số ; bỏ qua bước này khiến thương bị thiếu một chữ số (viết nhầm thay vì ).
🚀 Mở rộng. Với số bị chia có bảy, tám chữ số, cách làm hoàn toàn tương tự, chỉ có nhiều lượt hạ chữ số hơn.
Bài 2 · Tiết 1 – Bài 2★★Trang 6— Kiểm tra và sửa lỗi phép chia có dư
Bài 2 (trang 6). a) Đúng, sai? Bạn Việt thực hiện hai phép chia như sau: (dư ) và .
b) Viết câu trả lời thích hợp vào chỗ chấm. Với phép tính bạn Việt thực hiện sai, em hãy sửa lại cho đúng.
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn kiểm tra một phép chia, ta đặt tính lại rồi so sánh với kết quả đã cho.
  • Có thể thử lại bằng phép nhân: thương × số chia + số dư phải bằng đúng số bị chia.
🧠 Phân tích tư duy
Muốn biết bạn Việt làm đúng hay sai, không nên chỉ nhìn con số cuối cùng mà phải đặt tính lại từ đầu rồi so sánh. Cả hai phép tính của bạn Việt đều thiếu một chữ số ở thương — lỗi hay gặp khi số vừa hạ xuống bé hơn số chia mà quên viết .
1Cách 1. Đặt tính lại từ đầu

Định hướng. Đặt tính lại từ đầu theo đúng thuật toán chia rồi so sánh với kết quả bạn Việt đã viết.


chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
(dư )
So với bạn Việt viết (dư ): thiếu một chữ số , vậy phép tính này sai.


chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .
Hạ , được : chia được , viết .

So với bạn Việt viết : thiếu một chữ số , vậy phép tính này cũng sai.

Vậy a) cả hai phép tính đều sai (S, S). b) Sửa lại: (dư ); .

2Cách 2. Thử lại bằng phép nhân ngược

Định hướng. Lấy thương bạn Việt viết nhân với số chia rồi cộng số dư, nếu không bằng số bị chia thì phép tính đó sai.

Thử phép tính thứ nhất: , mà khác nên bạn Việt làm sai.
Thử phép tính thứ hai: , mà khác nên bạn Việt cũng làm sai.
Sửa lại rồi thử lại: , đúng; , đúng.

Vậy a) cả hai đều sai (S, S). b) Sửa lại: (dư ); .

3Cách 3. Ước lượng số chữ số của thương

Định hướng. Ước lượng số chữ số của thương dựa vào số chữ số của số bị chia và số chia, không cần tính chi tiết cũng phát hiện được chỗ sai.

có chữ số, chia cho (có chữ số) thì thương phải có chữ số (vì và đều có chữ số, mà nằm trong khoảng đó); bạn Việt viết chỉ có chữ số nên chắc chắn sai.
có chữ số, chia cho thì thương phải có chữ số; bạn Việt viết chỉ có chữ số nên cũng sai.

Vậy chỉ cần đếm chữ số cũng phát hiện ngay cả hai phép tính đều sai; đặt tính lại được kết quả đúng: (dư ) và .

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 3 (ước lượng số chữ số) để phát hiện sai thật nhanh, sau đó dùng Cách 1 (đặt tính lại) để tìm ra kết quả đúng và Cách 2 để tự kiểm tra thêm lần nữa.
Đáp số. a) Cả hai phép tính đều SAI (S, S). b) Sửa lại: (dư ); .
Sai lầm thường gặp. Bạn Việt quên viết chữ số vào thương ở bước số vừa hạ xuống bé hơn số chia: ở phép tính thứ nhất, hạ chữ số được phải viết vào thương rồi dừng, bạn Việt bỏ sót nên thương thiếu một chữ số (viết thay vì ); phép tính thứ hai cũng lỗi tương tự (viết thay vì ).
🚀 Mở rộng. Ước lượng số chữ số của thương bằng cách so sánh số bị chia với số chia nhân với 1 000, 10 000... giúp phát hiện lỗi sai rất nhanh mà không cần đặt tính lại toàn bộ.
Bài 3 · Tiết 1 – Bài 3★★Trang 7— Toán có lời văn: tìm giá một đơn vị (rút về đơn vị)
Bài 3 (trang 7). Bác Vân có đồng. Sau khi mua kg cam thì bác còn lại đồng. Hỏi mỗi ki-lô-gam cam có giá bao nhiêu tiền?
Có: 150 000 đồngGiá 1 kgGiá 1 kgGiá 1 kgGiá 1 kgCòn lại30 000 đồngGiá mỗi ki-lô-gam cam: ?
Kiến thức cần nhớ
  • Số tiền đã mua hàng = số tiền có − số tiền còn lại.
  • Giá mỗi đơn vị hàng = tổng số tiền mua : số lượng.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · Tiết 1 – Bài 4★★Trang 7— Trắc nghiệm: tìm khoảng cách một chiều khi biết tổng quãng đường đi và về
Bài 4 (trang 7). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng.
Sóng vô tuyến được phát ra từ điểm A đi thẳng đến điểm B rồi quay ngược trở lại thẳng về điểm A và dừng lại. Biết rằng, sóng vô tuyến đã đi được km. Hỏi điểm A cách điểm B bao nhiêu ki-lô-mét?
A. km     B. km     C. km
ABSóng điSóng vềTổng quãng đường đi và về: 982 250 km
Kiến thức cần nhớ
  • Khi đi rồi quay lại đúng đường cũ, quãng đường đi bằng quãng đường về.
  • Tổng quãng đường đi và về = 2 × khoảng cách một chiều.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 5 · Tiết 2 – Bài 1★Trang 8— Chia số có sáu chữ số cho số có một chữ số
Bài 1 (trang 8). Đặt tính rồi tính.
a)
b)
c)
Kiến thức cần nhớ
  • Đặt tính rồi chia lần lượt từ trái sang phải, mỗi lần hạ một chữ số.
  • Số dư (nếu có) luôn bé hơn số chia.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 6 · Tiết 2 – Bài 2★★Trang 8— Trắc nghiệm: tìm hai số khi biết tổng và hiệu
Bài 2 (trang 8). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng.
Hai số có tổng và hiệu của chúng lần lượt là và .
a) Số bé là: A.   B.   C.   D.
b) Số lớn là: A.   B.   C.   D.
Số lớn: ?Số bé: ?Hiệu: 3 400Tổng: 23 400
Kiến thức cần nhớ
  • Số bé = (Tổng − Hiệu) : 2.
  • Số lớn = (Tổng + Hiệu) : 2, hoặc Số lớn = Số bé + Hiệu.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 7 · Tiết 2 – Bài 3★★Trang 8— Toán có lời văn: chia có dư (tìm số nhóm nhiều nhất và số dư)
Bài 3 (trang 8). Cứ viên thuốc đóng được vỉ thuốc. Hỏi viên thuốc đóng được nhiều nhất bao nhiêu vỉ thuốc như vậy và còn thừa mấy viên thuốc?
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm số nhóm nhiều nhất khi chia đều, ta thực hiện phép chia có dư: thương là số nhóm, số dư là phần còn thừa.
  • Số dư luôn bé hơn số chia.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 8 · Tiết 2 – Bài 4★★Trang 9— Trắc nghiệm: chia đều thành các phần bằng nhau rồi tìm phần còn lại
Bài 4 (trang 9). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng:
Có kg hàng hoá. Người ta chia số hàng hoá đó thành ba phần bằng nhau rồi cho một phần lên chiếc tàu màu xanh, lượng hàng hoá còn lại được cho lên chiếc tàu màu trắng. Hỏi người ta đã cho bao nhiêu ki-lô-gam hàng hoá lên chiếc tàu màu trắng?
A. kg   B. kg   C. kg
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm giá trị một phần bằng nhau, lấy tổng chia cho số phần.
  • Muốn tìm giá trị của nhiều phần bằng nhau, lấy giá trị một phần nhân với số phần đó.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 9 · Tiết 2 – Bài 5★★Trang 9— Trắc nghiệm: tính giá trị biểu thức rồi so sánh với số tiền cho trước
Bài 5 (trang 9). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng.
Kết quả của phép tính ghi bên cạnh mỗi món quà là giá tiền của món quà đó (đơn vị: đồng). Nam nói: ‘Mình có đồng.’ Nam có thể mua được món quà nào?
A.     B.     C.
AHộp quà42 800 : 2BHộp quà65 400 : 3CHộp quà115 200 : 6NamMình có 20 000 đồng.
Kiến thức cần nhớ
  • Tính giá trị biểu thức trước khi so sánh.
  • Mua được một món hàng khi giá của nó không vượt quá số tiền đang có.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chủ đề 8. Phép nhân và phép chia