Chủ đề 8. Phép nhân và phép chia

Bài 40. Tính chất giao hoán và kết hợp của phép nhân

Vở bài tập Toán 4 — Kết nối tri thức, tập 2 · 12 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 10— Nhận biết tính chất giao hoán của phép nhân qua bài nối
Bài 1 (trang 10, Tiết 1). Nối hai phép tính có cùng kết quả.
Kiến thức cần nhớ
  • Tính chất giao hoán của phép nhân: khi đổi chỗ các thừa số trong một tích thì tích không thay đổi, .
  • Muốn kiểm tra hai phép tính có cùng kết quả, có thể tính giá trị từng phép tính rồi so sánh, hoặc nhận ra ngay hai thừa số chỉ đổi chỗ cho nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho 4 phép tính ở hàng trên và 4 phép tính ở hàng dưới nhưng xếp lệch vị trí so với “bạn” của nó — dấu hiệu để nối đúng là so hai thừa số của mỗi phép tính, không phải so vị trí. Bốn phép tính ở hàng dưới chỉ là bốn phép tính ở hàng trên viết theo thứ tự thừa số ngược lại, đúng tính chất giao hoán của phép nhân. Bẫy của đề là cố tình xếp không thẳng hàng để xem học sinh có nối theo trí nhớ vị trí quen thuộc hay theo đúng giá trị.
1Cách 1. Nhận diện trực tiếp bằng tính chất giao hoán (không cần tính giá trị)

Định hướng. Mỗi phép tính ở hàng dưới chính là một phép tính ở hàng trên viết theo thứ tự thừa số ngược lại; áp dụng tính chất giao hoán để nối ngay, không cần tính ra số.

và có cùng hai thừa số và , chỉ đổi chỗ nên bằng nhau
và có cùng hai thừa số và , chỉ đổi chỗ nên bằng nhau
và có cùng hai thừa số và , chỉ đổi chỗ nên bằng nhau
và có cùng hai thừa số và , chỉ đổi chỗ nên bằng nhau

Vậy nối với ; với ; với ; với .

2Cách 2. Tính giá trị từng phép tính rồi so khớp kết quả

Định hướng. Tính ra giá trị cụ thể của cả 8 phép tính rồi nối hai ô có cùng một số.

và
và
và
và

Vậy kết quả nối trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.

3Cách 3. Đặt tính rồi tính để kiểm chứng hai phép tính lớn nhất

Định hướng. Với hai phép tính có số lớn ( và ), đặt tính theo cột để tính chắc chắn rồi so khớp.

nên
nên

Vậy hai cặp còn lại ( và ) làm tương tự cũng cho kết quả giống Cách 1, Cách 2.

Nhận xét. Dù tính theo cách nào, nối đúng vẫn luôn là bốn cặp đã nêu — chứng tỏ tính chất giao hoán đúng với mọi cặp thừa số, không chỉ riêng ví dụ này.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: chỉ cần nhận ra hai thừa số đổi chỗ cho nhau là nối được ngay, không mất thời gian tính toán 8 phép nhân.
Đáp số. 1 300 × 5 nối với 5 × 1 300; 62 × 4 nối với 4 × 62; 2 910 × 3 nối với 3 × 2 910; 105 × 7 nối với 7 × 105.
Sai lầm thường gặp. Nối theo đúng vị trí thẳng cột (ví dụ nối 1 300 × 5 với 7 × 105 chỉ vì cùng ở cột đầu tiên) mà không kiểm tra hai thừa số có thật sự giống nhau hay không.
🚀 Mở rộng. Thử tự đặt thêm một cặp phép tính ba chữ số theo tính chất giao hoán rồi đố bạn nối, ví dụ 4 120 × 6 và 6 × 4 120.
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 10— Điền số theo tính chất giao hoán của phép nhân
Bài 2 (trang 10, Tiết 1). Viết số thích hợp vào chỗ chấm:
a)
b)
c)
d)
Kiến thức cần nhớ
  • Tính chất giao hoán của phép nhân: , đổi chỗ hai thừa số thì tích không đổi.
  • Muốn tìm thừa số còn thiếu trong một đẳng thức dạng , ta chỉ cần chép lại đúng thừa số vào chỗ chấm.
🧠 Phân tích tư duy
Cả bốn câu đều có dạng một tích viết hai lần với thừa số đổi chỗ — dấu hiệu để điền đúng là tìm thừa số còn thiếu ở vế đã cho, không phải tính giá trị của tích. Câu d) số khá lớn (31 140) dễ khiến học sinh muốn tính ra kết quả cuối cùng, nhưng thực ra chỉ cần chép lại đúng thừa số theo tính chất giao hoán.
1Cách 1. Áp dụng trực tiếp tính chất giao hoán (không tính giá trị)

Định hướng. Nhận ra ngay mỗi câu là một tích viết hai lần với thừa số đảo chỗ, điền đúng thừa số còn thiếu.

a)
b)
c)
d)

Vậy bốn số cần điền lần lượt là .

2Cách 2. Tính giá trị hai vế rồi so sánh để kiểm chứng

Định hướng. Tính ra số cụ thể của mỗi tích ở cả hai vế, nếu bằng nhau thì số vừa điền là đúng.

và , bằng nhau
và , bằng nhau
và , bằng nhau
và , bằng nhau

Vậy cả bốn số đã điền ở Cách 1 đều đúng.

3Cách 3. Đặt tính rồi tính để kiểm chứng câu có số lớn nhất

Định hướng. Với câu d) số lớn nhất, đặt tính theo cột để chắc chắn hai vế bằng nhau.

nên ; đổi vai trò số bị nhân và số nhân thành , kết quả đặt tính vẫn không đổi

Vậy , khẳng định số cần điền ở câu d) là .

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: chỉ cần chép lại đúng thừa số theo tính chất giao hoán, không cần tính bất kỳ phép nhân nào, làm rất nhanh.
Đáp số. a) 6; b) 12; c) 2; d) 31 140.
Sai lầm thường gặp. Câu d) điền nhầm thành 7 (chép lại đúng thừa số đã có ở vế phải) thay vì 31 140 (thừa số cần tìm phải lấy từ vế trái).
🚀 Mở rộng. Thử áp dụng với số có sáu chữ số, ví dụ
Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★★Trang 10— Dùng tính chất giao hoán rồi đặt tính để tính tích
Bài 3 (trang 10, Tiết 1). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Dùng tính chất giao hoán để tìm kết quả của phép tính: .
Ta có:
Đặt tính rồi tính, vậy
Kiến thức cần nhớ
  • Tính chất giao hoán: , đổi chỗ thừa số không làm thay đổi kết quả.
  • Đặt tính nhân một số có ba chữ số với một số có một chữ số: nhân lần lượt từ hàng đơn vị, nhớ đúng khi tích một hàng lớn hơn 9.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · Bài 4 (Tiết 1)★★Trang 10— Toán đố trắc nghiệm: tìm tổng số đồ vật xếp theo hàng
Bài 4 (trang 10, Tiết 1). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Học sinh đứng xếp thành 12 hàng, mỗi hàng có 8 học sinh. Hỏi có bao nhiêu học sinh đứng xếp hàng?
A. 20 học sinh    B. 86 học sinh    C. 96 học sinh    D. 168 học sinh
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm tổng số đồ vật xếp thành nhiều hàng bằng nhau, ta lấy số đồ vật mỗi hàng nhân với số hàng (hoặc ngược lại, theo tính chất giao hoán).
  • Tính chất giao hoán của phép nhân: .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 5 · Bài 1 (Tiết 2)★★Trang 11— Tính giá trị biểu thức ba thừa số bằng tính chất kết hợp
Bài 1 (trang 11, Tiết 2). Tính bằng hai cách (theo mẫu). Mẫu: Cách 1: . Cách 2: .
a)
b)
c)
d)
Kiến thức cần nhớ
  • Tính chất kết hợp của phép nhân: khi nhân một tích hai số với số thứ ba, ta có thể nhân số thứ nhất với tích của số thứ hai và thứ ba: .
  • Có thể nhóm bất kỳ hai trong ba thừa số lại với nhau trước (phối hợp với tính chất giao hoán), miễn tính đúng.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 6 · Bài 2 (Tiết 2)★★Trang 11— Nhận biết biểu thức bằng nhau bằng tính chất kết hợp
Bài 2 (trang 11, Tiết 2). Tô cùng màu các đám mây ghi biểu thức có giá trị bằng nhau.
8 × 4 × 27 × 3 × 332 × 28 × 87 × 9(10 − 1) × 7
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn so sánh các biểu thức, có thể tính giá trị từng biểu thức rồi so sánh, hoặc dùng tính chất kết hợp để biến đổi biểu thức này thành đúng dạng biểu thức kia.
  • Trong biểu thức có dấu ngoặc, luôn tính trong ngoặc trước.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 7 · Bài 3 (Tiết 2)★★Trang 12— Toán có lời văn: tính tổng bằng nhân ba số liên tiếp
Bài 3 (trang 12, Tiết 2). Đội hoạt náo viên xếp thành 8 hàng, mỗi hàng có 5 người, mỗi người cầm 2 bông tua. Hỏi đội hoạt náo viên cầm tất cả bao nhiêu bông tua?
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tính tổng số đồ vật khi biết số nhóm, số phần tử mỗi nhóm và số đồ vật mỗi phần tử, ta có thể nhân lần lượt ba số đó theo bất kỳ thứ tự nào (tính chất kết hợp và giao hoán của phép nhân).
  • Bài toán có lời văn cần tìm đúng một đại lượng trung gian trước khi ra đáp số cuối.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 8 · Bài 4 (Tiết 2)★★Trang 12— So sánh giá trị các biểu thức nhân bằng tính chất kết hợp
Bài 4 (trang 12, Tiết 2). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng.
a) Trong các biểu thức dưới đây, biểu thức nào có giá trị lớn nhất?
A.    B.    C.
b) Trong các biểu thức dưới đây, biểu thức nào có giá trị bé nhất?
A.    B.    C.
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn so sánh nhiều biểu thức nhân, cần tính giá trị chính xác từng biểu thức trước khi so sánh.
  • Có thể dùng tính chất kết hợp để nhóm thuận tiện (ví dụ tạo tích tròn chục) giúp tính nhanh và chính xác hơn.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 9 · Bài 1 (Tiết 3)★★Trang 12— Lập bảng giá trị minh hoạ hai tính chất giao hoán và kết hợp
Bài 1 (trang 12, Tiết 3). Số? Viết số thích hợp vào ô trống.
1023????
952????
624????
Kiến thức cần nhớ
  • Tính chất giao hoán: .
  • Tính chất kết hợp: .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 10 · Bài 2 (Tiết 3)★★★Trang 12— Suy luận giá trị biểu thức bằng tính chất giao hoán, kết hợp (không tính lại)
Bài 2 (trang 12, Tiết 3). Biết và . Không thực hiện phép tính, em hãy viết ngay giá trị của mỗi biểu thức sau vào chỗ chấm và giải thích tại sao.
a)
b)
c)
d)
Kiến thức cần nhớ
  • Tính chất giao hoán: .
  • Tính chất kết hợp: , có thể nhóm hai thừa số bất kỳ trước khi nhân với thừa số còn lại.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 11 · Bài 3 (Tiết 3)★★★Trang 13— Giải ô chữ bằng cách tính giá trị biểu thức ba thừa số
Bài 3 (trang 13, Tiết 3). a) Viết chữ cái thích hợp vào ô trống. Biết mỗi chữ cái tương ứng với giá trị của mỗi biểu thức như sau:       .
Ô chữ gồm hai bảng: bảng thứ nhất có 3 ô với chữ C cho sẵn ở ô đầu, hai ô còn lại ghi giá trị và ; bảng thứ hai có 5 ô với chữ V và Ă cho sẵn ở hai ô đầu, ba ô còn lại ghi giá trị .
C600200
VĂ400180400
b) Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Ô chữ nhận được ở câu a) là: ......
Kiến thức cần nhớ
  • Tính giá trị biểu thức ba thừa số bằng tính chất kết hợp, ưu tiên ghép cặp cho tích tròn chục hoặc tròn trăm để tính nhanh.
  • Mỗi chữ cái trong ô chữ ứng với đúng một giá trị; giá trị trùng nhau thì điền cùng một chữ cái.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 12 · Bài 4 (Tiết 3)★★Trang 13— Điền số theo tính chất giao hoán và kết hợp của phép nhân
Bài 4 (trang 13, Tiết 3). Viết số thích hợp vào chỗ chấm.
a)
b)
c)
d)
Kiến thức cần nhớ
  • Tính chất giao hoán: .
  • Tính chất kết hợp: , có thể nhóm lại hai thừa số bất kỳ.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chủ đề 8. Phép nhân và phép chia