Chủ đề 8. Phép nhân và phép chia

Bài 43. Nhân với số có hai chữ số

Vở bài tập Toán 4 — Kết nối tri thức, tập 2 · 12 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

#Toán4 #ChủĐề8 #VởBàiTập_Tập2 #trang21–23 #CùngBàiBênSGK #BàiTiếpTheo

Mở bài học này trong app ↗📗 Xem bài này trong SGK →

Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 21— Đặt tính rồi tính — nhân với số có hai chữ số

Bài 1 (trang 21, Tiết 1). Đặt tính rồi tính.

48 \times 32

208 \times 44

3207 \times 26

Kiến thức cần nhớ

Đặt tính rồi tính: viết hai thừa số sao cho các chữ số cùng hàng thẳng cột; nhân lần lượt từng chữ số của thừa số dưới (từ hàng đơn vị) với thừa số trên để được tích riêng thứ nhất, rồi tích riêng thứ hai; tích riêng thứ hai viết lùi sang trái một cột so với tích riêng thứ nhất; cộng hai tích riêng theo đúng cột để ra kết quả.
Có thể tách thừa số có hai chữ số $\overline{ab} = a \times 10 + b$ rồi dùng tính chất nhân một số với một tổng để tính bằng cách khác.

🧠 Phân tích tư duy

Cả ba thừa số đứng sau đều có hai chữ số nên mỗi phép nhân phải viết đủ hai tích riêng, tích riêng thứ hai lùi sang trái một cột so với tích riêng thứ nhất. Số thừa số đứng trước càng nhiều chữ số (

3207

có bốn chữ số) thì càng dễ đặt lệch cột nếu viết ẩu, nên phải canh thẳng hàng đơn vị trước khi nhân.

1Cách 1. Đặt tính theo cột (cách làm thông thường)

Định hướng. Đặt hai thừa số thẳng cột theo hàng, nhân lần lượt hàng đơn vị rồi hàng chục của thừa số dưới, viết tích riêng thứ hai lùi sang trái một cột, sau đó cộng hai tích riêng.

48 \times 32 9614401536

208 \times 44 83283209152

3207 \times 26 192426414083382

Vậy $48 \times 32 = 1536$ ; $208 \times 44 = 9152$ ; $3207 \times 26 = 83382$ .

2Cách 2. Tách thừa số hai chữ số thành chục và đơn vị

Định hướng. Viết thừa số đứng sau thành tổng số chục và số đơn vị, rồi nhân thừa số đứng trước với từng phần theo tính chất nhân một số với một tổng.

48 \times 32 = 48 \times (30 + 2) = 48 \times 30 + 48 \times 2 = 1440 + 96 = 1536

208 \times 44 = 208 \times (40 + 4) = 208 \times 40 + 208 \times 4 = 8320 + 832 = 9152

3207 \times 26 = 3207 \times (20 + 6) = 3207 \times 20 + 3207 \times 6 = 64140 + 19242 = 83382

Vậy cả ba kết quả đều khớp với Cách 1: $1536$ ; $9152$ ; $83382$ .

3Cách 3. Tách thừa số đứng trước thành các phần tròn chục, tròn trăm, tròn nghìn

Định hướng. Ngược lại với Cách 2, có thể tách thừa số đứng trước thành tổng các phần tròn chục/trăm/nghìn rồi nhân từng phần với thừa số đứng sau.

48 \times 32 = (40 + 8) \times 32 = 40 \times 32 + 8 \times 32 = 1280 + 256 = 1536

208 \times 44 = (200 + 8) \times 44 = 200 \times 44 + 8 \times 44 = 8800 + 352 = 9152

3207 \times 26 = (3200 + 7) \times 26 = 3200 \times 26 + 7 \times 26 = 83200 + 182 = 83382

Vậy ba cách tách khác nhau đều cho cùng một kết quả, xác nhận phép tính không sai.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1 (đặt tính theo cột) vì chỉ cần một lượt nhân và một lượt cộng, không phải tách số nên nhanh và khó nhầm dấu; Cách 2, Cách 3 dùng để tự kiểm tra lại kết quả.

Đáp số.

48 \times 32 = 1536

;

208 \times 44 = 9152

;

3207 \times 26 = 83382

Sai lầm thường gặp. Sai hay gặp: quên lùi tích riêng thứ hai sang trái một cột mà cộng thẳng hàng với tích riêng thứ nhất — ví dụ

208 \times 44

nếu cộng thẳng cột

832 + 832 = 1664

thay vì

8320 + 832 = 9152

thì sai hẳn kết quả.

🚀 Mở rộng. Nếu thừa số đứng sau có ba chữ số (nhân với số có ba chữ số) thì phải viết đủ ba tích riêng, tích riêng sau lùi thêm một cột so với tích riêng liền trước.

Mở bài này trong app ↗

Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 21— Tính rồi nối phép nhân với kết quả đúng

Bài 2 (trang 21, Tiết 1). Nối mỗi phép tính với kết quả của phép tính đó:

48 \times 16

42 \times 14

18 \times 41

với ba kết quả

588

738

768

Kiến thức cần nhớ

Muốn nối đúng phải tính chính xác từng tích, không nối theo phỏng đoán độ lớn.
Đặt tính rồi tính hoặc tách thừa số theo chục — đơn vị đều cho cùng một kết quả, dùng cách nào tiện hơn để kiểm tra chéo.

🧠 Phân tích tư duy

Đề cho sẵn ba kết quả lẫn lộn thứ tự với ba phép tính, dấu hiệu của dạng "tính rồi ghép cặp" — phải tính xong cả ba phép nhân mới nối được, không được đoán theo cảm tính vì

588

738

768

khá gần nhau. Bẫy dễ gặp là nối nhầm

42 \times 14

với

768

vì hai số nhìn ước lượng gần giống nhau, phải tính chính xác từng phép mới chắc chắn.

1Cách 1. Đặt tính rồi tính lần lượt cả ba phép nhân

Định hướng. Tính chính xác từng phép nhân bằng cách đặt tính theo cột, sau đó so khớp với ba kết quả cho sẵn.

48 \times 16 288480768

42 \times 14 168420588

18 \times 41 18720738

Vậy nối $48 \times 16$ với $768$ ; nối $42 \times 14$ với $588$ ; nối $18 \times 41$ với $738$ .

2Cách 2. Tách thừa số hai chữ số theo chục — đơn vị

Định hướng. Tách thừa số đứng sau (hoặc đứng trước) thành chục cộng đơn vị rồi nhân từng phần, cộng lại để có kết quả chính xác mà không cần đặt tính theo cột.

48 \times 16 = 48 \times 10 + 48 \times 6 = 480 + 288 = 768

42 \times 14 = 42 \times 10 + 42 \times 4 = 420 + 168 = 588

18 \times 41 = 18 \times 40 + 18 \times 1 = 720 + 18 = 738

Vậy ba kết quả trùng khớp với Cách 1 nên nối đúng như trên.

3Cách 3. Ước lượng khoảng giá trị rồi tính chính xác để khẳng định

Định hướng. Ước lượng nhanh bằng cách làm tròn hai thừa số để biết mỗi tích gần với số nào trong ba số cho sẵn, sau đó tính chính xác để chốt kết quả (không dừng ở ước lượng vì ba số cho sẵn khá gần nhau).

48 \times 16 \approx 50 \times 16 = 800

nên gần với

768

nhất

42 \times 14 \approx 40 \times 14 = 560

nên gần với

588

nhất

18 \times 41 \approx 18 \times 40 = 720

nên gần với

738

nhất
Tính chính xác lại đúng như Cách 1:

768

;

588

;

738

Vậy ước lượng chỉ giúp định hướng nhanh, bắt buộc phải tính chính xác mới được nối.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1 (đặt tính theo cột) vì chắc chắn từng bước, tránh nhầm giữa ba kết quả gần nhau; Cách 3 chỉ nên dùng để kiểm tra nhanh trước khi tính chính xác.

Đáp số.

48 \times 16 = 768

;

42 \times 14 = 588

;

18 \times 41 = 738

Sai lầm thường gặp. Sai hay gặp: nối theo cảm tính vì thấy các số "na ná" nhau, ví dụ nối nhầm

42 \times 14

với

768

(đúng ra là

588

) do không tính cụ thể mà chỉ áng chừng độ lớn.

🚀 Mở rộng. Có thể tự đặt thêm một phép nhân hai chữ số khác rồi tính, so xem tích đó nằm giữa hay nằm ngoài khoảng ba số

588

–

738

–

768

đã cho để luyện thêm kĩ năng ước lượng.

Mở bài này trong app ↗

Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★★Trang 21— Toán có lời văn — tìm số lượng còn lại rồi nhân với số có hai chữ số

Bài 3 (trang 21, Tiết 1). Cửa hàng có

25

bao gạo, mỗi bao chứa

45

kg gạo. Cửa hàng đã bán được

12

bao gạo đó. Hỏi cửa hàng còn lại bao nhiêu ki-lô-gam gạo?

Kiến thức cần nhớ

Muốn tìm số bao gạo còn lại, ta lấy số bao gạo cửa hàng có trừ đi số bao gạo đã bán.
Muốn tìm số ki-lô-gam gạo còn lại, ta lấy cân nặng một bao nhân với số bao gạo còn lại.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 4 · Bài 4 (Tiết 1)★★Trang 21— So sánh hai biểu thức bằng tính chất phép nhân

Bài 4 (trang 21, Tiết 1).

>, <, =

?
a)

107 \times 18 \dots 18 \times 107

74 \times 25 \dots 74 \times 13 + 74 \times 11

Kiến thức cần nhớ

Tính chất giao hoán của phép nhân: $a \times b = b \times a$ .
Tính chất nhân một số với một tổng: $a \times b + a \times c = a \times (b + c)$ .

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 5 · Bài 1 (Tiết 2)★Trang 22— Điền tích vào bảng — nhân với số có hai chữ số

Bài 1 (trang 22, Tiết 2). Số?

Thừa số	$271$	$109$	$6604$
Thừa số	$56$	$32$	$22$
Tích	?	?	?

Kiến thức cần nhớ

Muốn tìm tích, ta lấy thừa số nhân với thừa số.
Với thừa số có nhiều chữ số, đặt tính theo cột và giữ đúng hai tích riêng (tích riêng thứ hai lùi một cột) để tránh sai sót.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 6 · Bài 2 (Tiết 2)★Trang 22— Nhân nhẩm với số tròn chục, tròn trăm

Bài 2 (trang 22, Tiết 2). Tính.

72 \times 30 = \dots

63 \times 40 = \dots

85 \times 60 = \dots

230 \times 70 = \dots

2050 \times 70 = \dots

7400 \times 50 = \dots

Kiến thức cần nhớ

Muốn nhân nhẩm với số tròn chục, ta nhân số đó với chữ số khác $0$ rồi viết thêm đúng số chữ số $0$ đã bớt vào bên phải tích.
Tính chất kết hợp của phép nhân: $(a \times b) \times c = a \times (b \times c)$ .

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 7 · Bài 3 (Tiết 2)★★Trang 22— Tính diện tích hình chữ nhật — chú ý đổi đơn vị

Bài 3 (trang 22, Tiết 2). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Diện tích

S

của hình chữ nhật có chiều dài

a

và chiều rộng

b

được tính theo công thức:

S = a \times b

(

a, b

cùng đơn vị đo).
a) Với

a = 35

dm,

b = 23

dm thì

S = \dots

^{2}

b) Với

a = 76

b = 470

dm thì

S = \dots

^{2}

Kiến thức cần nhớ

Công thức tính diện tích hình chữ nhật: $S = a \times b$ , trong đó $a, b$ phải cùng một đơn vị đo.
Cách đổi đơn vị đo độ dài: $1$ m $= 10$ dm nên $470$ dm $= 47$ m.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 8 · Bài 4 (Tiết 2)★★Trang 22— Toán có lời văn — tính tổng số tiền từ hai loại hàng

Bài 4 (trang 22, Tiết 2). Một người mang trứng gà và trứng vịt ra chợ bán. Người đó đã bán được

35

quả trứng gà với giá

4000

đồng một quả và

45

quả trứng vịt với giá

3500

đồng một quả. Hỏi người đó đã thu về được bao nhiêu tiền bán trứng gà và trứng vịt?

Kiến thức cần nhớ

Muốn tìm số tiền bán một loại hàng, ta lấy giá tiền một đơn vị nhân với số lượng đã bán.
Muốn tìm tổng số tiền thu về từ nhiều loại hàng, ta cộng số tiền thu được của từng loại.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 9 · Bài 1 (Tiết 3)★Trang 23— Đặt tính rồi tính; thực hiện phép tính liên tiếp theo sơ đồ

Bài 1 (trang 23, Tiết 3). a) Đặt tính rồi tính.

62 \times 37

45 \times 29

315 \times 46

b) Số? Thực hiện các phép tính theo sơ đồ: bắt đầu từ

75

, nhân với

11

được số thứ nhất, rồi lấy số thứ nhất cộng với

253

được số thứ hai.

Kiến thức cần nhớ

Đặt tính rồi tính: nhân lần lượt theo từng hàng của thừa số dưới, tích riêng thứ hai lùi sang trái một cột.
Sơ đồ có nhiều mũi tên phải thực hiện theo đúng thứ tự từ trái sang phải, kết quả của phép tính trước là số liệu đầu vào của phép tính sau.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 10 · Bài 2 (Tiết 3)★★Trang 23— Ghép đúng cặp thừa số với tích — nhân với số có hai chữ số

Bài 2 (trang 23, Tiết 3). Số? Từ các thừa số và tích đã cho, hãy lập các phép nhân thích hợp.

Thừa số	$74$	$43$
Thừa số	$21$	$58$
Tích	$2494$	$1554$

Kiến thức cần nhớ

Muốn ghép đúng thừa số với tích, phải thử nhân từng cặp rồi so với các tích đã cho, không suy đoán theo vị trí xếp sẵn.
Phép nhân với số có hai chữ số: tích riêng thứ hai lùi sang trái một cột so với tích riêng thứ nhất.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 11 · Bài 3 (Tiết 3)★★Trang 23— Toán có lời văn — so sánh hiệu hai tích

Bài 3 (trang 23, Tiết 3). Hộp A đựng

22

gói kẹo chanh, mỗi gói có

24

cái kẹo. Hộp B đựng

18

gói kẹo dừa, mỗi gói có

25

cái kẹo. Hỏi số kẹo ở hai hộp hơn kém nhau bao nhiêu cái?

Kiến thức cần nhớ

Muốn tìm tổng số kẹo trong một hộp, ta lấy số kẹo mỗi gói nhân với số gói.
Muốn tìm hai số hơn kém nhau bao nhiêu, ta lấy số lớn trừ đi số bé.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 12 · Bài 4 (Tiết 3)★★★Trang 23— Xác định đúng/sai khi đặt tính nhân với 11; tìm số bị nhân từ kết quả đặt tính sai

Bài 4 (trang 23, Tiết 3). a) Đ, S? Hai bạn cùng đặt tính

64 \times 11

: bạn thứ nhất đặt tích riêng thứ hai lùi sang trái một cột và được kết quả

704

; bạn thứ hai đặt hai tích riêng thẳng cột với nhau và được kết quả

128

. Cách đặt tính nào đúng, cách nào sai?
b) Số? Khi nhân một số với

11

, Nam đã đặt hai tích riêng thẳng cột với nhau nên kết quả sai là

42

. Kết quả đúng của số đó nhân với

11

là …

Kiến thức cần nhớ

Khi nhân với $11 = 10 + 1$ : tích riêng thứ nhất (nhân với $1$ ) và tích riêng thứ hai (nhân với $1$ chục) có cùng giá trị bằng chính số bị nhân, nhưng tích riêng thứ hai phải viết lùi sang trái một cột (tức nhân thêm $10$ ) rồi mới cộng.
Đặt hai tích riêng thẳng cột (không lùi) khi cộng sẽ ra kết quả sai, chỉ bằng đúng hai lần tích riêng đó.