Bài 1 (trang 37, Tiết 1). Tính nhẩm. a) 52613×10=?8482×100=?9358×1000=? b) 235400:100=?943700:10=?740000:1000=?
Kiến thức cần nhớ
Muốn nhân một số với 10, 100, 1 000, … ta chỉ việc viết thêm một, hai, ba, … chữ số 0 vào bên phải số đó.
Muốn chia một số tròn chục, tròn trăm, tròn nghìn, … cho 10, 100, 1 000, … ta chỉ việc bỏ bớt đi một, hai, ba, … chữ số 0 ở bên phải số đó.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho phép nhân/chia với đúng 10, 100 hoặc 1 000 — dấu hiệu để nhẩm nhanh mà không cần đặt tính. Bẫy hay gặp là đếm thiếu hoặc thừa một chữ số 0 khi số thừa số/số chia có nhiều chữ số 0 (như 9 358 × 1 000 phải thêm đúng 3 chữ số 0).
1Cách 1. Thêm hoặc bớt đúng số chữ số 0 theo quy tắc nhẩm nhanh
Định hướng. Nhân với 10, 100, 1 000 thì thêm 1, 2, 3 chữ số 0; chia cho 10, 100, 1 000 thì bớt 1, 2, 3 chữ số 0 — nhẩm trực tiếp, không cần đặt tính.
52613×10=526130 (thêm 1 chữ số 0) 8482×100=848200 (thêm 2 chữ số 0) 9358×1000=9358000 (thêm 3 chữ số 0) 235400:100=2354 (bớt 2 chữ số 0) 943700:10=94370 (bớt 1 chữ số 0) 740000:1000=740 (bớt 3 chữ số 0)
Vậy sáu kết quả lần lượt là 526130;848200;9358000;2354;94370;740.
2Cách 2. Tách 100, 1 000 thành tích của nhiều lần 10 rồi dùng tính chất kết hợp
Định hướng. Viết 100=10×10, 1000=10×10×10 rồi nhân/chia lần lượt với từng số 10 một — mỗi lần chỉ thêm hoặc bớt đúng một chữ số 0, ít nhầm hơn khi số có nhiều chữ số 0.
Định hướng. Sau khi nhân xong thì chia lại kết quả cho đúng số vừa nhân (hoặc ngược lại) — nếu ra đúng số ban đầu thì kết quả nhẩm là đúng.
526130:10=52613, khớp với số ban đầu nên 52613×10=526130 đúng 9358000:1000=9358, khớp với số ban đầu nên 9358×1000=9358000 đúng 2354×100=235400, khớp với số ban đầu nên 235400:100=2354 đúng 740×1000=740000, khớp với số ban đầu nên 740000:1000=740 đúng
Vậy cả ba cách đều xác nhận đủ sáu kết quả như Cách 1.
Nhận xét. Cách 3 rất hữu ích để tự kiểm tra bài làm mà không cần tính lại từ đầu.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: nhẩm trực tiếp bằng quy tắc thêm/bớt chữ số 0, nhanh nhất và ít bước nhất.
Bài 2 · Tiết 1 · Bài 2★★Trang 37— Đặt tính rồi tính: nhân, chia với số có một và hai chữ số
Bài 2 (trang 37, Tiết 1). Đặt tính rồi tính. 81207×641072:83512×54159200:67
Kiến thức cần nhớ
Đặt tính: viết các chữ số cùng hàng thẳng cột với nhau; nhân lần lượt từ phải sang trái, chia lần lượt từ trái sang phải.
Phép chia có thể có dư; số dư luôn bé hơn số chia.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn phép tính gồm hai phép nhân (thừa số 1 chữ số và 2 chữ số) và hai phép chia (số chia 1 chữ số và 2 chữ số) — dấu hiệu để chọn đúng cách đặt tính là nhìn số chữ số của thừa số/số chia. Bẫy của đề nằm ở phép chia 159200:67 là phép chia có dư, dễ bị quên ghi số dư.
1Cách 1. Đặt tính theo cột rồi tính trực tiếp
Định hướng. Viết các chữ số cùng hàng thẳng cột, nhân từ phải qua trái, chia từ trái qua phải theo đúng thuật toán đã học.
Định hướng. Phép nhân thử lại bằng phép chia (tích chia cho một thừa số phải ra thừa số kia); phép chia thử lại bằng số chia nhân thương rồi cộng số dư.
487242:6=81207, khớp với thừa số ban đầu nên 81207×6=487242 đúng 8×5134=41072, khớp với số bị chia nên 41072:8=5134 đúng 67×2376+8=159192+8=159200, khớp với số bị chia nên 159200:67=2376 dư 8 là đúng
Vậy cả bốn kết quả ở Cách 1 đều được xác nhận đúng.
Nhận xét. Với phép chia có dư, luôn kiểm tra bằng công thức số chia × thương + số dư = số bị chia.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 (đặt tính chuẩn) vì đây là cách nhanh và chắc chắn nhất với mọi phép nhân, chia.
Bài 3 · Tiết 1 · Bài 3★★Trang 37— So sánh chu vi, diện tích hình chữ nhật và hình vuông
Bài 3 (trang 37, Tiết 1). Đ, S? Trường Tiểu học Nguyễn Trãi có hai mảnh vườn trồng hoa. Mảnh vườn trồng hoa hồng dạng hình chữ nhật có chiều dài 16 m, chiều rộng 10 m. Mảnh vườn trồng hoa cúc dạng hình vuông có cạnh 13 m. a) Chu vi của hai mảnh vườn bằng nhau. ? b) Diện tích mảnh vườn trồng hoa hồng bằng diện tích mảnh vườn trồng hoa cúc. ? c) Diện tích mảnh vườn trồng hoa hồng bé hơn diện tích mảnh vườn trồng hoa cúc. ?
Kiến thức cần nhớ
Chu vi hình chữ nhật = (chiều dài + chiều rộng) × 2; chu vi hình vuông = cạnh × 4.
Diện tích hình chữ nhật = chiều dài × chiều rộng; diện tích hình vuông = cạnh × cạnh.
Bài 4 · Tiết 1 · Bài 4★★Trang 38— Tìm số trung bình cộng khi các nhóm có số lượng khác nhau
Bài 4 (trang 38, Tiết 1). Khối 4 của Trường Tiểu học Hoà Bình gồm 6 lớp, mỗi lớp có 35 học sinh và 3 lớp, mỗi lớp có 32 học sinh. Hỏi trung bình mỗi lớp khối 4 của trường đó có bao nhiêu học sinh?
Kiến thức cần nhớ
Số trung bình cộng của nhiều số hạng bằng tổng các số hạng đó chia cho số các số hạng.
Khi một nhóm có nhiều lớp cùng sĩ số, tổng học sinh của nhóm = sĩ số × số lớp.
Bài 7 · Tiết 2 · Bài 2★★Trang 39— Giải toán có lời văn bằng hai phép tính (rút về đơn vị)
Bài 2 (trang 39, Tiết 2). Một cửa hàng hoa quả nhập về 765 kg quả vú sữa được đóng đều vào 17 thùng. Cửa hàng đã bán hết 9 thùng. Hỏi cửa hàng còn lại bao nhiêu ki-lô-gam quả vú sữa?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm khối lượng trong một phần bằng nhau, ta lấy tổng khối lượng chia cho số phần.
Muốn tìm phần còn lại, ta lấy tổng ban đầu trừ đi phần đã lấy đi (hoặc nhân trực tiếp số phần còn lại với khối lượng một phần).
Bài 8 · Tiết 2 · Bài 3★★Trang 39— So sánh nhiều kết quả phép tính để tìm giá trị bé nhất
Bài 3 (trang 39, Tiết 2). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Mi đã đặt một món quà sau ô cửa ghi phép tính có kết quả bé nhất. Mai, Việt, Nam và Rô-bốt theo thứ tự đi vào các ô cửa A, B, C, D: Ô cửa A: 198000:6 Ô cửa B: 2800×8 Ô cửa C: 864000:40 Ô cửa D: 500×50 Hỏi bạn nào nhận được món quà của Mi? Bạn ………. nhận được món quà của Mi.
Kiến thức cần nhớ
Muốn so sánh nhiều số, ta tính đủ giá trị từng phép tính rồi so sánh các số đó với nhau theo hàng cao nhất trước.
Số bé nhất trong một dãy số là số nhỏ hơn tất cả các số còn lại trong dãy.
Bài 10 · Tiết 3 · Bài 1★★Trang 40— Kiểm tra đúng/sai kết quả đặt tính nhân, chia
Bài 1 (trang 40, Tiết 3). Đ, S? a) 121304×7749128 ? b) 4703×383762414109051733 ? c) 9704104621095 (số dư là 40) ?
Kiến thức cần nhớ
Muốn kiểm tra một phép tính đã đặt sẵn, ta làm lại đúng phép tính đó hoặc thử lại bằng phép tính ngược rồi so sánh với kết quả đã cho.
Phép nhân thử lại bằng phép chia (tích chia cho một thừa số phải ra thừa số còn lại); phép chia có dư thử lại bằng số chia × thương + số dư = số bị chia.
Bài 13 · Tiết 3 · Bài 4★★★Trang 41— Tính giá trị nhiều phép tính rồi chọn đường đi theo điều kiện (kết quả là số chẵn)
Bài 4 (trang 41, Tiết 3). Rô-bốt đến toà nhà chứa kho báu theo các đoạn đường ghi phép tính có kết quả là số chẵn. Tô màu đường đi đến toà nhà chứa kho báu và viết chữ thích hợp vào chỗ chấm. Sơ đồ gồm điểm xuất phát (Rô-bốt), hai ngã ba, một ngã tư ở giữa và hai toà nhà A, B, với tám đoạn đường ghi sẵn phép tính: 20300:5080040:402507×9518×15 1403×710928:8631000:10002004×26 Kho báu ở trong toà nhà ………………
Kiến thức cần nhớ
Số chẵn là số có chữ số tận cùng là 0, 2, 4, 6, 8; số lẻ là số có chữ số tận cùng là 1, 3, 5, 7, 9.
Muốn chọn đúng đường đi theo điều kiện, phải tính đủ giá trị của tất cả các phép tính trên sơ đồ rồi mới xác định đoạn nào thoả mãn điều kiện đã cho.
