Chủ đề 9. Làm quen với yếu tố thống kê, xác suất

Bài 49. Dãy số liệu thống kê

Vở bài tập Toán 4 — Kết nối tri thức, tập 2 · 8 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 42— Đọc dãy số liệu, tìm giá trị lớn nhất và đếm số phần tử thoả điều kiện
Bài 1 (trang 42, Tiết 1). Trong một trận đấu bóng rổ dành cho học sinh khối lớp 4, các bạn Hùng, Dũng, Huy và Hoàng lần lượt ghi được số điểm là: . Đây cũng là những bạn ghi được nhiều điểm nhất trong trận đấu đó.
Dựa vào dãy số liệu trên, hãy viết số thích hợp vào chỗ chấm.
a) Số điểm lớn nhất đã ghi được trong trận đấu đó là ....... điểm.
b) Có ....... bạn ghi được nhiều hơn điểm.
BạnHùngDũngHuyHoàng
Số điểm137821
Kiến thức cần nhớ
  • Dãy số liệu thống kê là dãy các số liên tiếp ghi lại một đại lượng nào đó (điểm số, số lượng, thời gian...).
  • Muốn tìm số lớn nhất (hoặc nhỏ nhất) trong dãy, ta so sánh lần lượt các số với nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho sẵn một dãy bốn số điểm chưa sắp xếp; dấu hiệu là phải so sánh cả bốn số để tìm giá trị lớn nhất và phải xét từng số so với mốc 10 để đếm đúng số bạn. Bẫy hay gặp là đếm nhầm cả bạn ghi đúng 10 điểm vào nhóm 'nhiều hơn 10 điểm', trong khi đề chỉ có các số 13, 7, 8, 21 nên không có ai đúng 10 điểm, cần cẩn thận với chữ 'nhiều hơn'.
1Cách 1. So sánh trực tiếp từng cặp số

Định hướng. So sánh trực tiếp từng đôi một trong bốn số điểm để tìm số lớn nhất, sau đó xét lần lượt từng số xem có lớn hơn 10 hay không.

So sánh bốn số điểm:
lớn hơn cả nên số điểm lớn nhất là điểm
Xét từng số với mốc : lớn hơn (đúng), lớn hơn (sai), lớn hơn (sai), lớn hơn (đúng)
Có số lớn hơn , đó là điểm của Hùng và Hoàng

Vậy số điểm lớn nhất là điểm và có bạn ghi được nhiều hơn điểm.

2Cách 2. Sắp xếp dãy theo thứ tự tăng dần

Định hướng. Sắp xếp lại dãy số liệu theo thứ tự từ bé đến lớn, số đứng cuối dãy chính là số lớn nhất; từ dãy đã sắp xếp dễ dàng đếm được các số lớn hơn 10.

Sắp xếp bốn số điểm theo thứ tự từ bé đến lớn:
Số đứng cuối dãy là nên số điểm lớn nhất là điểm
Trong dãy đã sắp xếp, hai số đứng sau mốc là và
Vậy có số lớn hơn điểm

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: lớn nhất điểm, có bạn hơn điểm.

3Cách 3. Phân loại theo mốc so sánh

Định hướng. Đặt mốc so sánh là 10 điểm, tách ngay bốn số điểm thành hai nhóm 'trên 10' và 'từ 10 trở xuống' mà chưa cần tìm số lớn nhất trước, giúp trả lời nhanh câu b).

Nhóm điểm trên : và — có số
Nhóm điểm từ trở xuống: và
Trong nhóm 'trên 10', so sánh và thì lớn hơn, nên đây cũng chính là số điểm lớn nhất của cả dãy

Vậy có bạn ghi hơn điểm và số điểm lớn nhất là điểm.

Nhận xét. Cách 3 nhanh khi chỉ cần đếm số phần tử thoả điều kiện mà chưa cần biết giá trị lớn nhất ngay.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: so sánh trực tiếp bốn số, không cần viết lại dãy đã sắp xếp, tiết kiệm thời gian với dãy ngắn.
Đáp số. a) Số điểm lớn nhất: 21 điểm. b) Số bạn ghi hơn 10 điểm: 2 bạn (Hùng 13 điểm, Hoàng 21 điểm).
Sai lầm thường gặp. Đếm nhầm cả bạn ghi đúng 10 điểm vào nhóm 'nhiều hơn 10 điểm' (ở đây không có ai đúng 10 điểm nhưng cần nhớ 'nhiều hơn 10' không tính bằng 10); hoặc so sánh sót một số nên chọn nhầm 13 là số lớn nhất.
🚀 Mở rộng. Nếu đề hỏi thêm 'có bao nhiêu bạn ghi ít hơn 10 điểm', hãy so sánh tương tự với mốc 10 theo chiều ngược lại.
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 42— Sắp xếp dãy số liệu theo thứ tự tăng dần, giảm dần
Bài 2 (trang 42, Tiết 1). Hình dưới đây cho biết số câu đố mà mỗi bạn đã giải được trong chương trình “Giải đố giải ngố”: bạn thứ nhất giải được câu, bạn thứ hai giải được câu, bạn thứ ba giải được câu, Rô-bốt giải được câu.
Viết dãy số liệu chỉ số câu đố mà mỗi bạn đã giải được theo thứ tự:
a) Từ bé đến lớn: .............................................
b) Từ lớn đến bé: ............................................
27 câuBạn thứ nhất31 câuBạn thứ hai28 câuBạn thứ ba19 câuRô-bốt
Kiến thức cần nhớ
  • Sắp xếp dãy số liệu từ bé đến lớn nghĩa là số nào nhỏ hơn thì đứng trước.
  • Dãy từ lớn đến bé chính là dãy từ bé đến lớn viết theo chiều ngược lại.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho bốn số liệu chưa theo thứ tự nào (27, 31, 28, 19); dấu hiệu để làm bài là phải so sánh từng cặp số để sắp xếp lại toàn bộ dãy theo đúng yêu cầu tăng dần rồi giảm dần. Bẫy hay gặp là hai số 27 và 28 khá gần nhau, dễ xếp nhầm thứ tự nếu không so sánh cẩn thận.
1Cách 1. So sánh từng cặp liền kề và đổi chỗ dần

Định hướng. So sánh lần lượt từng cặp số đứng cạnh nhau trong dãy ban đầu, hễ số đứng trước lớn hơn số đứng sau thì đổi chỗ hai số đó, lặp lại nhiều lượt cho tới khi dãy được xếp thẳng từ bé đến lớn.

Dãy ban đầu:
So sánh và : bé hơn nên giữ nguyên, được
So sánh và : lớn hơn nên đổi chỗ, được
So sánh và : lớn hơn nên đổi chỗ, được
Lặp lại một lượt nữa: so sánh và thì đổi chỗ, được ; so sánh và thì đổi chỗ, được

Vậy dãy từ bé đến lớn là , đảo ngược lại được dãy từ lớn đến bé là .

2Cách 2. Chọn dần số nhỏ nhất còn lại

Định hướng. Mỗi lượt tìm ra số nhỏ nhất còn lại trong nhóm chưa xếp, viết số đó vào dãy kết quả rồi loại khỏi nhóm, lặp lại cho đến hết.

Nhóm ban đầu:
Số nhỏ nhất của nhóm là , viết ra trước, còn lại
Số nhỏ nhất tiếp theo là , còn lại
Số nhỏ nhất tiếp theo là , còn lại
Số cuối cùng là

Vậy dãy từ bé đến lớn là ; từ lớn đến bé là .

3Cách 3. Biểu diễn trên tia số

Định hướng. Đánh dấu bốn giá trị 19, 27, 28, 31 lên cùng một tia số rồi đọc trực tiếp theo chiều mũi tên để có thứ tự từ bé đến lớn, đọc ngược lại để có thứ tự từ lớn đến bé.

Trên tia số, các điểm được đánh dấu theo đúng vị trí giá trị của chúng: gần gốc nhất, rồi đến , , xa gốc nhất là
Đọc từ gốc ra xa (chiều tăng):
Đọc ngược từ xa về gốc (chiều giảm):

Vậy kết quả giống hệt hai cách trên.

Nhận xét. Ba cách đều cho cùng một kết quả; Cách 3 trực quan nhất vì nhìn ngay được vị trí các số trên tia số.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 2 (chọn dần số nhỏ nhất): với dãy chỉ 4 số, tìm số nhỏ nhất từng lượt rất nhanh và ít nhầm lẫn hơn so với đổi chỗ nhiều lượt.
Đáp số. a) Từ bé đến lớn: 19; 27; 28; 31 (câu). b) Từ lớn đến bé: 31; 28; 27; 19 (câu).
Sai lầm thường gặp. Xếp nhầm 27 đứng sau 28 vì không so sánh kỹ hai số gần nhau, dẫn đến dãy 19; 28; 27; 31 sai thứ tự.
🚀 Mở rộng. Thử sắp xếp thêm dãy 5 số có hai số bằng nhau, ví dụ 27, 31, 28, 19, 28, xem số bằng nhau xếp cạnh nhau thế nào.
Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★★Trang 42— Đếm số phần tử, tìm giá trị lớn nhất/nhỏ nhất, kiểm tra sự xuất hiện của một giá trị trong dãy
Bài 3 (trang 42, Tiết 1). Rô-bốt ghi chép số con cá theo từng loài trong một bể cá thành một dãy số liệu như sau: .
Dựa vào dãy số liệu trên, hãy viết câu trả lời cho các câu hỏi sau.
a) Dãy số liệu trên gồm bao nhiêu số?
b) Loài có số lượng nhiều nhất có bao nhiêu con? Loài có số lượng ít nhất có bao nhiêu con?
c) Có loài cá nào chỉ có 1 con duy nhất hay không? Vì sao?
Loài12345678
Số con52643744
Kiến thức cần nhớ
  • Đếm số phần tử của dãy số liệu là đếm xem dãy có tất cả bao nhiêu số hạng.
  • Loài 'chỉ có 1 con duy nhất' tương ứng với giá trị 1 xuất hiện trong dãy; nếu giá trị nhỏ nhất của dãy đã lớn hơn 1 thì không có loài nào như vậy.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · Bài 4 (Tiết 1)★★Trang 43— Đọc dãy số liệu, xác định Đúng/Sai qua đếm và so sánh
Bài 4 (trang 43, Tiết 1). Đ, S?
Cho dãy số liệu về tổng số bánh (đơn vị: cái) mà cửa hàng bán được trong 1 tuần (từ thứ Hai đến Chủ nhật) như sau: .
a) Dãy số liệu trên gồm 8 số. ........
b) Cửa hàng bán được nhiều bánh nhất vào ngày đầu tiên trong tuần. ........
c) Số bánh cửa hàng bán được trong mỗi ngày là tăng dần (tức là ngày hôm sau luôn bán được số bánh nhiều hơn ngày hôm trước). ........
ThứHaiBaTưNămSáuBảyChủ nhật
Số bánh (cái)90878579757270
Kiến thức cần nhớ
  • Một tuần có 7 ngày (từ thứ Hai đến Chủ nhật), nên dãy số liệu theo ngày trong tuần có đúng 7 số hạng.
  • Dãy 'tăng dần' nghĩa là mọi số đứng sau đều lớn hơn số đứng ngay trước nó; chỉ cần một cặp số liền kề không thoả là dãy không tăng dần.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 5 · Bài 1 (Tiết 2)★★Trang 43— Đọc dãy số liệu, tìm giá trị nhỏ nhất, xét xu hướng, tính tổng
Bài 1 (trang 43, Tiết 2). Cho dãy số liệu về số ki-lô-gam giấy loại mà ban tổ chức kế hoạch nhỏ nhận được sau 5 ngày đầu phát động: kg, kg, kg, kg, kg.
Dựa vào dãy số liệu trên, hãy viết câu trả lời cho các câu hỏi sau.
a) Số lượng giấy loại mà ban tổ chức nhận được ít nhất vào ngày nào?
b) Số lượng giấy loại mà ban tổ chức nhận được trong mỗi ngày là tăng hay giảm sau mỗi ngày?
c) Sau 5 ngày phát động, ban tổ chức nhận được tất cả bao nhiêu ki-lô-gam giấy loại?
Ngày12345
Giấy loại (kg)3540425661
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm ngày có giá trị nhỏ nhất, ta tìm số nhỏ nhất trong dãy rồi xác định đúng vị trí (thứ tự) của nó.
  • Dãy 'tăng sau mỗi ngày' nghĩa là mọi số đứng sau đều lớn hơn số đứng ngay trước.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 6 · Bài 2 (Tiết 2)★★Trang 44— Đếm số phần tử, tính số trung bình cộng
Bài 2 (trang 44, Tiết 2). Các bạn trong tổ của Nam vừa thực hành làm diều để tặng các em lớp Một. Số con diều mà mỗi bạn trong tổ đã làm được ghi lại thành một dãy số liệu như sau: .
Dựa vào dãy số liệu trên, hãy viết câu trả lời cho các câu hỏi sau.
a) Tổ của Nam có bao nhiêu bạn tham gia làm diều?
b) Trung bình mỗi bạn làm được mấy con diều?
Bạn12345678910
Số diều8327555564
Kiến thức cần nhớ
  • Số trung bình cộng của một dãy số liệu bằng tổng tất cả các số hạng chia cho số lượng số hạng.
  • Trước khi tính trung bình cộng, phải đếm đúng số lượng số hạng của dãy.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 7 · Bài 3 (Tiết 2)★★Trang 44— Thực hành thu thập và xử lí dãy số liệu thống kê (bài mở)
Bài 3 (trang 44, Tiết 2). a) Hãy thực hiện một cuộc khảo sát về số giờ tự học trong một ngày của các bạn trong nhóm em và ghi lại kết quả thành dãy số liệu.
b) Dựa vào dãy số liệu vừa thu thập được, hãy viết câu trả lời cho các câu hỏi sau.
– Có bao nhiêu bạn đã tham gia cuộc khảo sát?
– Có bao nhiêu bạn dành nhiều hơn 1 giờ cho việc tự học mỗi ngày?
Kiến thức cần nhớ
  • Khảo sát số liệu là hỏi và ghi lại đúng câu trả lời của từng bạn thành một dãy số.
  • Từ dãy số liệu thu thập được, có thể đếm số bạn tham gia và đếm số bạn thoả một điều kiện cho trước.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 8 · Bài 4 (Tiết 2)★★★Trang 44— Tính số trung bình cộng, tìm số hạng chưa biết khi biết trung bình cộng mới
Bài 4 (trang 44, Tiết 2). Mai vừa tham gia trò chơi đuổi hình bắt chữ. Sau 4 lượt chơi đầu tiên, Mai nhận được các số điểm là: .
Dựa vào dãy số liệu trên, hãy viết câu trả lời cho các câu hỏi sau.
a) Trung bình mỗi lượt chơi, Mai nhận được bao nhiêu điểm?
b) Để nhận được số điểm trung bình sau 5 lượt chơi là 15 thì Mai cần ghi được bao nhiêu điểm trong lượt chơi thứ năm?
Lượt chơi1234
Điểm1481911
Kiến thức cần nhớ
  • Số trung bình cộng bằng tổng các số hạng chia cho số lượng số hạng.
  • Muốn tìm số hạng mới để có trung bình cộng mong muốn của một dãy dài hơn, ta lấy trung bình mong muốn nhân với số lượng số hạng mới rồi trừ đi tổng các số hạng đã có.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chủ đề 9. Làm quen với yếu tố thống kê, xác suất