Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung

Bài 5. Giải bài toán có ba bước tính

Vở bài tập Toán 4 — Kết nối tri thức, tập 1 · 7 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

#Toán4 #ChủĐề1 #VởBàiTập_Tập1 #trang17–19 #CùngBàiBênSGK #BàiTiếpTheo

Mở bài học này trong app ↗📗 Xem bài này trong SGK →

Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 17— Toán có lời văn ba bước tính — tính tổng tiền mua nhiều loại hàng

Bài 1 (trang 17, Tiết 1). Mai đến cửa hàng bán hoa mua 9 bông hoa hồng, mỗi bông giá 6 000 đồng và mua 2 bó hoa cúc, mỗi bó giá 30 000 đồng. Hỏi Mai phải trả cô bán hàng tất cả bao nhiêu tiền?

Kiến thức cần nhớ

Muốn tính tổng số tiền mua nhiều loại hàng, ta tính riêng số tiền từng loại (đơn giá nhân số lượng) rồi cộng lại.
Phép nhân một số với một tổng: $a \times (b + c) = a \times b + a \times c$ .

🧠 Phân tích tư duy

Đề cho giá và số lượng của hai loại hoa rồi hỏi tổng số tiền — dấu hiệu của dạng 'tính tiền hàng nhiều loại rồi cộng lại', phải tính riêng số tiền từng loại trước khi cộng. Bẫy hay gặp là lấy nhầm giá của loại này nhân với số lượng của loại kia.

1Cách 1. Tính tiền từng loại hoa rồi cộng lại

Định hướng. Tính số tiền mua hoa hồng và số tiền mua hoa cúc theo đúng đơn giá và số lượng đề cho, rồi cộng hai số tiền đó lại.

Tóm tắt
1 bông hoa hồng: 6 000 đồng, mua 9 bông
1 bó hoa cúc: 30 000 đồng, mua 2 bó
Tất cả: ? đồng

Bài giải
Số tiền mua hoa hồng là:

6000 \times 9 = 54000

(đồng)
Số tiền mua hoa cúc là:

30000 \times 2 = 60000

(đồng)
Mai phải trả cô bán hàng tất cả số tiền là:

54000 + 60000 = 114000

(đồng)
Đáp số:

114000

đồng.

Vậy Mai phải trả cô bán hàng tất cả 114 000 đồng.

2Cách 2. Tách 9 = 10 − 1 để nhân qua số tròn chục

Định hướng. Thay vì nhân thẳng $6000 \times 9$ , ta tách $9 = 10 - 1$ để nhân qua số tròn chục cho nhanh, đỡ nhầm khi nhẩm số có một chữ số lớn.

Tóm tắt
1 bông hoa hồng: 6 000 đồng, mua 9 bông
1 bó hoa cúc: 30 000 đồng, mua 2 bó
Tất cả: ? đồng

Bài giải
Số tiền mua hoa hồng là:

6000 \times 9 = 6000 \times 10 - 6000 = 60000 - 6000 = 54000

(đồng)
Số tiền mua hoa cúc là:

30000 \times 2 = 60000

(đồng)
Mai phải trả cô bán hàng tất cả số tiền là:

54000 + 60000 = 114000

(đồng)
Đáp số:

114000

đồng.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.

3Cách 3. Nhận xét giá hoa cúc gấp 5 lần giá hoa hồng rồi gộp một phép nhân

Định hướng. Vì $30000 = 6000 \times 5$ , ta quy đổi tiền mua hoa cúc về đơn vị 'giá một bông hoa hồng' rồi gộp cả hai khoản thành một phép nhân duy nhất nhờ tính chất nhân một số với một tổng.

Tóm tắt
1 bông hoa hồng: 6 000 đồng, mua 9 bông
1 bó hoa cúc: 30 000 đồng

= 6000 \times 5

, mua 2 bó
Tất cả: ? đồng

Bài giải
Số tiền mua hoa cúc quy theo giá một bông hoa hồng là:

30000 \times 2 = 6000 \times 5 \times 2 = 6000 \times 10

(đồng)
Mai phải trả cô bán hàng tất cả số tiền là:

6000 \times 9 + 6000 \times 10 = 6000 \times (9 + 10) = 6000 \times 19 = 114000

(đồng)
Đáp số:

114000

đồng.

Vậy cả ba cách đều cho cùng một kết quả.

Nhận xét. Cách 3 chỉ nhanh khi phát hiện đúng quan hệ đẹp giữa hai giá tiền (gấp 5 lần); không phải bài nào cũng có quan hệ này.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1 vì luôn làm được với mọi bài dù giá tiền không có quan hệ đẹp; Cách 3 chỉ nhanh hơn khi phát hiện được tỉ lệ giữa hai giá tiền.

Đáp số. 114 000 đồng.

Sai lầm thường gặp. Nhân nhầm số bó hoa cúc (2 bó) với giá hoa hồng thay vì giá hoa cúc, ví dụ tính sai

6000 \times 2 = 12000

rồi cộng vào 54 000 đồng, ra kết quả sai 66 000 đồng.

🚀 Mở rộng. Thử tính nếu Mai mua thêm 3 bó hoa lay ơn giá 45 000 đồng mỗi bó — bài toán trở thành bốn bước tính.

Mở bài này trong app ↗

Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 17— Toán có lời văn ba bước tính — chia đều rồi so sánh số phần

Bài 2 (trang 17, Tiết 1). Chia 48 cái bánh nướng vào các hộp, mỗi hộp 4 cái và chia 28 cái bánh dẻo vào các hộp, mỗi hộp 2 cái. Hỏi số hộp bánh nướng hay số hộp bánh dẻo có nhiều hơn và nhiều hơn bao nhiêu hộp?

Kiến thức cần nhớ

Muốn tìm số hộp khi chia đều một số đồ vật, ta lấy tổng số đồ vật chia cho số đồ vật mỗi hộp.
So sánh hai số bằng phép trừ: số lớn trừ số bé được phần hơn.

🧠 Phân tích tư duy

Đề cho hai phép chia đều độc lập với số chia khác nhau — dấu hiệu là phải tính riêng số hộp mỗi loại trước khi so sánh, không được so sánh thẳng số bánh ban đầu. Bẫy của đề là thấy 48 lớn hơn 28 rồi vội kết luận số hộp bánh nướng nhiều hơn, trong khi mỗi hộp bánh nướng lại chứa nhiều bánh hơn (4 so với 2) nên số hộp thực ra ít hơn.

1Cách 1. Chia trực tiếp rồi so sánh

Định hướng. Chia đều số bánh mỗi loại cho số cái mỗi hộp để ra số hộp, rồi so sánh hai số hộp vừa tìm được.

Tóm tắt
Bánh nướng: 48 cái, mỗi hộp 4 cái
Bánh dẻo: 28 cái, mỗi hộp 2 cái
Hộp nào nhiều hơn, nhiều hơn: ? hộp

Bài giải
Số hộp bánh nướng là:

48 : 4 = 12

(hộp)
Số hộp bánh dẻo là:

28 : 2 = 14

(hộp)
Vì

14

lớn hơn

12

nên số hộp bánh dẻo nhiều hơn số hộp bánh nướng.
Số hộp bánh dẻo nhiều hơn số hộp bánh nướng là:

14 - 12 = 2

(hộp)
Đáp số:

2

hộp (bánh dẻo nhiều hơn).

Vậy số hộp bánh dẻo nhiều hơn số hộp bánh nướng là 2 hộp.

2Cách 2. Chia liên tiếp cho hai thừa số của 4

Định hướng. Vì $4 = 2 \times 2$ , ta chia bánh nướng hai lần liên tiếp cho 2 thay vì chia thẳng cho 4 — cách này giúp nhẩm nhanh khi số chia là tích của các số nhỏ.

Tóm tắt
Bánh nướng: 48 cái, mỗi hộp 4 cái
Bánh dẻo: 28 cái, mỗi hộp 2 cái
Hộp nào nhiều hơn, nhiều hơn: ? hộp

Bài giải
Số hộp bánh nướng là:

48 : 4 = 48 : 2 : 2 = 24 : 2 = 12

(hộp)
Số hộp bánh dẻo là:

28 : 2 = 14

(hộp)
Vì

14

lớn hơn

12

nên số hộp bánh dẻo nhiều hơn.
Số hộp bánh dẻo nhiều hơn số hộp bánh nướng là:

14 - 12 = 2

(hộp)
Đáp số:

2

hộp.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.

3Cách 3. Đặt tính rồi tính theo cột cho cả hai phép chia

Định hướng. Thực hiện cả hai phép chia bằng cách đặt tính theo cột dọc — thao tác quen thuộc khi số bị chia lớn hơn, giúp kiểm tra lại kết quả nhẩm.

Tóm tắt
Bánh nướng: 48 cái, mỗi hộp 4 cái
Bánh dẻo: 28 cái, mỗi hộp 2 cái
Hộp nào nhiều hơn, nhiều hơn: ? hộp

Bài giải
Đặt tính:

48 : 4

480880412

được 12 hộp bánh nướng.
Đặt tính:

28 : 2

280880214

được 14 hộp bánh dẻo.
Số hộp bánh dẻo nhiều hơn số hộp bánh nướng là:

14 - 12 = 2

(hộp)
Đáp số:

2

hộp.

Vậy cả ba cách đều cho cùng kết quả: số hộp bánh dẻo nhiều hơn 2 hộp.

Nhận xét. Không được so sánh thẳng 48 và 28 vì hai loại bánh có số cái mỗi hộp khác nhau.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: chia trực tiếp cho 4 và cho 2 rồi trừ, ít bước và không cần nhớ mẹo chia liên tiếp.

Đáp số. Số hộp bánh dẻo nhiều hơn số hộp bánh nướng 2 hộp.

Sai lầm thường gặp. Thấy

48 > 28

rồi kết luận ngay số hộp bánh nướng nhiều hơn mà không chia để so sánh — thực ra số hộp bánh dẻo (14 hộp) mới nhiều hơn số hộp bánh nướng (12 hộp).

🚀 Mở rộng. Thử tính nếu chia thêm 60 cái bánh trung thu nhỏ vào các hộp 5 cái — loại bánh nào có nhiều hộp nhất trong ba loại?

Mở bài này trong app ↗

Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★★Trang 17— Toán có lời văn — tính chu vi tam giác biết quan hệ giữa các cạnh

Bài 3 (trang 17, Tiết 1). Tính chu vi hình tam giác ABC, biết AB = 15 cm, cạnh AC dài gấp 2 lần cạnh AB, cạnh AB ngắn hơn cạnh BC là 10 cm.

Kiến thức cần nhớ

Chu vi tam giác bằng tổng độ dài ba cạnh.
'Ngắn hơn một cạnh khác $a$ cm' nghĩa là cạnh đó cộng thêm $a$ cm mới bằng cạnh kia.