Chủ đề 11. Phép cộng, phép trừ phân số

Bài 60. Phép cộng phân số

Vở bài tập Toán 4 — Kết nối tri thức, tập 2 · 19 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 75— Cộng hai phân số cùng mẫu số
Bài 1 (trang 75, Tiết 1). Tính.
a) …
b) …
c) …
d) …
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng hai phân số cùng mẫu số, ta cộng hai tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn phép tính đều có hai phân số cùng mẫu số nên chỉ cần cộng hai tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số, không phải quy đồng gì thêm. Cần cộng cẩn thận ở câu b) 13+76 và câu d) 14+17 vì tử số có hai, ba chữ số, dễ nhầm hàng khi cộng nhẩm.
1Cách 1. Cộng tử số theo quy tắc

Định hướng. Hai phân số cùng mẫu số nên cộng hai tử số với nhau, giữ nguyên mẫu số.

a)
b)
c)
d)

Vậy a) ; b) ; c) ; d) .

2Cách 2. Đếm trên hình băng giấy cho câu a), suy luận tương tự các câu còn lại

Định hướng. Vẽ băng giấy chia 11 phần bằng nhau, tô 5 phần rồi tô thêm 3 phần để đếm trực tiếp số phần tô đậm.

Băng giấy câu a) chia 11 phần bằng nhau: tô 5 phần xanh dương và 3 phần cam, đếm được 5+3=8 phần tô đậm trong 11 phần, tức
Với các câu b), c), d) tử số cộng lại lớn hơn mẫu số nên băng giấy phải khoanh nhiều hơn một vòng, không tiện vẽ hình, nên chỉ dùng cách đếm hình để kiểm tra câu a), còn lại tính theo Cách 1
Kết quả ba câu b), c), d) giữ nguyên như Cách 1: ; ;

Vậy cách làm này cũng cho kết quả khớp với đáp số: a) 8/11; b) 89/27; c) 15/13; d) 31/131.

3Cách 3. Tính ngược bằng phép trừ để kiểm tra

Định hướng. Sau khi tính được tổng, lấy tổng trừ đi một số hạng, nếu ra đúng số hạng còn lại thì phép cộng đã làm đúng.

a) , đúng bằng số hạng còn lại
b) , khớp với số hạng còn lại
c) , khớp
d) , khớp

Vậy cả bốn kết quả ở Cách 1 đều được kiểm chứng đúng bằng phép trừ ngược.

Nhận xét. Phép trừ luôn dùng để kiểm tra ngược lại một phép cộng, dù là cộng số tự nhiên hay cộng phân số.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Làm bài nên dùng Cách 1 vì nhanh gọn, chỉ cần cộng tử số; Cách 3 rất hữu ích để tự kiểm tra lại bài làm của mình.
Đáp số. a) 8/11; b) 89/27; c) 15/13; d) 31/131
Sai lầm thường gặp. Cộng luôn cả mẫu số: tính nhầm thành thay vì .
🚀 Mở rộng. Thử cộng ba phân số cùng mẫu liên tiếp như để luyện cộng nhiều số hạng cùng lúc.
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★★Trang 75— Viết phép tính cộng phân số từ hình vẽ trực quan (bình chia vạch)
Bài 2 (trang 75, Tiết 1). Viết phép tính thích hợp để tính tổng số lít nước ở hai bình.
a) Bình thứ nhất có l nước, bình thứ hai có l nước.
b) Bình thứ nhất có l nước, bình thứ hai có l nước.
a)510Bình 1110Bình 2b)28Bình 148Bình 2
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng hai phân số cùng mẫu số, ta cộng hai tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số.
  • Muốn rút gọn phân số, ta chia cả tử số và mẫu số cho cùng một ước chung lớn hơn 1.
🧠 Phân tích tư duy
Quan sát vạch chia và phần nước tô màu trên mỗi bình để đọc đúng phân số chỉ số lít nước, sau đó viết phép cộng hai phân số cùng mẫu số rồi rút gọn kết quả về phân số tối giản. Với bài này, việc đọc đúng vạch chia trên hình quan trọng hơn cả phép tính, vì chỉ cần đọc sai một vạch là toàn bộ phép cộng sẽ sai theo.
1Cách 1. Đọc số liệu trên hình rồi cộng, sau đó rút gọn

Định hướng. Đọc đúng phân số chỉ mực nước ở từng bình rồi viết phép cộng hai phân số cùng mẫu số, cuối cùng rút gọn kết quả nếu còn rút gọn được.

a) (l)
b) (l)

Vậy a) l; b) l.

2Cách 2. Đếm số vạch tô màu trực tiếp trên hình

Định hướng. Mỗi bình chia thành các vạch bằng nhau, đếm số vạch có nước tô màu ở cả hai bình rồi cộng dồn lại, không cần viết phép tính trước.

a) Bình 1 tô 5 vạch, bình 2 tô 1 vạch, cả hai bình đều chia 10 vạch, đếm dồn được 5+1=6 vạch có nước trong 10 vạch, tức l
b) Bình 1 tô 2 vạch, bình 2 tô 4 vạch, cả hai bình đều chia 8 vạch, đếm dồn được 2+4=6 vạch có nước trong 8 vạch, tức l

Vậy cách làm này cũng cho kết quả khớp với đáp số: a) 5/10 + 1/10 = 3/5 (l); b) 2/8 + 4/8 = 3/4 (l).

3Cách 3. Dùng tính chất cơ bản của phân số để rút gọn trước khi cộng

Định hướng. Rút gọn từng phân số về dạng đơn giản hơn trước khi cộng, để con số nhỏ, dễ tính.

a) ; giữ nguyên; quy đồng lại: (l), kết quả giống Cách 1
b) ; ; quy đồng lại: (l), kết quả giống Cách 1

Vậy cả ba cách đều cho cùng đáp số.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Làm bài nên dùng Cách 1: đọc số liệu rồi cộng trực tiếp, nhanh và ít nhầm lẫn nhất.
Đáp số. a) 5/10 + 1/10 = 3/5 (l); b) 2/8 + 4/8 = 3/4 (l)
Sai lầm thường gặp. Quên rút gọn kết quả, để nguyên hoặc mà không đưa về phân số tối giản , .
🚀 Mở rộng. Nếu bình thứ ba có thêm lít nước, hãy viết phép cộng ba phân số để tìm tổng số lít nước của cả ba bình.
Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★★Trang 75— Tìm thành phần chưa biết trong phép cộng phân số cùng mẫu số
Bài 3 (trang 75, Tiết 1). Số?
a)
b)
c)
d)
Kiến thức cần nhớ
  • Số hạng chưa biết bằng tổng trừ đi số hạng đã biết.
  • Trong phép cộng hai phân số cùng mẫu số, mẫu số của các phân số tham gia và mẫu số của tổng đều bằng nhau.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · Bài 4 (Tiết 1)★★Trang 75— Giải bài toán có lời văn bằng phép cộng hai phân số cùng mẫu số
Bài 4 (trang 75, Tiết 1). Một hôm, chú Đạt đi cày thửa ruộng của mình. Buổi sáng, chú cày được thửa ruộng. Buổi chiều, chú cày thêm được thửa ruộng. Hỏi trong ngày hôm đó, chú Đạt đã cày được tất cả bao nhiêu phần thửa ruộng của mình?
Thửa ruộng chia 11 phần bằng nhauBuổi sáng: 3 phầnBuổi chiều: 4 phần
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng hai phân số cùng mẫu số, ta cộng hai tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 5 · Bài 5 (Tiết 1)★★Trang 76— Nhận biết Đúng/Sai về quy tắc cộng hai phân số cùng mẫu số
Bài 5 (trang 76, Tiết 1). Bạn Việt nói rằng: “Để cộng hai phân số có cùng mẫu số, ta cộng hai tử số với nhau và cộng hai mẫu số với nhau.”. Hỏi Việt nói đúng hay sai? Nếu sai, em hãy sửa lại cho đúng.
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng hai phân số cùng mẫu số, ta cộng hai tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số, không cộng mẫu số.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 6 · Bài 1 (Tiết 2)★★Trang 76— Nhận biết Đúng/Sai trong các phép cộng phân số cùng mẫu số đã cho sẵn
Bài 1 (trang 76, Tiết 2). Đ, S?
a) …
b) …
c) …
d) …
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng hai phân số cùng mẫu số, ta cộng hai tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 7 · Bài 2 (Tiết 2)★★Trang 76— So sánh hai biểu thức cộng phân số, vận dụng tính chất giao hoán
Bài 2 (trang 76, Tiết 2). Tính rồi viết dấu >, <, hoặc = thích hợp vào ô trống.
a) …
b) …
Kiến thức cần nhớ
  • Khi đổi chỗ các số hạng trong một tổng thì tổng không thay đổi (tính chất giao hoán của phép cộng).
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 8 · Bài 3 (Tiết 2)★Trang 76— Cộng ba phân số cùng mẫu số
Bài 3 (trang 76, Tiết 2). Tính.
a) …
b) …
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng nhiều phân số cùng mẫu số, ta cộng các tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 9 · Bài 4 (Tiết 2)★★Trang 77— Giải bài toán có lời văn bằng phép cộng ba phân số cùng mẫu số
Bài 4 (trang 77, Tiết 2). Có ba vòi nước cùng chảy vào một bể. Trong 1 giờ, vòi thứ nhất chảy được bể, vòi thứ hai chảy được bể, vòi thứ ba chảy được bể. Hỏi trong 1 giờ, cả ba vòi chảy được bao nhiêu phần của bể nước?
Bể nước chia 10 phần bằng nhauVòi 1: 2 phầnVòi 2: 1 phầnVòi 3: 4 phần
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng nhiều phân số cùng mẫu số, ta cộng các tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 10 · Bài 5 (Tiết 2)★★★Trang 77— Điền phân số theo sơ đồ cộng liên tiếp nhiều bước, cùng mẫu số
Bài 5 (trang 77, Tiết 2). Viết phân số thích hợp vào ô trống.
Sơ đồ: bắt đầu từ , cộng thêm được ô vuông; ô vuông cộng thêm được ô ngũ giác; ô ngũ giác cộng thêm được ô lục giác.
+131+1031+5231831???
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng hai phân số cùng mẫu số, ta cộng hai tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 11 · Bài 1 (Tiết 3)★★Trang 77— Cộng hai phân số khác mẫu số
Bài 1 (trang 77, Tiết 3). Tính.
a) …
b) …
c) …
a)b)c)
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng hai phân số khác mẫu số, ta quy đồng mẫu số hai phân số rồi cộng hai phân số đó.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 12 · Bài 2 (Tiết 3)★★Trang 77— Rút gọn phân số rồi cộng hai phân số khác mẫu số
Bài 2 (trang 77, Tiết 3). Rút gọn rồi tính.
a) …
b) …
c) …
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn rút gọn phân số, ta chia cả tử số và mẫu số cho cùng một ước chung lớn hơn 1.
  • Muốn cộng hai phân số khác mẫu số, ta quy đồng mẫu số hai phân số rồi cộng.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 13 · Bài 3 (Tiết 3)★★Trang 78— Giải bài toán có lời văn bằng phép cộng hai phân số khác mẫu số
Bài 3 (trang 78, Tiết 3). Nam và Việt cùng ăn một cái bánh. Nam đã ăn cái bánh, Việt đã ăn cái bánh. Hỏi hai bạn đã ăn tất cả bao nhiêu phần của cái bánh?
Đỏ: Nam ăn (1 phần) — Xanh: Việt ăn (2 phần) — Trắng: còn lại
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng hai phân số khác mẫu số, ta quy đồng mẫu số hai phân số rồi cộng.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 14 · Bài 4 (Tiết 3)★★★Trang 78— Điền phân số theo sơ đồ cộng liên tiếp nhiều bước, khác mẫu số
Bài 4 (trang 78, Tiết 3). Viết phân số thích hợp vào ô trống.
Sơ đồ: bắt đầu từ , cộng thêm được ô lục giác; ô lục giác cộng thêm được ô vuông; ô vuông cộng thêm được ô ngũ giác.
+15+72+110310???
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng hai phân số khác mẫu số, ta quy đồng mẫu số hai phân số rồi cộng.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 15 · Bài 1 (Tiết 4)★Trang 78— Cộng hai phân số cùng mẫu số và khác mẫu số
Bài 1 (trang 78, Tiết 4). Tính.
a) …
b) …
c) …
d) …
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng hai phân số cùng mẫu số, ta cộng hai tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số.
  • Muốn cộng hai phân số khác mẫu số, ta quy đồng mẫu số hai phân số rồi cộng.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 16 · Bài 2 (Tiết 4)★★Trang 78— So sánh hai biểu thức cộng phân số, vận dụng tính chất kết hợp
Bài 2 (trang 78, Tiết 4). >; <; = ?
a) …
b) …
Kiến thức cần nhớ
  • Khi cộng một tổng hai số với một số thứ ba, ta có thể cộng số thứ nhất với tổng của số thứ hai và số thứ ba (tính chất kết hợp của phép cộng).
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 17 · Bài 3 (Tiết 4)★★Trang 79— Tính nhanh bằng cách nhóm các phân số cùng mẫu số
Bài 3 (trang 79, Tiết 4). Tính bằng cách thuận tiện.
a) …
b) …
Kiến thức cần nhớ
  • Có thể đổi chỗ và nhóm các số hạng của một tổng theo bất kỳ thứ tự nào mà tổng không đổi (tính chất giao hoán và kết hợp của phép cộng).
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 18 · Bài 4 (Tiết 4)★★Trang 79— Giải bài toán có lời văn bằng phép cộng hai phân số khác mẫu số
Bài 4 (trang 79, Tiết 4). Mai cần giờ để quét xong nhà. Bạn ấy cần thêm giờ để lau xong nhà. Hỏi Mai cần tất cả bao nhiêu thời gian để quét xong nhà và lau xong nhà?
Xanh: quét nhà (3 phần)— Cam: lau nhà (1 phần)trong 1 giờ chia 6 phần
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng hai phân số khác mẫu số, ta quy đồng mẫu số hai phân số rồi cộng.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 19 · Bài 5 (Tiết 4)★★★Trang 79— Giải bài toán có lời văn bằng phép cộng ba phân số khác mẫu số
Bài 5 (trang 79, Tiết 4). Ngày Chủ nhật, Nam đọc một cuốn sách. Buổi sáng, Nam đọc được cuốn sách. Buổi chiều, Nam đọc thêm được cuốn sách. Đến buổi tối, Nam đọc thêm được cuốn sách. Hỏi trong ngày Chủ nhật, Nam đã đọc được tất cả mấy phần của cuốn sách?
Chàm: sáng (6 phần) — Xanh ngọc: chiều (4 phần)— Cam: tối (1 phần)Trắng: phần cuốn sách chưa đọc
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn cộng nhiều phân số khác mẫu số, ta quy đồng mẫu số các phân số về cùng một mẫu số chung rồi cộng.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chủ đề 11. Phép cộng, phép trừ phân số