Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 104— Viết số theo cấu tạo hàng, đọc số có nhiều chữ số
Bài 1 (trang 104, Tiết 1). Viết (theo mẫu).
Số gồm
Viết số
Đọc số
4 chục nghìn, 7 nghìn, 2 trăm, 5 đơn vị (mẫu)
47205
Bốn mươi bảy nghìn hai trăm linh năm
5 trăm nghìn, 3 chục nghìn, 8 trăm, 5 chục, 2 đơn vị
?
?
8 triệu, 3 trăm nghìn, 4 nghìn, 3 trăm, 7 chục
?
?
3 triệu, 9 trăm nghìn, 5 chục nghìn, 3 trăm
?
?
Kiến thức cần nhớ
Một số tự nhiên bằng tổng giá trị các hàng (triệu, trăm nghìn, chục nghìn, nghìn, trăm, chục, đơn vị) tạo thành nó; hàng nào không được nhắc tới thì mang giá trị 0.
Đọc số có nhiều chữ số: tách theo từng lớp từ trái sang phải (lớp triệu, lớp nghìn, lớp đơn vị), đọc hết số trong từng lớp rồi kèm theo tên lớp.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho cấu tạo số theo tên hàng (chục nghìn, nghìn, trăm, chục, đơn vị hoặc triệu, trăm nghìn…) nhưng có dòng không nhắc tới một vài hàng — dấu hiệu để nhận ra hàng đó phải viết chữ số 0. Bẫy hay gặp là quên hàng bị khuyết nên viết thiếu một chữ số 0, làm lệch cả số.
1Cách 1. Điền trực tiếp theo đúng hàng
Định hướng. Mỗi phần trong "số gồm" ứng đúng một hàng của số cần viết; điền chữ số vào đúng hàng đó, hàng không được nhắc tới thì viết 0.
Dòng 2: hàng trăm nghìn là 5, hàng chục nghìn là 3, hàng nghìn không có nên là 0, hàng trăm là 8, hàng chục là 5, hàng đơn vị là 2, viết được 530852 Dòng 3: hàng triệu là 8, hàng trăm nghìn là 3, hàng chục nghìn không có nên là 0, hàng nghìn là 4, hàng trăm là 3, hàng chục là 7, hàng đơn vị không có nên là 0, viết được 8304370 Dòng 4: hàng triệu là 3, hàng trăm nghìn là 9, hàng chục nghìn là 5, các hàng nghìn, chục, đơn vị không có nên là 0, hàng trăm là 3, viết được 3950300 Đáp số: 530852;8304370;3950300.
Vậy ba số cần viết lần lượt là 530852;8304370;3950300.
2Cách 2. Cộng giá trị các hàng bằng phép cộng
Định hướng. Đổi mỗi phần "số gồm" thành một số hạng rồi cộng tất cả lại bằng phép cộng có nhớ, tương tự cách viết số thành tổng đã học.
500000+30000+800+50+2=530852 8000000+300000+4000+300+70=8304370 3000000+900000+50000+300=3950300 Đáp số: 530852;8304370;3950300 — khớp với Cách 1.
Vậy phép cộng theo hàng cho cùng kết quả như cách đọc trực tiếp.
3Cách 3. Tách theo từng lớp rồi ghép số
Định hướng. Tách số cần tìm thành từng lớp (lớp triệu — lớp nghìn — lớp đơn vị), viết đủ ba chữ số ở mỗi lớp rồi ghép lại, sau đó đọc theo tên lớp để suy ra cách đọc.
Dòng 2: lớp nghìn có 530, lớp đơn vị có 852, ghép được 530852; đọc là năm trăm ba mươi nghìn, tám trăm năm mươi hai Dòng 3: lớp triệu có 8, lớp nghìn có 304, lớp đơn vị có 370, ghép được 8304370; đọc là tám triệu, ba trăm linh tư nghìn, ba trăm bảy mươi Dòng 4: lớp triệu có 3, lớp nghìn có 950, lớp đơn vị có 300, ghép được 3950300; đọc là ba triệu, chín trăm năm mươi nghìn, ba trăm
Vậy cách đọc ba số lần lượt là: năm trăm ba mươi nghìn tám trăm năm mươi hai; tám triệu ba trăm linh tư nghìn ba trăm bảy mươi; ba triệu chín trăm năm mươi nghìn ba trăm.
Nhận xét. Cách 3 (tách lớp) là cách chắc chắn nhất khi số có nhiều hàng bị khuyết liên tiếp, vì không dễ bỏ sót hàng 0 như cách đọc trực tiếp.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Làm bài nên dùng Cách 3 (tách theo lớp) vì vừa viết đúng số vừa đọc đúng số ngay trong một bước, tránh phải làm lại hai lần.
Đáp số.530852 (năm trăm ba mươi nghìn tám trăm năm mươi hai); 8304370 (tám triệu ba trăm linh tư nghìn ba trăm bảy mươi); 3950300 (ba triệu chín trăm năm mươi nghìn ba trăm).
Sai lầm thường gặp.Viết dòng 2 thành 53852 (thiếu một chữ số 0 ở hàng nghìn) vì quên rằng "số gồm" không nhắc tới hàng nghìn nghĩa là hàng đó bằng 0, chứ không phải bỏ hẳn hàng đó đi.
🚀 Mở rộng.Thử viết số từ "7 triệu, 2 trăm, 9 đơn vị" (khuyết liền bốn hàng: trăm nghìn, chục nghìn, nghìn, chục) để luyện thêm trường hợp nhiều hàng 0 liên tiếp — kết quả là 7000209.
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 104— Viết số thành tổng theo hàng; tìm số hạng còn thiếu trong tổng
Bài 2 (trang 104, Tiết 1). a) Viết mỗi số sau thành tổng (theo mẫu): Mẫu: 5283=5000+200+80+3. 6835;47561;816;570;9250308 b) Số? 50000+6000+40+?=56045 400000+80000+?+600+30=487630 8000000+900000+5000+?+4=8905014
Kiến thức cần nhớ
Mỗi số tự nhiên viết được thành tổng giá trị các hàng của nó.
Muốn tìm một số hạng chưa biết trong một tổng, lấy tổng trừ đi các số hạng đã biết.
🧠 Phân tích tư duy
Phần a yêu cầu tách số cho sẵn thành tổng các hàng; phần b làm ngược lại — cho tổng thiếu một số hạng, phải tìm đúng số hạng đó. Bẫy hay gặp ở phần b là đọc nhầm vị trí hàng của chỗ trống, đặc biệt khi các số hạng đã cho không theo đúng thứ tự hàng liền kề.
1Cách 1. Đọc trực tiếp giá trị từng hàng
Định hướng. Ở mỗi hàng của số đã cho, đọc trực tiếp chữ số rồi nhân với giá trị hàng đó để viết thành một số hạng của tổng; với phần b, nhìn đúng vị trí hàng còn thiếu trong số ban đầu để đọc ra ngay số cần điền.
a) 6835=6000+800+30+5 47561=40000+7000+500+60+1 816=800+10+6 570=500+70 9250308=9000000+200000+50000+300+8 b) 56045 có hàng đơn vị là 5 nên 50000+6000+40+5=56045 487630 có hàng nghìn là 7 nên 400000+80000+7000+600+30=487630 8905014 có hàng chục là 10 (tức chữ số 1 ở hàng chục) nên 8000000+900000+5000+10+4=8905014
Vậy phần a viết được năm tổng như trên, phần b ba số cần điền lần lượt là 5;7000;10.
2Cách 2. Tính bằng phép trừ ngược
Định hướng. Với phần b, muốn tìm một số hạng chưa biết trong một tổng, lấy tổng trừ đi tất cả các số hạng đã biết; với phần a, có thể kiểm tra ngược lại bằng cách cộng các số hạng để xem có ra đúng số ban đầu không.
56045−50000−6000−40=5 487630−400000−80000−600−30=7000 8905014−8000000−900000−5000−4=10 Kiểm tra lại phần a bằng phép cộng: 6000+800+30+5=6835 (đúng); 9000000+200000+50000+300+8=9250308 (đúng)
Vậy phép trừ ngược cho cùng kết quả 5;7000;10 như Cách 1.
3Cách 3. Thử điền rồi cộng lại để kiểm tra
Định hướng. Với phần b, thử điền một số hợp lý vào chỗ trống rồi cộng cả tổng lại, so với số đã cho ở vế phải; chưa khớp thì sửa lại cho tới khi đúng.
Đoán chỗ trống dòng 1 là 5: 50000+6000+40+5=56045, khớp, nhận Đoán chỗ trống dòng 2 là 700 (sai vì đọc nhầm hàng): 400000+80000+700+600+30=481330, không khớp 487630, loại; thử lại 7000: 400000+80000+7000+600+30=487630, khớp, nhận Đoán chỗ trống dòng 3 là 10: 8000000+900000+5000+10+4=8905014, khớp, nhận
Vậy cả ba chỗ trống đúng là 5;7000;10, trùng khớp hai cách trên.
Nhận xét. Cách 2 (trừ ngược) nhanh và chắc chắn nhất vì không phải đoán lại nhiều lần như Cách 3.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 2 (phép trừ ngược) cho phần b vì luôn ra kết quả đúng ngay lần đầu, không cần thử lại nhiều lần như Cách 3.
Đáp số.a) 6835=6000+800+30+5; 47561=40000+7000+500+60+1; 816=800+10+6; 570=500+70; 9250308=9000000+200000+50000+300+8. b) 5;7000;10.
Sai lầm thường gặp.Điền chỗ trống dòng 2 là 70 hoặc 700 thay vì 7000 vì nhầm hàng nghìn đã cho trong tổng là hàng chục hoặc hàng trăm.
🚀 Mở rộng.Thử với số bảy chữ số có hai chỗ trống liên tiếp, ví dụ 7000000+?+?+5=7340005, để luyện thêm khi thiếu nhiều hơn một số hạng.
Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★Trang 105— Tính chất của dãy số tự nhiên: số liên tiếp, số chẵn/lẻ liên tiếp, số liền trước
Bài 3 (trang 105, Tiết 1). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Trong dãy số tự nhiên: a) Hai số liên tiếp hơn kém nhau …. đơn vị. b) Hai số chẵn liên tiếp hơn kém nhau …. đơn vị. c) Hai số lẻ liên tiếp hơn kém nhau …. đơn vị. d) Số liền trước của số 1000000 là ….
Kiến thức cần nhớ
Trong dãy số tự nhiên, hai số liên tiếp hơn kém nhau 1 đơn vị.
Hai số chẵn (hoặc hai số lẻ) liên tiếp hơn kém nhau 2 đơn vị.
Bài 5 · Bài 5 (Tiết 1)★Trang 105— Điền số vào dãy số tự nhiên, số chẵn, số lẻ liên tiếp
Bài 5 (trang 105, Tiết 1). Viết số thích hợp vào ô trống (theo mẫu). a) Bốn số tự nhiên liên tiếp: 998;?;?;1001 b) Bốn số lẻ liên tiếp: ?;7597;7599;? c) Bốn số chẵn liên tiếp: ?;85428;?;85432 d) Năm số chẵn liên tiếp: ?;?;6000;6002;?
Kiến thức cần nhớ
Hai số tự nhiên liên tiếp hơn kém nhau 1 đơn vị.
Hai số chẵn (hoặc hai số lẻ) liên tiếp hơn kém nhau 2 đơn vị.
Bài 6 · Bài 1 (Tiết 2)★Trang 106— Nhận định Đúng/Sai về tính chất số tự nhiên
Bài 1 (trang 106, Tiết 2). Đ, S? a) Số tự nhiên bé nhất là 1. b) Số liền sau của số 999999 là 1000000. c) Số liền trước của số 0 là 1. d) Trong dãy số tự nhiên có số bé nhất.
Kiến thức cần nhớ
Số tự nhiên bé nhất là số 0.
Số 0 không có số liền trước trong tập hợp số tự nhiên.
Dãy số tự nhiên có số bé nhất (là 0) nhưng không có số lớn nhất.
Bài 8 · Bài 3 (Tiết 2)★★Trang 106— Làm tròn số tự nhiên đến hàng nghìn, chục nghìn, trăm nghìn
Bài 3 (trang 106, Tiết 2). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Số lượt khách du lịch là người nước ngoài đến Việt Nam năm 2018 là 15497800 người (theo Niên giám Thống kê năm 2019). a) Làm tròn đến hàng nghìn, số lượt khách du lịch là người nước ngoài đến Việt Nam năm 2018 có khoảng … người. b) Làm tròn đến hàng chục nghìn, số lượt khách du lịch là người nước ngoài đến Việt Nam năm 2018 có khoảng … người. c) Làm tròn đến hàng trăm nghìn, số lượt khách du lịch là người nước ngoài đến Việt Nam năm 2018 có khoảng … người.
Kiến thức cần nhớ
Làm tròn số đến một hàng: xét chữ số ở hàng liền sau (bên phải) hàng cần làm tròn; chữ số đó lớn hơn hoặc bằng 5 thì làm tròn lên, bé hơn 5 thì làm tròn xuống (giữ nguyên); các chữ số bên phải hàng làm tròn đều đổi thành 0.
Bài 9 · Bài 4 (Tiết 2)★★Trang 107— Suy luận lôgic: xác định số liệu qua các gợi ý so sánh
Bài 4 (trang 107, Tiết 2). Cho biết số học sinh của bốn trường tiểu học Nguyễn Siêu, Nguyễn Huệ, Nguyễn Nhạc, Nguyễn Hoàng là 2184, 1791, 2218, 1785. Trong đó, Trường Tiểu học Nguyễn Siêu có nhiều học sinh nhất, Trường Tiểu học Nguyễn Huệ có ít học sinh hơn Trường Tiểu học Nguyễn Nhạc và số học sinh của Trường Tiểu học Nguyễn Hoàng là số chẵn. a) Hỏi mỗi trường có bao nhiêu học sinh? b) Viết số học sinh của bốn trường tiểu học đó theo thứ tự từ lớn đến bé.
Kiến thức cần nhớ
Dùng phép so sánh số tự nhiên (lớn hơn, bé hơn) kết hợp dấu hiệu chẵn, lẻ để loại trừ dần các khả năng gán số.
Bài 10 · Bài 5 (Tiết 2)★★Trang 107— Lập số từ các thẻ số — số lẻ bé nhất, lớn nhất có bốn chữ số
Bài 5 (trang 107, Tiết 2). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Cho bốn thẻ số: 0,1,2,3. Ghép bốn thẻ số đã cho lập được: a) Số lẻ bé nhất có bốn chữ số là …. b) Số lẻ lớn nhất có bốn chữ số là ….
Kiến thức cần nhớ
Số có nhiều chữ số nhất định: muốn số bé nhất thì ưu tiên chữ số bé ở hàng cao (khác 0 ở hàng đầu); muốn số lớn nhất thì ưu tiên chữ số lớn ở hàng cao.
