Chủ đề 2. Góc và đơn vị đo góc

Bài 7. Đo góc, đơn vị đo góc

Vở bài tập Toán 4 — Kết nối tri thức, tập 1 · 5 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

#Toán4 #ChủĐề2 #VởBàiTập_Tập1 #trang24–26 #CùngBàiBênSGK #BàiTiếpTheo

Mở bài học này trong app ↗📗 Xem bài này trong SGK →

Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 24— Đọc số đo góc bằng thước đo góc

Bài 1 (trang 24, Tiết 1). Quan sát thước đo góc rồi viết số đo của mỗi góc vào chỗ chấm.
- Góc đỉnh O; cạnh OA, OB bằng …
- Góc đỉnh O; cạnh OC, OD bằng …
- Góc đỉnh O; cạnh OE, OG bằng …
- Góc đỉnh O; cạnh OM, ON bằng …

Kiến thức cần nhớ

Thước đo góc có hai vòng số 0° → 180° và 180° → 0°; phải đọc đúng vòng số bắt đầu từ cạnh đã trùng vạch 0°.
Góc bẹt có số đo $18 0^{\circ}$ , hai cạnh của góc bẹt nằm trên cùng một đường thẳng; góc vuông có số đo $9 0^{\circ}$ .

🧠 Phân tích tư duy

Đề cho sẵn hình vẽ góc đặt đúng tâm thước đo góc — dấu hiệu của dạng đọc số đo góc trực tiếp, không cần tính toán. Cần xác định đúng cạnh nào của góc trùng vạch 0° để chọn đúng vòng số (vòng trong hay vòng ngoài) trên thước, tránh đọc nhầm sang vòng còn lại. Bẫy hay gặp nhất chính là đọc nhầm hai vòng số của thước đo góc, đặc biệt với những góc không quen mắt như góc tù.

1Cách 1. Đọc trực tiếp trên vành thước đo góc

Định hướng. Đặt tâm thước đo góc trùng đỉnh O, một cạnh của góc trùng đúng vạch 0°, rồi đọc số đo tại vạch mà cạnh còn lại đi qua.

Cạnh OB trùng vạch 0°, cạnh OA đi qua vạch

7 0^{\circ}

trên vòng số: Góc đỉnh O; cạnh OA, OB bằng

7 0^{\circ}

Cạnh OD trùng vạch 0°, cạnh OC đi qua vạch

9 0^{\circ}

: Góc đỉnh O; cạnh OC, OD bằng

9 0^{\circ}

Cạnh OG trùng vạch 0°, cạnh OE đi qua vạch

6 0^{\circ}

: Góc đỉnh O; cạnh OE, OG bằng

6 0^{\circ}

Cạnh ON trùng vạch 0°, cạnh OM đi qua vạch

18 0^{\circ}

: Góc đỉnh O; cạnh OM, ON bằng

18 0^{\circ}

Vậy bốn góc lần lượt bằng $7 0^{\circ}$ ; $9 0^{\circ}$ ; $6 0^{\circ}$ ; $18 0^{\circ}$ .

2Cách 2. Đếm số vạch chia rồi nhân với 10°

Định hướng. Mỗi vạch lớn trên thước đo góc cách nhau $1 0^{\circ}$ ; đếm số vạch lớn từ 0° đến cạnh kia rồi nhân với $1 0^{\circ}$ .

Góc OA, OB: đếm được

7

vạch lớn:

7 \times 10 = 70

(độ)
Góc OC, OD: đếm được

9

vạch lớn:

9 \times 10 = 90

(độ)
Góc OE, OG: đếm được

6

vạch lớn:

6 \times 10 = 60

(độ)
Góc OM, ON: đếm đủ

18

vạch lớn (nửa vòng thước):

18 \times 10 = 180

(độ)

Vậy bốn góc lần lượt bằng $7 0^{\circ}$ ; $9 0^{\circ}$ ; $6 0^{\circ}$ ; $18 0^{\circ}$ , khớp với Cách 1.

3Cách 3. So sánh với góc vuông (90°) làm mốc

Định hướng. Lấy góc vuông $9 0^{\circ}$ làm mốc, nhận xét góc cần đọc kém hay hơn góc vuông bao nhiêu vạch lớn rồi cộng trừ ra số đo.

Góc OA, OB kém góc vuông

2

vạch lớn:

90 - 20 = 70

(độ)
Góc OC, OD đúng bằng góc vuông:

90

(độ)
Góc OE, OG kém góc vuông

3

vạch lớn:

90 - 30 = 60

(độ)
Góc OM, ON gấp đôi góc vuông:

90 \times 2 = 180

(độ), đây là góc bẹt

Nhận xét. Ba cách đều cho cùng một kết quả — Cách 3 làm rất nhanh với các góc gần 90° hoặc 180°.

Vậy bốn góc lần lượt bằng $7 0^{\circ}$ ; $9 0^{\circ}$ ; $6 0^{\circ}$ ; $18 0^{\circ}$ .

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi làm bài nên dùng Cách 1 (đọc trực tiếp trên vành thước) vì nhanh nhất, không cần đếm hay tính thêm, chỉ cần đặt đúng tâm và đúng vạch 0°.

Đáp số. Góc đỉnh O; cạnh OA, OB bằng

7 0^{\circ}

. Góc đỉnh O; cạnh OC, OD bằng

9 0^{\circ}

. Góc đỉnh O; cạnh OE, OG bằng

6 0^{\circ}

. Góc đỉnh O; cạnh OM, ON bằng

18 0^{\circ}

Sai lầm thường gặp. Đọc nhầm giữa hai vòng số trên thước đo góc (vòng trong 0°→180° và vòng ngoài 180°→0°), dẫn tới đọc góc OE, OG ra

12 0^{\circ}

thay vì đúng

6 0^{\circ}

— đây là lỗi có thật một trang lời giải trên mạng đã mắc phải: cạnh OG là mốc 0° của vòng số bên trong, phải đọc số đo của cạnh OE trên đúng vòng trong đó (

6 0^{\circ}

), không phải đọc trên vòng ngoài (

12 0^{\circ}

🚀 Mở rộng. Nếu hai cạnh của một góc trùng nhau thành một đường thẳng thì góc đó luôn là

18 0^{\circ}

(góc bẹt) dù hình vẽ to nhỏ khác nhau — hãy đo thử một góc bẹt khác quanh em (mép bàn, mép bảng) để kiểm chứng.

Mở bài này trong app ↗

Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★★Trang 25— Đọc số đo góc trên hình vẽ thực tế rồi so sánh tìm góc bé nhất

Bài 2 (trang 25, Tiết 1). a) Quan sát tranh rồi viết số đo các góc sau:
- Góc đỉnh N; cạnh NM, NH bằng …
- Góc đỉnh H; cạnh HM, HN bằng …
- Góc đỉnh C; cạnh CA, CB bằng …
- Góc đỉnh D; cạnh DA, DB bằng …
b) Trong các góc ở câu a, góc có số đo bé nhất là góc đỉnh ……

Kiến thức cần nhớ

Số đo góc chỉ phụ thuộc độ “mở” giữa hai cạnh của góc, không phụ thuộc độ dài các cạnh vẽ trên giấy.
Muốn tìm số bé nhất trong một dãy số, có thể so sánh từng cặp hoặc sắp xếp cả dãy theo thứ tự tăng dần.

🧠 Phân tích tư duy

Đề cho sẵn số đo bốn góc ngay trên hình vẽ (giống Bài 1) — dấu hiệu nhận ra câu a chỉ là đọc số liệu có sẵn. Câu b yêu cầu so sánh bốn số đo vừa đọc để tìm số bé nhất, đây là bước tư duy thêm so với Bài 1. Bẫy hay gặp là so sánh nhầm theo độ dài cạnh vẽ trên hình thay vì so đúng số đo góc đã ghi.

1Cách 1. Đọc trực tiếp rồi so sánh cả bốn số đo

Định hướng. Đọc số đo bốn góc đã ghi sẵn trên hình, sau đó so sánh trực tiếp cả bốn số để tìm số bé nhất.

Góc đỉnh N; cạnh NM, NH bằng

4 5^{\circ}

Góc đỉnh H; cạnh HM, HN bằng

9 0^{\circ}

Góc đỉnh C; cạnh CA, CB bằng

3 6^{\circ}

Góc đỉnh D; cạnh DA, DB bằng

5 2^{\circ}

So sánh:

36 < 45 < 52 < 90

Vậy góc có số đo bé nhất là góc đỉnh C; cạnh CA, CB.

2Cách 2. Loại trừ dần từng cặp góc

Định hướng. So sánh lần lượt từng cặp góc, giữ lại góc bé hơn và loại góc lớn hơn, đến khi còn lại một góc.

So góc N (

4 5^{\circ}

) với góc H (

9 0^{\circ}

45 < 90

, loại góc H
So góc N (

4 5^{\circ}

) với góc C (

3 6^{\circ}

36 < 45

, loại góc N, giữ góc C
So góc C (

3 6^{\circ}

) với góc D (

5 2^{\circ}

36 < 52

, loại góc D

Vậy góc còn lại — góc đỉnh C; cạnh CA, CB — là góc có số đo bé nhất.

3Cách 3. Sắp xếp bốn số đo theo thứ tự tăng dần

Định hướng. Viết bốn số đo thành một dãy rồi sắp xếp từ bé đến lớn; số đứng đầu dãy chính là góc bé nhất.

Bốn số đo:

4 5^{\circ}; 9 0^{\circ}; 3 6^{\circ}; 5 2^{\circ}

Sắp xếp tăng dần:

3 6^{\circ} < 4 5^{\circ} < 5 2^{\circ} < 9 0^{\circ}

Nhận xét. Số đứng đầu dãy ( $3 6^{\circ}$ ) ứng với góc đỉnh C — nhìn được ngay thứ tự cả bốn góc trong một bước.

Vậy góc có số đo bé nhất là góc đỉnh C; cạnh CA, CB.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 3 (sắp xếp dãy số) vì nhìn được ngay thứ tự cả bốn góc chỉ trong một bước, không sợ bỏ sót phép so sánh nào như khi so từng cặp ở Cách 2.

Đáp số. a) Góc đỉnh N; cạnh NM, NH bằng

4 5^{\circ}

; góc đỉnh H; cạnh HM, HN bằng

9 0^{\circ}

; góc đỉnh C; cạnh CA, CB bằng

3 6^{\circ}

; góc đỉnh D; cạnh DA, DB bằng

5 2^{\circ}

. b) Góc có số đo bé nhất là góc đỉnh C; cạnh CA, CB.

Sai lầm thường gặp. Nhầm giữa số đo góc với độ dài cạnh vẽ trên hình (thấy cạnh NM vẽ dài hơn cạnh CA liền đoán góc N lớn hơn góc C) — số đo góc chỉ phụ thuộc độ mở giữa hai cạnh, không phụ thuộc độ dài cạnh vẽ trên giấy; góc N=

4 5^{\circ}

vẫn bé hơn góc D=

5 2^{\circ}

dù cạnh vẽ dài hơn.

🚀 Mở rộng. Nếu đề đổi thành tìm góc có số đo LỚN NHẤT trong bốn góc trên thì làm hoàn toàn tương tự, chỉ đổi chiều so sánh — kết quả sẽ là góc đỉnh H (

9 0^{\circ}

Mở bài này trong app ↗

Bài 3 · Bài 1 (Tiết 2)★★Trang 25— Đọc số đo góc của một tứ giác, kiểm tra bằng tổng bốn góc

Bài 1 (trang 25, Tiết 2). Viết số đo góc vào ô trống.

Góc	Số đo góc
Góc đỉnh A; cạnh AB, AD	?
Góc đỉnh B; cạnh BA, BC	?
Góc đỉnh C; cạnh CB, CD	?
Góc đỉnh D; cạnh DA, DC	?

Kiến thức cần nhớ

Tổng bốn góc trong một tứ giác luôn bằng $36 0^{\circ}$ .
Hình thang vuông là hình thang có một cạnh bên vuông góc với hai cạnh đáy, tạo ra hai góc vuông kề cạnh bên đó.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 4 · Bài 2 (Tiết 2)★★Trang 26— Đo góc của một tam giác bằng thước đo góc, kiểm tra bằng tổng ba góc

Bài 2 (trang 26, Tiết 2). Dùng thước đo góc để đo các góc rồi viết vào chỗ chấm.
Góc đỉnh A; cạnh AB, AC bằng …
Góc đỉnh B; cạnh BA, BC bằng …
Góc đỉnh C; cạnh CA, CB bằng …

Kiến thức cần nhớ

Tổng ba góc trong một tam giác luôn bằng $18 0^{\circ}$ .
Muốn đo một góc bằng thước đo góc: đặt tâm thước trùng đỉnh góc, một cạnh của góc trùng vạch 0°, cạnh còn lại đi qua vạch nào thì đó là số đo góc.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 5 · Bài 3 (Tiết 2)★★Trang 26— Đo góc tạo bởi hai kim đồng hồ, so sánh tìm góc lớn nhất

Bài 3 (trang 26, Tiết 2). Dùng thước đo góc để đo góc được tạo bởi hai kim đồng hồ.
a) Viết số đo góc vào chỗ chấm cho thích hợp.
Hai kim đồng hồ ở đồng hồ A tạo ra góc …
Hai kim đồng hồ ở đồng hồ B tạo ra góc …
Hai kim đồng hồ ở đồng hồ C tạo ra góc …
Hai kim đồng hồ ở đồng hồ D tạo ra góc …
b) Khoanh vào chữ đặt dưới đồng hồ có hai kim đồng hồ tạo ra góc có số đo lớn nhất.

Kiến thức cần nhớ

Mặt đồng hồ chia thành 12 khoảng số bằng nhau, mỗi khoảng ứng với góc $3 0^{\circ}$ (vì $36 0^{\circ} : 12 = 3 0^{\circ}$ ).
Muốn tìm số đo lớn nhất trong nhiều số đo góc, có thể so sánh từng cặp hoặc so sánh trực tiếp cả dãy số.