Bài 1 · Tiết 1 · Bài 1★Trang 33— Đo góc bằng thước đo góc, nối hình với số đo
Bài 1 (trang 33, Tiết 1). Nối mỗi góc với số đo của góc đó.
Kiến thức cần nhớ
Góc bẹt có hai cạnh là hai tia đối nhau, số đo bằng 180°; muốn nhận ra chỉ cần thấy ba điểm thẳng hàng.
Góc vuông có số đo 90°, hai cạnh vuông góc với nhau; góc nhọn bé hơn góc vuông, góc tù lớn hơn góc vuông và bé hơn góc bẹt.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho 4 hình vẽ góc chưa ghi số đo và 4 ô số đo 90°, 60°, 180°, 120° xếp không theo đúng thứ tự — dấu hiệu là phải đo hoặc quan sát từng hình rồi mới nối, không được đoán theo vị trí. Hình 1 chỉ là một đường thẳng có một điểm ở giữa nên là góc đặc biệt (góc bẹt); Hình 4 có vẽ ô vuông góc nên là góc vuông; còn Hình 2, Hình 3 phải phân biệt bằng độ "mở" của hai cạnh.
1Cách 1. Đo trực tiếp bằng thước đo góc
Định hướng. Đặt tâm thước đo góc đúng vào đỉnh của từng hình, một cạnh trùng vạch 0°, đọc số đo ở cạnh còn lại rồi tìm đúng ô số đo tương ứng.
Đặt thước vào Hình 1: hai cạnh nằm trên một đường thẳng nên đọc được 180° Đặt thước vào Hình 2: cạnh còn lại mở rộng hơn góc vuông, đọc được 120° Đặt thước vào Hình 3: cạnh còn lại hẹp hơn góc vuông, đọc được 60° Đặt thước vào Hình 4: hai cạnh vuông góc, đọc được 90°
Vậy nối Hình 1 — 180°, Hình 2 — 120°, Hình 3 — 60°, Hình 4 — 90°.
2Cách 2. Nhận ra hình đặc biệt trước, still lại dùng phép loại trừ
Định hướng. Không cần đo hết bốn hình: tìm hình đặc biệt (đường thẳng, góc vuông) để nối ngay, hai hình còn lại chỉ còn đúng hai ô số đo nên so sánh nhanh với góc vuông là xong.
Hình 1 có ba điểm thẳng hàng nên là góc bẹt, nối ngay với 180° Hình 4 có vẽ ô vuông góc ở đỉnh nên là góc vuông, nối ngay với 90° Còn lại Hình 2, Hình 3 chỉ còn hai ô số đo là 60° và 120° Hình 2 có cạnh mở rộng hơn góc vuông (tù) nên nhận 120°, Hình 3 có cạnh hẹp hơn góc vuông (nhọn) nên nhận 60°
Vậy kết quả giống hệt Cách 1 nhưng đo ít hơn, làm nhanh hơn.
3Cách 3. So sánh từng hình với góc vuông của ê-ke
Định hướng. Dùng góc vuông của ê-ke áp vào từng hình để xếp loại nhọn — vuông — tù — bẹt trước, sau đó mới ghép với đúng số đo.
Áp ê-ke vào Hình 3: cạnh còn lại nằm trong lòng góc vuông của ê-ke nên Hình 3 là góc nhọn, nhỏ hơn 90°, chỉ có thể là 60° Áp ê-ke vào Hình 2: cạnh còn lại vượt ra ngoài góc vuông của ê-ke nên Hình 2 là góc tù, lớn hơn 90° nhưng bé hơn 180°, chỉ có thể là 120° Áp ê-ke vào Hình 4: hai cạnh trùng khít hai cạnh ê-ke nên là góc vuông 90° Hình 1 còn lại nhận 180°
Vậy cả ba cách đều cho cùng một kết quả nối.
Nhận xét. Nhận diện góc bẹt và góc vuông trước bao giờ cũng nhanh hơn vì hai góc này có dấu hiệu rõ ràng nhất trên hình vẽ.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 2: nối ngay góc bẹt và góc vuông theo dấu hiệu đặc biệt, chỉ còn phải phân biệt đúng hai hình cuối.
Đáp số.Hình 1 — 180°; Hình 2 — 120°; Hình 3 — 60°; Hình 4 — 90°.
Sai lầm thường gặp.Nối theo đúng thứ tự vị trí (Hình 1 với ô đầu tiên) mà không đo hay quan sát hình, dẫn đến nối sai vì bốn ô số đo trong đề KHÔNG xếp theo thứ tự Hình 1–2–3–4.
🚀 Mở rộng.Vẽ thêm một góc bằng đúng góc vuông nhưng xoay nghiêng đi để luyện nhận biết góc vuông không nhất thiết phải có một cạnh nằm ngang.
Bài 2 · Tiết 1 · Bài 2★★Trang 33— Đo góc bằng thước đo góc trên hình có nhiều đỉnh
Bài 2 (trang 33, Tiết 1). Đo rồi viết số đo góc thích hợp vào chỗ chấm. – Góc đỉnh O; cạnh OC, OD bằng …… – Góc đỉnh A; cạnh AC, AD bằng …… – Góc đỉnh B; cạnh BC, BD bằng ……
Kiến thức cần nhớ
Muốn đo một góc, đặt tâm của thước đo góc trùng đúng đỉnh của góc, một cạnh trùng vạch 0°, rồi đọc số đo ở vạch mà cạnh còn lại đi qua.
Trên cùng một hình có thể có nhiều góc khác nhau; mỗi góc được gọi tên theo đúng đỉnh và hai cạnh của nó.
🧠 Phân tích tư duy
Hình vẽ có ba đỉnh khác nhau (O, A, B) cùng nhìn về hai điểm C, D, nên đề bài thật ra là ba lần đo góc độc lập trên cùng một hình — dấu hiệu là phải đặt lại tâm thước đo góc đúng vào từng đỉnh O, A, B chứ không đo chung một lần. Bẫy hay gặp là đặt nhầm tâm thước vào điểm C hoặc D thay vì vào đỉnh góc cần đo.
1Cách 1. Đo trực tiếp từng góc bằng thước đo góc
Định hướng. Đặt tâm thước lần lượt vào O, A, B — mỗi lần đặt lại thước là một phép đo độc lập.
Đặt tâm thước vào O, một cạnh trùng OC, đọc số đo ở cạnh OD: được 120° Đặt tâm thước vào A, một cạnh trùng AC, đọc số đo ở cạnh AD: được 60° Đặt tâm thước vào B, một cạnh trùng BC, đọc số đo ở cạnh BD: được 60°
Vậy góc đỉnh O bằng 120°, góc đỉnh A bằng 60°, góc đỉnh B bằng 60°.
2Cách 2. Đo một góc rồi so sánh hình dạng để nhận ra hai góc còn lại bằng nhau
Định hướng. Quan sát hình trước khi đo: góc đỉnh A và góc đỉnh B đều mở ra từ phía ngoài để "nhìn" cùng hai điểm C, D giống hệt nhau về hình dạng, nên nhiều khả năng hai góc này bằng nhau — đo một góc rồi kiểm tra góc kia có bằng không.
Đo góc đỉnh A; cạnh AC, AD: được 60° Đo góc đỉnh B; cạnh BC, BD để kiểm tra: cũng được 60°, đúng như dự đoán Đo riêng góc đỉnh O; cạnh OC, OD (góc này khác hẳn vị trí O nằm giữa hình): được 120°
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1, đồng thời khẳng định được góc đỉnh A và góc đỉnh B bằng nhau.
3Cách 3. Đo lại theo chiều ngược lại để tự kiểm tra
Định hướng. Đo lại mỗi góc một lần nữa nhưng đổi cạnh làm mốc 0° (đổi từ trùng OC sang trùng OD…) để tự đối chiếu, tránh đọc nhầm vạch trên thước.
Góc đỉnh O: lần đầu đặt mốc ở OC được 120°; đổi mốc sang OD, đọc số đo ở OC cũng được 120° Góc đỉnh A: đổi mốc từ AC sang AD, đọc lại vẫn được 60° Góc đỉnh B: đổi mốc từ BC sang BD, đọc lại vẫn được 60°
Vậy cả ba góc đo lại đều cho đúng kết quả như Cách 1, chắc chắn không bị đọc nhầm vạch.
Nhận xét. Đo lại theo chiều ngược là cách tự kiểm tra rất hữu ích khi mới tập dùng thước đo góc.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 để đo đủ và chắc chắn ba góc, chỉ dùng Cách 2 khi đã quen mắt nhận ra hai góc bằng nhau để đo nhanh hơn.
Đáp số.Góc đỉnh O; cạnh OC, OD bằng 120°. Góc đỉnh A; cạnh AC, AD bằng 60°. Góc đỉnh B; cạnh BC, BD bằng 60°.
Sai lầm thường gặp.Đặt tâm thước đo góc lệch sang điểm C hoặc điểm D thay vì đúng đỉnh cần đo (O, A hoặc B), làm số đo đọc được sai hẳn.
🚀 Mở rộng.Vẽ thêm một điểm E cũng nhìn về C, D từ phía ngoài như A và B, rồi đo thử xem góc đỉnh E có bằng 60° không.
Bài 3 · Tiết 1 · Bài 3★★Trang 33— Cộng các góc kề nhau để tìm góc tổng
Bài 3 (trang 33, Tiết 1). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Mai dùng ê ke vẽ góc đỉnh O; cạnh OM, ON có số đo 90°, góc đỉnh O; cạnh ON, OP có số đo 30° và góc đỉnh O; cạnh OP, OQ có số đo 60°. Hỏi góc đỉnh O; cạnh OM, OQ là góc gì? A. Góc nhọn B. Góc vuông C. Góc bẹt
Kiến thức cần nhớ
Khi hai góc chung đỉnh và chung một cạnh, xếp liền kề không chồng nhau, thì góc lớn tạo bởi hai cạnh ngoài cùng bằng tổng số đo của các góc nhỏ.
Bài 4 · Tiết 1 · Bài 4★★Trang 34— Đếm và phân loại góc nhọn, vuông, tù trong hình chữ cái
Bài 4 (trang 34, Tiết 1). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Mi cắt giấy màu các chữ cái tiếng Anh sau: · Chữ …. và …. có đúng hai góc nhọn. · Chữ …. và ….. có nhiều góc vuông nhất. · Chữ …. có nhiều góc tù nhất.
Kiến thức cần nhớ
Góc nhọn bé hơn góc vuông, góc tù lớn hơn góc vuông; hai nét thẳng đứng và nằm ngang gặp nhau luôn tạo góc vuông.
Nét xiên gặp nét thẳng đứng hoặc nằm ngang mới có thể tạo ra góc nhọn hoặc góc tù.
Bài 6 · Tiết 2 · Bài 2★Trang 35— Nhận biết góc bẹt tạo bởi kim giờ và kim phút
Bài 2 (trang 35, Tiết 2). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Hoàng Hậu hẹn Thỏ Trắng đến dự tiệc trà. Biết tiệc trà bắt đầu lúc kim giờ và kim phút tạo thành một góc bẹt. Hỏi trong các đồng hồ dưới đây, đồng hồ nào chỉ lúc tiệc trà bắt đầu?
Kiến thức cần nhớ
Góc bẹt có số đo 180°, hai cạnh của góc bẹt là hai tia đối nhau, tức nằm trên cùng một đường thẳng.
Lúc 6 giờ đúng, kim giờ chỉ đúng số 6, kim phút chỉ đúng số 12; hai kim đối nhau qua tâm đồng hồ.
Bài 7 · Tiết 2 · Bài 3★★Trang 35— Đo góc trong hình thực tế (đo chiều cao cây)
Bài 3 (trang 35, Tiết 2). Viết số đo góc thích hợp vào chỗ chấm. Để đo chiều cao một cái cây, người ta xác định 3 điểm O, A và B như trong hình vẽ dưới đây. Góc đỉnh B; cạnh BA, BO bằng ….. Góc đỉnh A; cạnh AB, AO bằng …..
Kiến thức cần nhớ
Một cây mọc thẳng đứng thì thân cây luôn vuông góc với mặt đất.
Đo góc bằng thước đo góc: đặt tâm thước trùng đỉnh góc, đọc số đo ở cạnh còn lại.
