Chủ đề 2. Số thập phân

Bài 13. Làm tròn số thập phân

Vở bài tập Toán 5 — Kết nối tri thức, tập 1 · 6 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

#Toán5 #ChủĐề2 #VởBàiTập_Tập1 #trang47–48 #CùngBàiBênSGK #BàiTiếpTheo

Mở bài học này trong app ↗📗 Xem bài này trong SGK →

Bài 1 · Tiết 1 - Bài 1★Trang 47— Làm tròn số thập phân đến số tự nhiên gần nhất

Tiết 1 - Bài 1 (trang 47). Hoàn thành bảng sau bằng cách làm tròn các số thập phân đã cho đến số tự nhiên gần nhất.

Số đã cho	$25, 108$	$406, 39$	$0, 915$	$1, 098$
Làm tròn đến số tự nhiên gần nhất	?	?	?	?

Kiến thức cần nhớ

Khi làm tròn số thập phân đến số tự nhiên gần nhất, ta so sánh chữ số ở hàng phần mười với $5$ . Nếu chữ số hàng phần mười bé hơn $5$ thì làm tròn xuống, còn lại thì làm tròn lên.

🧠 Phân tích tư duy

Cả bốn số chỉ cần xét đúng một chữ số ở hàng phần mười để quyết định làm tròn lên hay xuống. Bẫy của đề nằm ở

406, 39

và

0, 915

: học sinh dễ nhìn sang chữ số hàng phần trăm (chữ số

9

và

1

) thay vì chỉ xét đúng hàng phần mười (

3

và

9

) như quy tắc yêu cầu.

1Cách 1. So sánh chữ số hàng phần mười với 5

Định hướng. Với mỗi số, nhìn đúng chữ số ở hàng phần mười rồi so sánh với $5$ : bé hơn $5$ thì giữ nguyên phần nguyên (làm tròn xuống), từ $5$ trở lên thì tăng phần nguyên thêm $1$ (làm tròn lên).

25, 108

: chữ số hàng phần mười là

1

, mà

1

bé hơn

5

nên làm tròn xuống:

25, 108

làm tròn được

25

406, 39

: chữ số hàng phần mười là

3

, mà

3

bé hơn

5

nên làm tròn xuống:

406, 39

làm tròn được

406

0, 915

: chữ số hàng phần mười là

9

, mà

9

lớn hơn

5

nên làm tròn lên:

0, 915

làm tròn được

1

1, 098

: chữ số hàng phần mười là

0

, mà

0

bé hơn

5

nên làm tròn xuống:

1, 098

làm tròn được

1

.
Đáp số:

25

;

406

;

1

;

1

Vậy bốn số đã cho làm tròn đến số tự nhiên gần nhất lần lượt là $25$ , $406$ , $1$ , $1$ .

2Cách 2. Xác định vị trí trên tia số

Định hướng. Mỗi số thập phân nằm giữa hai số tự nhiên liên tiếp trên tia số; số thập phân ở gần số tự nhiên nào hơn (khoảng cách bé hơn) thì làm tròn về số tự nhiên đó.

25, 108

nằm giữa

25

và

26

, cách

25

là

0, 108

đơn vị, cách

26

là

0, 892

đơn vị; vì

0, 108

bé hơn

0, 892

nên

25, 108

gần

25

hơn.

406, 39

nằm giữa

406

và

407

, cách

406

là

0, 39

đơn vị, cách

407

là

0, 61

đơn vị;

0, 39

bé hơn

0, 61

nên gần

406

hơn.

0, 915

nằm giữa

0

và

1

, cách

0

là

0, 915

đơn vị, cách

1

chỉ còn

0, 085

đơn vị;

0, 085

bé hơn

0, 915

nên gần

1

hơn.

1, 098

nằm giữa

1

và

2

, cách

1

là

0, 098

đơn vị, cách

2

là

0, 902

đơn vị; gần

1

hơn.
Đáp số:

25

;

406

;

1

;

1

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1.

3Cách 3. Cộng thêm 0,5 rồi bỏ phần thập phân

Định hướng. Cộng thêm $0, 5$ vào số đã cho rồi bỏ hẳn phần thập phân của tổng, ta được đúng số làm tròn đến số tự nhiên gần nhất — cách này không cần nhớ so sánh với $5$ , chỉ cần cộng và cắt bỏ.

25, 108 + 0, 5 = 25, 608

, bỏ phần thập phân được

25

406, 39 + 0, 5 = 406, 89

, bỏ phần thập phân được

406

0, 915 + 0, 5 = 1, 415

, bỏ phần thập phân được

1

1, 098 + 0, 5 = 1, 598

, bỏ phần thập phân được

1

.
Đáp số:

25

;

406

;

1

;

1

Vậy cả ba cách đều cho cùng một kết quả, khẳng định đáp số đúng.

Nhận xét. Cách cộng thêm $0, 5$ rồi bỏ phần thập phân chính là cách nhiều máy tính bỏ túi dùng để làm tròn, dùng để kiểm tra nhanh lại Cách 1.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Làm bài nên dùng Cách 1 (so sánh chữ số hàng phần mười với

5

) vì đúng quy tắc SGK, làm trực tiếp không cần bước trung gian; muốn kiểm tra lại nhanh thì cộng thêm

0, 5

rồi bỏ phần thập phân như Cách 3.

Đáp số. 25; 406; 1; 1.

Sai lầm thường gặp. Sai hay gặp: với

406, 39

, học sinh nhìn cả hai chữ số phần thập phân "39" rồi nghĩ "39 gần 40" nên làm tròn nhầm thành

407

; thực ra chỉ cần xét đúng chữ số hàng phần mười là

3

, bé hơn

5

, nên phải làm tròn xuống giữ nguyên

406

🚀 Mở rộng. Thử làm tròn số

999, 6

đến số tự nhiên gần nhất: kết quả

1000

— phần nguyên nhảy thêm một hàng vì phép làm tròn lên làm tràn hàng trăm.

Mở bài này trong app ↗

Bài 2 · Tiết 1 - Bài 2★★Trang 47— Làm tròn số đo chiều cao, cân nặng đến số tự nhiên gần nhất

Tiết 1 - Bài 2 (trang 47). Chiều cao, cân nặng của một số bạn học sinh được cho như bảng sau.

Tên	Chiều cao (cm)	Cân nặng (kg)
Hòa	$146, 7$	$35, 4$
Nùng	$145, 85$	$36, 8$
Páo	$150, 2$	$40, 3$

Em hãy làm tròn các số đo trong bảng trên đến số tự nhiên gần nhất để hoàn thành bảng (tên, chiều cao, cân nặng).

Kiến thức cần nhớ

Khi làm tròn số thập phân đến số tự nhiên gần nhất, ta so sánh chữ số ở hàng phần mười với $5$ ; chỉ chữ số hàng phần mười mới quyết định làm tròn lên hay xuống, các chữ số phía sau không ảnh hưởng.

🧠 Phân tích tư duy

Bài có sáu số cần làm tròn cùng lúc theo hai cột khác nhau (chiều cao và cân nặng), dễ nhầm lẫn nếu không làm lần lượt theo từng dòng. Số

145, 85

của Nùng có chữ số hàng phần mười là

8

nên phải làm tròn lên, dễ bị bỏ sót vì phần thập phân có tới hai chữ số.

1Cách 1. So sánh chữ số hàng phần mười với 5

Định hướng. Xét lần lượt từng số đo, so sánh chữ số hàng phần mười với $5$ để làm tròn lên hoặc xuống.

Hòa: chiều cao

146, 7

có hàng phần mười là

7

lớn hơn

5

nên làm tròn lên được

147

cm; cân nặng

35, 4

có hàng phần mười là

4

bé hơn

5

nên làm tròn xuống được

35

kg.
Nùng: chiều cao

145, 85

có hàng phần mười là

8

lớn hơn

5

nên làm tròn lên được

146

cm; cân nặng

36, 8

có hàng phần mười là

8

lớn hơn

5

nên làm tròn lên được

37

kg.
Páo: chiều cao

150, 2

có hàng phần mười là

2

bé hơn

5

nên làm tròn xuống được

150

cm; cân nặng

40, 3

có hàng phần mười là

3

bé hơn

5

nên làm tròn xuống được

40

kg.
Đáp số: Hòa

147

cm,

35

kg; Nùng

146

cm,

37

kg; Páo

150

cm,

40

kg.

Vậy bảng làm tròn đến số tự nhiên gần nhất là như trên.

2Cách 2. Xác định vị trí trên tia số

Định hướng. So sánh khoảng cách từ mỗi số đo tới hai số tự nhiên liền kề, số đo gần số tự nhiên nào hơn thì làm tròn về số đó.

146, 7

cách

146

là

0, 7

, cách

147

chỉ còn

0, 3

nên gần

147

hơn.

35, 4

cách

35

là

0, 4

, cách

36

là

0, 6

nên gần

35

hơn.

145, 85

cách

145

là

0, 85

, cách

146

chỉ còn

0, 15

nên gần

146

hơn.

36, 8

cách

36

là

0, 8

, cách

37

chỉ còn

0, 2

nên gần

37

hơn.

150, 2

cách

150

là

0, 2

, cách

151

là

0, 8

nên gần

150

hơn.

40, 3

cách

40

là

0, 3

, cách

41

là

0, 7

nên gần

40

hơn.
Đáp số: giống Cách 1.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1.

3Cách 3. Cộng thêm 0,5 rồi bỏ phần thập phân

Định hướng. Cộng thêm $0, 5$ vào mỗi số đo rồi bỏ phần thập phân của tổng, được ngay số làm tròn.

146, 7 + 0, 5 = 147, 2

, bỏ phần thập phân được

147

35, 4 + 0, 5 = 35, 9

, bỏ phần thập phân được

35

145, 85 + 0, 5 = 146, 35

, bỏ phần thập phân được

146

36, 8 + 0, 5 = 37, 3

, bỏ phần thập phân được

37

150, 2 + 0, 5 = 150, 7

, bỏ phần thập phân được

150

40, 3 + 0, 5 = 40, 8

, bỏ phần thập phân được

40

.
Đáp số: giống Cách 1 và Cách 2.

Vậy cả ba cách đều thống nhất một kết quả.

Nhận xét. Nùng có chiều cao và cân nặng đều làm tròn lên, dễ bị bỏ sót nếu không xét kỹ từng số một.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Làm bài nên dùng Cách 1 (so sánh với

5

) vì nhanh, làm được ngay trên bảng; khi phân vân số nào đó có làm tròn lên hay không thì thử lại bằng Cách 3 (cộng

0, 5

rồi bỏ phần thập phân).

Đáp số. Hòa: 147 cm, 35 kg. Nùng: 146 cm, 37 kg. Páo: 150 cm, 40 kg.

Sai lầm thường gặp. Sai hay gặp: với cân nặng

36, 8

kg của Nùng, học sinh quên chữ số hàng phần mười là

8

lớn hơn

5

nên phải làm tròn lên, mà lại giữ nguyên phần nguyên thành

36

kg thay vì đúng phải là

37

kg.

🚀 Mở rộng. Thử so sánh xem bạn nào cao nhất sau khi làm tròn: cả Hòa và Páo đều làm tròn xuống nhưng

150

cm của Páo vẫn cao nhất trong ba bạn.

Mở bài này trong app ↗

Bài 3 · Tiết 1 - Bài 3★★Trang 47— Làm tròn số đo để xác định câu ước lượng Đúng/Sai

Tiết 1 - Bài 3 (trang 47). Đúng, sai? Chiều dài bảng lớp chính xác là

2, 85

m. Khi ước lượng chiều dài bảng lớp:
+ Việt nói: Chiều dài bảng khoảng

2

m. ……
+ Nam nói: Chiều dài bảng khoảng

3

m. ……

Kiến thức cần nhớ

Khi làm tròn số thập phân đến số tự nhiên gần nhất, ta so sánh chữ số ở hàng phần mười với $5$ ; số $2, 85$ có chữ số hàng phần mười là $8$ lớn hơn $5$ nên làm tròn lên.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 4 · Tiết 2 - Bài 1★★Trang 48— Làm tròn số thập phân đến hàng phần mười và hàng phần trăm

Tiết 2 - Bài 1 (trang 48). Hoàn thành bảng sau bằng cách làm tròn các số thập phân đã cho đến hàng phần mười và hàng phần trăm.

Số đã cho	$5, 275$	$10, 771$	$0, 648$	$3, 1416$
Làm tròn đến hàng phần mười	?	?	?	?
Làm tròn đến hàng phần trăm	?	?	?	?

Kiến thức cần nhớ

Làm tròn đến hàng phần mười: so sánh chữ số hàng phần trăm với $5$ .
Làm tròn đến hàng phần trăm: so sánh chữ số hàng phần nghìn với $5$ ; chữ số so sánh bằng đúng $5$ vẫn phải làm tròn lên.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 5 · Tiết 2 - Bài 2★★Trang 48— Làm tròn số đo độ dài đến số tự nhiên để xác định câu Đúng/Sai

Tiết 2 - Bài 2 (trang 48). Đúng, sai? Bạn rô-bốt đo được chiều dài và chiều rộng mặt bàn là

15, 4

dm và

8, 7

dm. Làm tròn kích thước mặt bàn đến số tự nhiên gần nhất:
+ Việt nói: Chiều dài mặt bàn khoảng

16

dm. ……
+ Nam nói: Chiều rộng mặt bàn khoảng

9

dm. ……

Kiến thức cần nhớ

Khi làm tròn số thập phân đến số tự nhiên gần nhất, ta so sánh chữ số ở hàng phần mười với $5$ : bé hơn $5$ thì làm tròn xuống, từ $5$ trở lên thì làm tròn lên.

🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

Mở bài này trong app ↗

Bài 6 · Tiết 2 - Bài 3★★★Trang 48— Đổi đơn vị đo sang số thập phân rồi làm tròn theo nhiều mức

Tiết 2 - Bài 3 (trang 48). Viết số hoặc số thập phân thích hợp vào chỗ chấm.
a)

3085

= \dots

752

= \dots

tấn
b) Làm tròn các số thập phân ở câu a:
+ Đến số tự nhiên gần nhất, ta được các số: …
+ Đến hàng phần mười, ta được các số: …
+ Đến hàng phần trăm, ta được các số: …

Kiến thức cần nhớ

$1$ m $= 1000$ mm và $1$ tấn $= 1000$ kg nên đổi mm sang m hoặc kg sang tấn phải chia cho $1000$ (dịch dấu phẩy sang trái $3$ chữ số).
Sau khi đổi ra số thập phân, làm tròn theo đúng quy tắc: xét chữ số hàng liền sau hàng cần giữ, so sánh với $5$ .