Bài 13. Làm tròn số thập phân

Định hướng. Với mỗi số, nhìn đúng chữ số ở hàng phần mười rồi so sánh với $5$: bé hơn $5$ thì giữ nguyên phần nguyên (làm tròn xuống), từ $5$ trở lên thì tăng phần nguyên thêm $1$ (làm tròn lên).

Vậy bốn số đã cho làm tròn đến số tự nhiên gần nhất lần lượt là $25$, $406$, $1$, $1$.

Định hướng. Mỗi số thập phân nằm giữa hai số tự nhiên liên tiếp trên tia số; số thập phân ở gần số tự nhiên nào hơn (khoảng cách bé hơn) thì làm tròn về số tự nhiên đó.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1.

Định hướng. Cộng thêm $0,5$ vào số đã cho rồi bỏ hẳn phần thập phân của tổng, ta được đúng số làm tròn đến số tự nhiên gần nhất — cách này không cần nhớ so sánh với $5$, chỉ cần cộng và cắt bỏ.

Vậy cả ba cách đều cho cùng một kết quả, khẳng định đáp số đúng.

Nhận xét. Cách cộng thêm $0,5$ rồi bỏ phần thập phân chính là cách nhiều máy tính bỏ túi dùng để làm tròn, dùng để kiểm tra nhanh lại Cách 1.

Định hướng. Xét lần lượt từng số đo, so sánh chữ số hàng phần mười với $5$ để làm tròn lên hoặc xuống.

Vậy bảng làm tròn đến số tự nhiên gần nhất là như trên.

Định hướng. So sánh khoảng cách từ mỗi số đo tới hai số tự nhiên liền kề, số đo gần số tự nhiên nào hơn thì làm tròn về số đó.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1.

Định hướng. Cộng thêm $0,5$ vào mỗi số đo rồi bỏ phần thập phân của tổng, được ngay số làm tròn.

Vậy cả ba cách đều thống nhất một kết quả.

Nhận xét. Nùng có chiều cao và cân nặng đều làm tròn lên, dễ bị bỏ sót nếu không xét kỹ từng số một.

Định hướng. Làm tròn $2,85$ đến số tự nhiên gần nhất bằng cách xét chữ số hàng phần mười, rồi so với hai câu nói của Việt và Nam.

Vậy câu của Việt là sai, câu của Nam là đúng.

Định hướng. So sánh khoảng cách từ $2,85$ tới $2$ và tới $3$ trên tia số, khoảng cách nào ngắn hơn thì $2,85$ gần số đó hơn.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1.

Định hướng. Một số thập phân khi làm tròn đến số tự nhiên gần nhất chỉ có đúng một kết quả, nên nếu tìm được lí do khẳng định một câu đúng thì câu còn lại chắc chắn sai, không cần tính lại từ đầu.

Vậy cả ba cách đều khẳng định Việt sai, Nam đúng.

Nhận xét. Cách loại trừ này làm bài trắc nghiệm Đúng/Sai nhanh hơn nhiều so với việc tính lại đầy đủ cho cả hai câu.

Định hướng. Làm tròn đến hàng phần mười thì so sánh chữ số hàng phần trăm với $5$; làm tròn đến hàng phần trăm thì so sánh chữ số hàng phần nghìn với $5$.

Vậy bảng làm tròn đến hàng phần mười và hàng phần trăm là như trên.

Định hướng. Coi tia số được chia thành các vạch cách nhau $0,1$ (hoặc $0,01$), so khoảng cách từ số đã cho tới hai vạch liền kề để chọn vạch gần hơn.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1.

Định hướng. Muốn làm tròn đến hàng phần mười, cộng thêm $0,05$ rồi bỏ các chữ số từ hàng phần trăm trở đi; muốn làm tròn đến hàng phần trăm, cộng thêm $0,005$ rồi bỏ các chữ số từ hàng phần nghìn trở đi.

Vậy cả ba cách đều thống nhất một kết quả.

Nhận xét. Với $5,275$, chữ số hàng phần nghìn đúng bằng $5$ vẫn phải làm tròn lên — đây là điểm học sinh hay quên nhất trong bài.

Định hướng. Làm tròn riêng từng số đo rồi so với câu nói của Việt và Nam.

Vậy câu của Việt sai, câu của Nam đúng.

Định hướng. So sánh khoảng cách từ mỗi số đo tới hai số tự nhiên liền kề để xác định số tự nhiên gần hơn.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1.

Định hướng. Xét phần thập phân của mỗi số so với $0,5$: bé hơn $0,5$ thì chắc chắn làm tròn xuống, lớn hơn $0,5$ thì chắc chắn làm tròn lên, không cần tính khoảng cách cụ thể.

Vậy cả ba cách đều khẳng định Việt sai, Nam đúng.

Nhận xét. Bài này đặc biệt ở chỗ hai câu ngược hướng nhau (một câu làm tròn lên đúng, một câu làm tròn lên sai) nên phải xét riêng từng số, không suy luận chung cho cả hai.

Định hướng. Viết số đo dưới dạng phân số có mẫu số $1000$ rồi viết thành số thập phân, sau đó làm tròn bằng cách so sánh chữ số ở hàng cần xét với $5$.

Vậy các số thích hợp lần lượt là như trên.

Định hướng. Đổi đơn vị bằng cách dịch dấu phẩy sang trái $3$ chữ số (vì $1$ m $=1000$ mm, $1$ tấn $=1000$ kg), rồi làm tròn bằng cách so khoảng cách trên tia số.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1.

Định hướng. Sau khi đổi đơn vị, muốn làm tròn đến một hàng nào đó thì cộng thêm nửa đơn vị của hàng đó rồi bỏ các chữ số phía sau.

Vậy cả ba cách đều thống nhất một kết quả.

Nhận xét. Bài này làm tròn tới ba mức khác nhau từ cùng một số nên rất dễ nhầm hàng — nên làm lần lượt từ mức số tự nhiên đến mức phần trăm, không làm tắt.