Bài 1 · Tiết 1 - Bài 1★Trang 61— Ước lượng và chọn đơn vị đo diện tích phù hợp với thực tế
Tiết 1 - Bài 1 (trang 61). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Diện tích mặt sàn căn hộ nhà Mai khoảng: A. 100 mm² B. 100 m² C. 100 ha D. 100 km²
Kiến thức cần nhớ
Bảng đơn vị đo diện tích từ bé đến lớn: mm², cm², dm², m², ha (bằng hm²), km².
Diện tích một căn hộ ở thực tế thường vài chục đến hơn một trăm mét vuông.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho bốn phương án cùng con số 100 nhưng khác đơn vị đo diện tích (mm², m², ha, km²) — dấu hiệu của dạng chọn đơn vị đo phù hợp với một diện tích thực tế cụ thể (mặt sàn một căn hộ). Phải hình dung được độ lớn thực của từng đơn vị chứ không thể tính toán ra số. Bẫy: mm² và km²/ha đều là đơn vị hợp lệ trong bảng đơn vị đo diện tích nên trông "hợp lệ" như nhau, dễ chọn bừa nếu không ước lượng thực tế.
1Cách 1. Ước lượng trực tiếp diện tích căn hộ
Định hướng. Hình dung diện tích một căn hộ thực tế (thường có vài phòng, hành lang) rồi so khớp với bốn phương án.
Một căn hộ gia đình thường có diện tích mặt sàn khoảng vài chục đến hơn một trăm mét vuông — đủ chỗ cho phòng khách, phòng ngủ, bếp, nhà vệ sinh. Trong bốn phương án, chỉ có 100 m² khớp với độ lớn này; 100 mm² chỉ bé bằng một bàn tay, còn 100 ha và 100 km² lớn hơn cả một khu dân cư.
Vậy diện tích mặt sàn căn hộ nhà Mai khoảng 100 m², chọn đáp án B.
2Cách 2. Loại trừ theo độ lớn đơn vị
Định hướng. So sánh thứ bậc to nhỏ của bốn đơn vị mm², m², ha, km² với những vật quen thuộc để loại dần phương án phi lý.
Đơn vị mm² nhỏ cỡ đầu ngón tay nên 100 mm² chỉ bé bằng một con tem — quá bé cho một căn hộ, loại A. Đơn vị ha cỡ một sân bóng đá, đơn vị km² cỡ cả một phường — 100 ha hay 100 km² đều lớn hơn hẳn một khu chung cư, loại C và D. Chỉ còn đơn vị m², vừa đúng cỡ một căn hộ.
Vậy đáp án đúng là B, diện tích mặt sàn căn hộ khoảng 100 m².
3Cách 3. Đổi thử một phương án để kiểm tra tính hợp lý
Định hướng. Đổi thử phương án nghi ngờ sang đơn vị m² (đơn vị quen thuộc nhất) rồi xét xem có hợp lý với một căn hộ hay không.
Đổi thử đáp án C: 100 ha =100×10000=1000000 m² — lớn hơn cả một khu đô thị, chắc chắn không phải diện tích một căn hộ, loại C. Đổi thử đáp án D: 100 km² =100×1000000=100000000 m² — còn lớn hơn nữa, loại D. Đổi thử đáp án A: 100 mm² chưa đến 1 cm², loại A. Chỉ còn B hợp lý.
Vậy cả ba cách đều khẳng định đáp án đúng là B.
Nhận xét. Cách 3 tuy mất công đổi đơn vị nhưng chứng minh chắc chắn nhất bằng số liệu cụ thể, phù hợp khi còn phân vân giữa hai phương án gần nhau.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Làm bài nên dùng Cách 2 (loại trừ theo độ lớn đơn vị) vì không cần nhớ số liệu thực tế chính xác, chỉ cần biết thứ bậc to nhỏ của bốn đơn vị là loại được ngay ba phương án sai.
Đáp số.B. 100 m².
Sai lầm thường gặp.Sai hay gặp: chọn C (100 ha) hoặc D (100 km²) vì nghĩ "số càng to thì đơn vị càng to mới đúng", trong khi thực ra 100 ha đã lớn bằng cả một khu dân cư (tương đương 1 000 000 m²) và 100 km² lớn bằng cả một quận — không thể là diện tích của một căn hộ.
🚀 Mở rộng.Thử ước lượng đơn vị đo phù hợp cho diện tích một sân trường (cỡ vài nghìn m², gần bằng một phần nhỏ của 1 ha) để thấy rõ hơn ranh giới giữa m² và ha.
Bài 2 · Tiết 1 - Bài 2★★Trang 61— Đổi đơn vị đo diện tích m² sang ha và km² sang ha
Tiết 1 - Bài 2 (trang 61). Viết số hoặc phân số thập phân thích hợp vào chỗ chấm. a) 30000 m² =… ha 7500 m² =… ha b) 2 km² =… ha 300 km² =… ha
Kiến thức cần nhớ
1 ha = 10 000 m² (không phải 100 m² — đây là bẫy hay gặp nhất).
1 km² = 100 ha = 1 000 000 m².
Muốn đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn, ta chia số đo cho hệ số đổi giữa hai đơn vị đó.
🧠 Phân tích tư duy
Đề có hai chiều đổi khác bậc nhau trong cùng một bài: câu a) đổi từ m² sang ha (bậc 10000), câu b) đổi từ km² sang ha (bậc 100) — dấu hiệu dễ gây nhầm lẫn nhất của dạng đổi đơn vị đo diện tích. Bẫy lớn nhất: nhiều bạn tưởng mọi cặp đơn vị liền kề trong bảng đơn vị đo diện tích đều hơn kém nhau 100 lần như nhau, trong khi riêng cặp ha và m² hơn kém nhau tới 10000 lần vì ha tương đương hm² (cách m² hai bậc độ dài chứ không phải một bậc).
1Cách 1. Áp dụng trực tiếp hệ số đổi
Định hướng. Áp dụng đúng hệ số đổi giữa m²–ha (10 000 lần) và giữa km²–ha (100 lần), không lẫn lộn hai bậc này.
a) 1 ha =10000 m² nên 30000 m² =30000:10000=3 ha 7500 m² =7500:10000=0,75 ha b) 1 km² =100 ha nên 2 km² =2×100=200 ha 300 km² =300×100=30000 ha Đáp số: a) 3 ha; 0,75 ha. b) 200 ha; 30000 ha.
Vậy bốn chỗ chấm được điền đúng như trên.
2Cách 2. Đưa về phân số rồi rút gọn hoặc đổi ra số thập phân
Định hướng. Viết số đo cần đổi thành phân số có mẫu số là hệ số đổi, rồi rút gọn hoặc chuyển thành số thập phân.
a) 30000 m² =1000030000 ha =3 ha 7500 m² =100007500 ha =43 ha =0,75 ha b) 2 km² =2×100 ha =200 ha 300 km² =300×100 ha =30000 ha Đáp số: giống hệt Cách 1.
Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1.
3Cách 3. Đổi qua đơn vị trung gian m² để kiểm tra chéo
Định hướng. Với câu b), đổi km² qua m² rồi đổi tiếp sang ha để kiểm tra lại hệ số đổi km²–ha bằng một con đường độc lập.
2 km² =2×1000000=2000000 m² 2000000 m² :10000=200 ha — khớp với cách đổi trực tiếp. 300 km² =300×1000000=300000000 m² 300000000 m² :10000=30000 ha — khớp với cách đổi trực tiếp.
Vậy cả ba cách đều cho cùng kết quả: 3 ha; 0,75 ha; 200 ha; 30000 ha.
Nhận xét. Cách 3 tuy dài hơn nhưng chứng minh chắc chắn hệ số 100 lần giữa km² và ha, hữu ích khi còn nghi ngờ kết quả.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Làm bài nên dùng Cách 1 (áp dụng trực tiếp hệ số đổi) vì nhanh nhất; luôn nhớ kỹ ha–m² là bậc 10 000 để tránh bẫy của câu a).
Đáp số.a) 30 000 m² = 3 ha; 7 500 m² = 0,75 ha. b) 2 km² = 200 ha; 300 km² = 30 000 ha.
Sai lầm thường gặp.Sai hay gặp ở câu a): đổi 30 000 m² ra ha theo bậc 100 (giống các đơn vị liền kề khác) nên ra kết quả sai 300 ha, trong khi đúng phải chia cho 10 000 để ra 3 ha — ha là trường hợp đặc biệt duy nhất trong bảng đơn vị đo diện tích tiểu học hơn kém đơn vị liền kề (m²) tới 10 000 lần.
🚀 Mở rộng.Thử đổi 2,5 ha ra đơn vị dm² — phải đổi qua hai bước liên tiếp (ha sang m² nhân 10 000, rồi m² sang dm² nhân tiếp 100).
Bài 3 · Tiết 1 - Bài 3★★Trang 61— Tính diện tích một phần đất theo phân số của tổng diện tích, có đổi đơn vị đo
Tiết 1 - Bài 3 (trang 61). Trường Tiểu học Đoàn Kết có diện tích là 2,5 ha. Trong đó có 52 diện tích đất được dùng để xây phòng học. Tính diện tích đất được dùng để xây phòng học theo đơn vị mét vuông.
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm giá trị một phân số của một số, ta lấy số đó nhân với phân số.
Bài 4 · Tiết 1 - Bài 4★★Trang 62— Tính diện tích hình chữ nhật rồi tìm giá trị một phân số của diện tích đó, có đổi đơn vị
Tiết 1 - Bài 4 (trang 62). Công ty điện mặt trời có một mảnh đất dạng hình chữ nhật với chiều dài 300 m, chiều rộng 100 m. Công ty đã dùng 43 mảnh đất đó để lắp đặt hệ thống pin mặt trời. Hỏi công ty đó dùng bao nhiêu héc-ta đất để lắp đặt hệ thống pin mặt trời?
Kiến thức cần nhớ
Diện tích hình chữ nhật = chiều dài × chiều rộng.
Muốn tìm giá trị một phân số của một số, ta lấy số đó nhân với phân số.
Bài 5 · Tiết 2 - Bài 1★★Trang 62— Ước lượng và chọn đơn vị đo diện tích phù hợp, đối chiếu với một diện tích cho trước
Tiết 2 - Bài 1 (trang 62). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Vườn quốc gia Tràm Chim nằm trong vùng Đồng Tháp Mười, thuộc huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp. Diện tích của tỉnh Đồng Tháp là 3384 km². Tổng diện tích của vườn quốc gia Tràm Chim có thể là số đo nào trong các số đo dưới đây? A. 7313 km² B. 7313 ha C. 7313 dm² D. 7313 cm²
Kiến thức cần nhớ
Một vườn quốc gia là một phần đất nằm TRONG một tỉnh nên diện tích vườn quốc gia phải nhỏ hơn diện tích cả tỉnh.
1 km² = 100 ha; các đơn vị dm², cm² quá bé để đo diện tích đất đai lớn.
Bài 8 · Tiết 2 - Bài 4★★★Trang 63— Tính số viên gạch lát nền qua tỉ số diện tích, có đổi đơn vị đo
Tiết 2 - Bài 4 (trang 63). Chú Nam muốn lát gạch cho căn phòng có mặt sàn hình chữ nhật với chiều dài 6 m, chiều rộng 4 m. Biết chú chọn loại gạch hình vuông cạnh 5 dm, loại gạch này được bán theo hộp, mỗi hộp có 4 viên. Hỏi chú Nam cần mua bao nhiêu hộp gạch như vậy để đủ lát mặt sàn căn phòng đó?
Kiến thức cần nhớ
Diện tích hình chữ nhật = chiều dài × chiều rộng; diện tích hình vuông = cạnh × cạnh.
Số viên gạch cần dùng = diện tích nền : diện tích một viên gạch (khi hai diện tích cùng đơn vị đo).
Bài 9 · Tiết 2 - Bài 5★★★Trang 63— Tính tổng diện tích một hình ghép từ nhiều hình chữ nhật và hình vuông
Tiết 2 - Bài 5 (trang 63). Cô Tư chia một mảnh đất hình vuông thành 5 phần. Trong đó có 4 phần đất hình chữ nhật giống nhau để trồng các loại thảo mộc, phần đất hình vuông còn lại để xây dựng nhà kho chứa dụng cụ làm vườn và hạt giống. Biết mỗi phần đất hình chữ nhật có chiều dài 9 m, chiều rộng 6 m và phần đất hình vuông có cạnh 3 m. Tính diện tích mảnh đất của cô Tư.
Kiến thức cần nhớ
Diện tích hình chữ nhật = chiều dài × chiều rộng; diện tích hình vuông = cạnh × cạnh.
Diện tích một hình ghép từ nhiều mảnh không chồng lấn bằng tổng diện tích các mảnh.
