Bài 1. Ôn tập các số đến 100

Định hướng. Đếm số bó que tính trước để biết chữ số hàng chục, rồi đếm số que rời để biết chữ số hàng đơn vị, ghép hai chữ số đó lại là ra số cần tìm.

Vậy b) 5 chục 1 đơn vị, viết 51, đọc năm mươi mốt; c) 4 chục 6 đơn vị, viết 46, đọc bốn mươi sáu; d) 5 chục 5 đơn vị, viết 55, đọc năm mươi lăm.

Định hướng. Ở hàng b) tên đọc số đã cho sẵn là "năm mươi mốt"; dựa vào cách đọc suy ngược ra số chục và số đơn vị mà không cần đếm tranh, rồi đếm tranh lại để kiểm tra cho khớp.

Vậy hai cách đọc-đếm cho cùng kết quả: b) 51; c) 46, bốn mươi sáu; d) 55, năm mươi lăm.

Nhận xét. Có thể đếm tranh trước hoặc đọc tên số trước, miễn là số chục và số đơn vị luôn khớp nhau ở cả ba cột.

Định hướng. Lấy số chục làm chữ số đầu, số đơn vị làm chữ số sau, ghép lại được số cần tìm trên củ cà rốt.

Vậy thỏ 2 nối với củ cà rốt 70, thỏ 3 nối với củ cà rốt 66, thỏ 4 nối với củ cà rốt 48.

Định hướng. Đổi mỗi bó chục ra giá trị của nó (1 chục là 10) rồi cộng với số đơn vị, sau đó so khớp kết quả với bốn số đã in sẵn trên củ cà rốt (54, 48, 66, 70) để tìm đúng cặp.

Vậy cách tính tổng cũng cho đúng kết quả: thỏ 2 – 70, thỏ 3 – 66, thỏ 4 – 48.

Nhận xét. Bốn số trên cà rốt đôi một khác nhau nên mỗi thỏ chỉ khớp với đúng một củ, không có hai đáp án cùng đúng.

Định hướng. Với hai hàng đầu đã cho "số gồm", ghép số chục và số đơn vị thành viết số trước, rồi đọc số theo đúng quy tắc.

Vậy hàng 2: viết số 75; hàng 3: viết số 64, đọc sáu mươi tư.

Định hướng. Ở hàng cuối chỉ có sẵn viết số là 91, phải tách ngược số đó thành chữ số hàng chục và chữ số hàng đơn vị rồi mới đọc số.

Vậy hàng 4: 9 chục và 1 đơn vị, đọc chín mươi mốt.

Nhận xét. Dù bắt đầu từ cấu tạo số hay từ viết số, ba cột của bảng luôn phải cùng mô tả một giá trị duy nhất.

Định hướng. Đi qua từng bông hoa một lần, so mỗi số với 50 và 60 rồi xếp luôn vào đúng câu hỏi, không cần xét lại từ đầu cho mỗi câu.

Vậy a) 69 và 89; b) 49 và 29; c) 58 và 51.

Định hướng. Xếp bảy số theo thứ tự từ bé đến lớn trước, khi đó các số cùng một khoảng (bé hơn 50, từ 50 đến 60, lớn hơn 60) sẽ đứng liền nhau, dễ nhìn ra từng nhóm hơn.

Vậy cách xếp dãy cho cùng kết quả: a) 69, 89; b) 29, 49; c) 51, 58.

Nhận xét. Số 50 nằm giữa hai nhóm b) và c) nhưng không thuộc nhóm nào vì đề dùng "lớn hơn", "bé hơn" chứ không dùng "từ...đến".

Định hướng. Nhìn số đã cho, lấy chữ số hàng chục ghép với 0 làm số tròn chục, lấy chữ số hàng đơn vị giữ nguyên, điền vào đúng vị trí còn trống.

Vậy $67=60+7$; $59=50+9$; $55=50+5$.

Định hướng. Khi sơ đồ đã cho sẵn một số hạng, lấy số ở trên trừ đi số hạng đã biết là ra ngay số hạng còn thiếu, không cần nhớ quy tắc tách chữ số.

Vậy phép trừ ngược cũng cho cùng kết quả: $67=60+7$; $59=50+9$; $55=50+5$.

Nhận xét. Hai cách chỉ khác nhau ở chỗ nhìn trực tiếp chữ số hay tính bằng phép trừ, kết quả luôn giống nhau.

Định hướng. Lấy lần lượt từng số ghép vào một dãy đang sắp xếp, mỗi lần so sánh nó với các số đã có trong dãy để chèn vào đúng chỗ.

Vậy a) từ bé đến lớn: 14, 15, 19, 22. b) từ lớn đến bé: 22, 19, 15, 14.

Định hướng. Chia bốn số thành các nhóm theo chữ số hàng chục trước (nhóm chữ số hàng chục là 1, nhóm chữ số hàng chục là 2), rồi mới so hàng đơn vị bên trong từng nhóm.

Vậy a) 14, 15, 19, 22. b) đảo ngược lại: 22, 19, 15, 14.

Nhận xét. Thứ tự từ lớn đến bé chính là viết ngược lại của thứ tự từ bé đến lớn, không cần so sánh lại từ đầu.

Định hướng. Nhìn từng số, chữ số đầu tiên là số chục, chữ số thứ hai là số đơn vị, ghi thẳng vào bảng.

Vậy 53: 5 chục 3 đơn vị; 47: 4 chục 7 đơn vị; 80: 8 chục 0 đơn vị; 66: 6 chục 6 đơn vị.

Định hướng. Viết mỗi số dưới dạng tổng của một số tròn chục và một số đơn vị (giống bài tách số đã học), từ đó đọc ra số chục và số đơn vị.

Vậy cách viết tổng cũng cho cùng kết quả như Cách 1 ở cả bốn số.

Nhận xét. Số chục trong bảng này chính là số ở vế "chục" khi viết số dưới dạng tổng, số đơn vị là số còn lại.

Định hướng. Lấy lần lượt từng cặp trong ba thẻ 3, 7, 5, với mỗi cặp viết hai số bằng cách đổi vị trí hàng chục và hàng đơn vị cho nhau.

Vậy lập được sáu số: 37, 73, 35, 53, 75, 57.

Định hướng. Chọn lần lượt từng thẻ làm chữ số hàng chục, rồi ghép với mỗi thẻ còn lại làm chữ số hàng đơn vị — cách này liệt kê không sợ bỏ sót vì đi tuần tự theo hàng chục.

Vậy cách liệt kê theo hàng chục cũng cho đúng sáu số: 37, 35, 73, 75, 53, 57 (trùng với Cách 1).

Nhận xét. Đi tuần tự theo từng thẻ làm hàng chục giúp không bỏ sót và không lặp số nào.

Định hướng. Xếp các viên bi thành từng hàng đúng 10 viên, đếm số hàng đủ 10 viên trước để ước lượng, sau đó cộng thêm số viên còn dư ở hàng cuối để ra số chính xác.

Vậy hình b) ước lượng khoảng 4 chục viên bi, đếm chính xác được 38 viên bi.

Định hướng. Đếm lần lượt từng viên bi theo một đường đi cố định (không bỏ sót, không đếm lại), vừa đếm vừa cộng dồn, rồi so kết quả với số đã ước lượng ở trên xem có gần nhau không.

Vậy đếm từng viên cũng ra 38 viên bi, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Số ước lượng (khoảng 4 chục, tức 40) không cần bằng đúng số đếm được (38) — chỉ cần gần đúng là được, vì đây là bước ước lượng chứ không phải đếm chính xác.

Định hướng. Xếp các quả cà chua thành từng hàng đúng 10 quả, đếm số hàng đủ chục trước để ước lượng, rồi cộng thêm số quả dư ở hàng cuối để ra số chính xác.

Vậy ước lượng khoảng 4 chục quả cà chua, đếm chính xác được 42 quả cà chua.

Định hướng. Đếm lần lượt từng quả cà chua theo một đường đi cố định (hàng trên trước, hàng dưới sau), vừa đếm vừa cộng dồn để không bỏ sót và không đếm hai lần.

Vậy đếm từng quả cũng ra 42 quả cà chua, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Số ước lượng khoảng 4 chục (40) chỉ gần đúng, số đếm chính xác 42 mới là đáp số cuối cùng của câu hỏi "đếm được bao nhiêu quả".

Định hướng. Nhìn số đã cho, đọc chữ số hàng chục và chữ số hàng đơn vị, rồi viết luôn số đó bằng số tròn chục cộng số đơn vị, đúng như mẫu câu a).

Vậy b) 4 chục 5 đơn vị, $45=40+5$; c) 6 chục 3 đơn vị, $63=60+3$.

Định hướng. Tưởng tượng đổi mỗi số thành các bó que chục và que rời (giống bài 1 đã học), đếm số bó và số que rời rồi suy ra dạng tổng, dùng cách này để kiểm tra lại Cách 1.

Vậy đếm bằng bó que tính cũng cho đúng kết quả như Cách 1.

Nhận xét. Dù đọc trực tiếp chữ số hay tưởng tượng đổi ra que tính, số chục và số đơn vị của cùng một số luôn không đổi.

Định hướng. Nhìn các số đã có sẵn ngay bên trái, bên phải, phía trên và phía dưới chỗ trống, suy ra bốn số bị che phải là số nào để dãy số vẫn tăng đều 1 đơn vị mỗi ô, 10 đơn vị mỗi hàng.

Vậy a) miếng C vào hàng 21-40 (cột 5,6); D và B cùng vào hàng 41-60 (D ở cột 3,4; B ở cột 7,8); A vào hàng 61-80 (cột 5,6).

Định hướng. Mỗi hàng của bảng là đúng một chục số (hàng 1: từ 1 đến 10, hàng 2: từ 11 đến 20,...); đếm xem số ghi trên miếng bìa thuộc chục nào để biết đúng hàng, rồi đếm xem số đó đứng thứ mấy trong hàng để biết đúng cột.

Vậy đếm chục và đếm cột cũng cho cùng kết quả như Cách 1: C ở hàng 3-4 cột 5-6; D ở hàng 5-6 cột 3-4; B ở hàng 5-6 cột 7-8; A ở hàng 7-8 cột 5-6.

Nhận xét. Cách 1 nhìn số liền kề trực quan hơn; Cách 2 tính theo công thức chắc chắn hơn khi bảng số lớn hoặc chỗ trống ở góc khó nhìn số liền kề.