Bài 5. Bảng nhân 3, bảng chia 3

Định hướng. Mỗi xe xích lô có 3 bánh, 4 xe thì lấy 3 cộng liên tiếp 4 lần; mỗi ô còn thiếu trong bảng cũng lấy 3 cộng liên tiếp đúng số lần ghi ở thừa số thứ hai.

Vậy a) 4 xe xích lô có 12 bánh xe; b) các tích còn thiếu lần lượt là 9, 12, 15, 18, 21, 24, 27.

Định hướng. Tách 4 xe thành hai nhóm nhỏ hơn để dùng lại phép nhân đơn giản đã biết; tương tự, tách thừa số thứ hai của mỗi ô còn thiếu thành tổng hai số nhỏ hơn rồi cộng hai tích lại.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: a) 12 bánh xe; b) 9, 12, 15, 18, 21, 24, 27.

Nhận xét. Cách 2 dùng lại chính những tích vừa tìm được ở dòng trên để suy ra dòng dưới, không cần đếm cộng liên tiếp nhiều số hạng như Cách 1.

Định hướng. Nhớ lại bảng nhân 3 vừa hoàn thành ở phần Khám phá để điền ngay kết quả vào từng ô còn thiếu.

Vậy các tích còn thiếu lần lượt là 9, 15, 21, 27, 30.

Định hướng. Mỗi tích trong bảng nhân 3 chính là tổng của nhiều số 3 cộng lại, số lượng số hạng bằng đúng thừa số thứ hai.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: 9, 15, 21, 27, 30.

Nhận xét. Cách 2 vẫn đúng dù quên bảng nhân 3, nhưng phải cộng nhiều số hạng nên chậm hơn hẳn Cách 1.

Định hướng. Ở dãy a) mỗi số hơn số liền trước 3 đơn vị; ở dãy b) mỗi số kém số liền trước 3 đơn vị, cứ theo đó điền tiếp từng ô trống rồi kiểm lại với số đã cho ở xa hơn.

Vậy a) các số còn thiếu là 12, 15, 21, 27; b) các số còn thiếu là 21, 18, 12, 6.

Định hướng. Dãy a) chính là bảng nhân 3 xếp theo thứ tự thừa số thứ hai từ 1 đến 10; dãy b) là chính bảng đó nhưng viết ngược từ thừa số 10 xuống thừa số 1.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: a) 12, 15, 21, 27; b) 21, 18, 12, 6.

Nhận xét. Cách 2 dùng lại đúng bảng nhân 3 đã thuộc, không cần đếm thêm/bớt từng bước như Cách 1.

Định hướng. Mỗi bàn cờ có 3 người, biết số bàn muốn tìm tổng số người ta lấy số bàn nhân với 3.

Vậy 6 bàn đấu cờ vua như vậy có 18 người.

Định hướng. Vì mỗi bàn đều có đúng 3 người, cộng liên tiếp sáu số 3 (ứng với 6 bàn) cũng ra tổng số người.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: có 18 người.

Nhận xét. Cách 2 giúp hiểu rõ ý nghĩa phép nhân, nhưng Cách 1 nhanh gọn hơn hẳn khi số bàn lớn.

Định hướng. Phép chia là phép tính ngược của phép nhân: đã biết $3$ nhân với số nào bằng số bị chia thì thương chính là số đó.

Vậy a) $12:3=4$; b) các thương còn thiếu lần lượt là 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Định hướng. Câu a) đếm trực tiếp số ô trên hình; câu b) thương ở dòng dưới luôn hơn thương liền trước 1 đơn vị.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: a) 4; b) 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Nhận xét. Cách 2 giúp hiểu bằng hình ảnh hoặc quy luật dãy số, nhưng Cách 1 nhanh và chắc chắn hơn khi số bị chia lớn.

Định hướng. Nhớ lại bảng chia 3 vừa hoàn thành ở phần Khám phá để điền ngay kết quả vào từng ô còn thiếu.

Vậy các thương còn thiếu lần lượt là 4, 5, 7, 8, 10.

Định hướng. Tìm thương chính là tìm thừa số chưa biết trong bảng nhân 3: số đó nhân với 3 phải bằng số bị chia.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: 4, 5, 7, 8, 10.

Nhận xét. Cách 2 dùng lại bảng nhân 3 đã thuộc, không cần đặt tính chia.

Định hướng. Nhớ lại bảng chia 3 đã học để tính thẳng kết quả từng phép tính rồi so với sáu số ghi trên cánh hoa.

Vậy sáu con ong lần lượt chọn đúng các cánh hoa số 1, 4, 6, 7, 8, 9.

Định hướng. Mỗi phép chia $a:3$ nghĩa là đi tìm số nào nhân với 3 thì bằng $a$; số tìm được chính là kết quả cần chọn.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: các cánh hoa số 1, 4, 6, 7, 8, 9.

Nhận xét. Cách 2 giúp kiểm tra lại chắc chắn khi chưa nhớ rõ bảng chia 3, nhưng chậm hơn tra thẳng như Cách 1.

Định hướng. Tính ra giá trị của cả năm chiếc cốc và năm chiếc đĩa, rồi tìm đúng cặp có giá trị bằng nhau.

Vậy năm cặp cùng kết quả là: ($2\times 4$, $24:3$); ($12:3$, $20:5$); ($18:3$, $3\times 2$); ($18:2$, $3\times 3$); ($5\times 3$, $3\times 5$).

Định hướng. Cặp $5\times 3$ và $3\times 5$ chỉ đổi chỗ hai thừa số nên chắc chắn bằng nhau ngay mà không cần tính; bốn cặp còn lại vẫn phải tính trực tiếp như Cách 1.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: năm cặp cùng kết quả như trên.

Nhận xét. Cách 2 giúp nhận ra ngay một cặp nhờ tính chất giao hoán, khỏi mất công tính, nhưng bốn cặp còn lại vẫn phải tính như Cách 1.

Định hướng. Biết tổng số que tính và số bó chia đều, muốn tìm số que mỗi bó ta lấy tổng số que chia cho số bó.

Vậy mỗi bó có 10 que tính.

Định hướng. Tìm số que mỗi bó chính là tìm một thừa số chưa biết trong bảng nhân 3: số đó nhân với 3 phải bằng 30.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: mỗi bó có 10 que tính.

Nhận xét. Cách 2 dùng lại bảng nhân 3 đã thuộc, không cần đặt tính chia.