Chương III. Hệ thức lượng trong tam giác

Bài tập cuối chương III

Sách bài tập Toán 10 — Kết nối tri thức, tập 1 · 31 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · 3.17★Trang 40— Tính giá trị lượng giác của góc còn lại trong tam giác
Tam giác có , . Giá trị của bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
ABC15°45°?
Kiến thức cần nhớ
  • Tổng ba góc trong tam giác: .
  • Hai góc bù nhau: với .
  • ; , .
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho hai góc của tam giác nên góc thứ ba tính ngay được từ tổng ba góc; câu hỏi thực chất là giá trị lượng giác của một góc tù. Hướng nhanh nhất là đưa về góc bù quen thuộc . Bẫy nằm ở dấu: góc tù có tang âm, ai quên dấu sẽ khoanh nhầm phương án B.
1Cách 1. Tính góc C rồi dùng góc bù

Định hướng. Góc là góc tù nên đưa về góc bù nhọn để đọc giá trị trong bảng.


Hình minh hoạ lời giải
Tam giác ABC với góc A bằng 15°, góc B bằng 45° và góc C tù bằng 120°

Vậy , chọn A.

2Cách 2. Tính qua sin và côsin của góc C

Định hướng. Không nhớ công thức góc bù cho tang thì đi qua và của rồi chia.


,

Vậy chọn A.

3Cách 3. Loại trừ bằng dấu và độ lớn

Định hướng. Chỉ cần biết tù hay nhọn và bằng tang của góc bù là đủ phân loại bốn phương án.


loại B và C

loại D

Vậy chỉ còn A.

Nhận xét. nên trong mọi tam giác.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi dùng Cách 3: nhẩm là biết ngay , không cần viết gì thêm.
Đáp số. , — chọn A.
Sai lầm thường gặp. Nhiều bạn viết vì nhớ nhầm "góc bù có cùng tang" (chỉ sin mới bằng nhau). Phản ví dụ: trong khi .
🚀 Mở rộng. Tổng quát: trong mọi tam giác không có góc vuông, ; thử tính khi , .
Bài 2 · 3.18★Trang 40— Toạ độ điểm trên nửa đường tròn đơn vị theo góc
Trên mặt phẳng toạ độ , lấy điểm thuộc nửa đường tròn đơn vị sao cho . Tích hoành độ và tung độ của điểm bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
xyO−111135°M
Kiến thức cần nhớ
  • thuộc nửa đường tròn đơn vị, thì .
  • , .
🧠 Phân tích tư duy
Điểm trên nửa đường tròn đơn vị với luôn có toạ độ — đó là định nghĩa giá trị lượng giác, nên bài chỉ còn là tính . Góc là góc bù của nên đưa về giá trị quen thuộc. Bẫy: quên hoành độ âm vì ở bên trái trục tung.
1Cách 1. Toạ độ theo định nghĩa giá trị lượng giác

Định hướng. Viết thẳng toạ độ của rồi nhân.

,

Vậy tích bằng , chọn C.

2Cách 2. Đưa về góc bù 45°

Định hướng. Dùng công thức góc bù để khỏi phải nhớ giá trị của .



Vậy chọn C.

3Cách 3. Hình học: M nằm trên đường phân giác góc phần tư thứ II

Định hướng. Góc chia đôi góc vuông nên nằm trên đường ; kết hợp với là ra ngay tích .

,

Vậy chọn C.

Nhận xét. Cách 3 không cần biết bằng bao nhiêu, chỉ cần — rất gọn khi đề hỏi tích.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi dùng Cách 3 (hoặc Cách 1 nếu thuộc bảng): trên đường nên , tính nhẩm được.
Đáp số. — chọn C.
Sai lầm thường gặp. Nhầm (đảo thứ tự) vẫn ra tích nên không bị phát hiện ở bài này, nhưng hỏi riêng hoành độ sẽ sai: hoành độ đúng là , không phải .
🚀 Mở rộng. Tổng quát: với trên nửa đường tròn đơn vị, đạt giá trị nhỏ nhất đúng tại .
Bài 3 · 3.19★★Trang 40— Đối xứng qua trục tung trên nửa đường tròn đơn vị
Trên mặt phẳng toạ độ , lấy điểm thuộc nửa đường tròn đơn vị sao cho . là điểm đối xứng với qua trục tung. Giá trị của bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
xyO−111150°30°MN
Kiến thức cần nhớ
  • với .
  • Đối xứng qua : .
  • với ; .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · 3.20★Trang 40— Biết , tính biểu thức của và
Cho góc nhọn có . Giá trị của tích bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
Kiến thức cần nhớ
  • ().
  • ; góc nhọn thì , .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 5 · 3.21★★Trang 40— Tìm góc từ một hệ thức giữa và
Cho góc () thoả mãn . Giá trị của là
A. ;
B. ;
C. ;
D. Không tồn tại.
Kiến thức cần nhớ
  • .
  • Với thì .
  • , .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 6 · 3.22★★Trang 40— Tính biểu thức đối xứng của , khi biết tổng
Cho góc thoả mãn . Giá trị của là
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
Kiến thức cần nhớ
  • .
  • , dấu bằng khi .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 7 · 3.23★★Trang 40— Diện tích tam giác có đỉnh trên nửa đường tròn đơn vị
Trên mặt phẳng toạ độ lấy thuộc nửa đường tròn đơn vị, sao cho (H.3.4). Diện tích của tam giác bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
xyO−11−3/54/5MA
Kiến thức cần nhớ
  • .
  • , với thì .
  • trên nửa đường tròn đơn vị.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 8 · 3.24★★Trang 41— Diện tích tam giác có đỉnh trên nửa đường tròn đơn vị
Trên mặt phẳng toạ độ lấy điểm thuộc nửa đường tròn đơn vị, sao cho (H.3.5). Lấy đối xứng với qua trục tung. Diện tích của tam giác bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
xyO−11150°MNA
Kiến thức cần nhớ
  • trên nửa đường tròn đơn vị.
  • Hai tam giác cùng đáy, cùng chiều cao thì có diện tích bằng nhau.
  • .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 9 · 3.25★★Trang 41— Tính giá trị biểu thức lượng giác khi biết
Cho . Giá trị của là
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
Kiến thức cần nhớ
  • .
  • (, , ).
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 10 · 3.26★★Trang 41— Tính bán kính đường tròn ngoại tiếp khi biết ba cạnh
Tam giác có , , . Bán kính đường tròn ngoại tiếp của tam giác là
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
ABCOa = 2b = 3c = 4
Kiến thức cần nhớ
  • Công thức Heron: , .
  • ; định lí sin: .
  • Định lí côsin: .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 11 · 3.27★★Trang 41— Tính đường cao khi biết ba cạnh
Tam giác có , , . Độ dài đường cao bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
ABCHa = 4c = 6b = 5
Kiến thức cần nhớ
  • .
  • Công thức Heron.
  • Trong tam giác vuông : khi nhọn.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 12 · 3.28★★Trang 41— Dùng công thức đường trung tuyến để tìm cạnh còn lại rồi tính diện tích
Cho tam giác có , và . Diện tích của tam giác bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
ABCMa = 20b = 16c = ?mₐ = 10
Kiến thức cần nhớ
  • .
  • Trung tuyến ứng với một cạnh bằng nửa cạnh ấy tam giác vuông tại đỉnh xuất phát trung tuyến.
  • Công thức Heron; tam giác vuông: tích hai cạnh góc vuông.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 13 · 3.29★★★Trang 41— Tính đường cao khi biết hai cạnh và một trung tuyến
Tam giác có , và . Độ dài đường cao bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
ABCMHMC = 7b = 9c = √145mₐ = 8
Kiến thức cần nhớ
  • .
  • (Heron viết theo bình phương cạnh).
  • ; hai tam giác chung đỉnh, đáy cùng nằm trên một đường thẳng thì có chung đường cao.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 14 · 3.30★★Trang 42— Tính đường cao khi biết một cạnh và hai góc
Tam giác có , , . Độ dài đường cao bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
ABCH45°75°60°c = 6
Kiến thức cần nhớ
  • Tam giác vuông: cạnh góc vuông cạnh huyền sin góc đối.
  • Định lí sin: .
  • , .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 15 · 3.31★Trang 42— Tính bán kính đường tròn ngoại tiếp khi biết một cạnh và góc đối diện
Tam giác có , , . Độ dài bán kính đường tròn ngoại tiếp của tam giác bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
ABCO45°75°60°c = 6
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí sin: .
  • Góc ở tâm chắn cùng cung gấp đôi góc nội tiếp.
  • .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 16 · 3.32★★Trang 42— Nhận dạng tam giác từ một hệ thức giữa diện tích, bán kính và góc
Tam giác có diện tích , với là độ dài bán kính đường tròn ngoại tiếp của tam giác. Số đo góc bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí sin: , , .
  • .
  • (với ).
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 17 · 3.33★★Trang 42— Tìm cạnh khi biết hai cạnh và một góc không xen giữa
Tam giác có , và . Độ dài cạnh bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
ABCH45°AB = √5AC = √2BC = ?
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí côsin: (cạnh đối diện góc ).
  • Tam giác vuông có một góc là tam giác vuông cân.
  • Phương trình bậc hai : tách thành hai hạng tử có tích bằng để đưa về dạng tích.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 18 · 3.34★★Trang 42— Tính diện tích khi biết hai cạnh và một góc không xen giữa
Tam giác có , và . Diện tích của tam giác bằng
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
ABCH60°AB = √7AC = 2
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí côsin: .
  • .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 19 · 3.35★★★Trang 42— Tính bán kính đường tròn nội tiếp
Tam giác có , và . Độ dài bán kính đường tròn nội tiếp của tam giác là
A. ;
B. ;
C. ;
D. .
ABCI60°AB = 3BC = 3√3
Kiến thức cần nhớ
  • , .
  • Tam giác vuông có hai cạnh góc vuông , và cạnh huyền thì .
  • (khoảng cách từ tới tiếp điểm bằng ).
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 20 · 3.36★★Trang 43— Bài toán thực tế về khoảng cách giữa hai tàu: định lí côsin
Một ca nô xuất phát từ cảng , chạy theo hướng đông với vận tốc km/h. Cùng lúc đó, một tàu cá xuất phát từ , chạy theo hướng với vận tốc km/h. Sau giờ, hai tàu cách nhau bao nhiêu kilômét?
A. km;
B. km;
C. km;
D. km.
ĐôngBắc30°60°ABC120 km100 km
Kiến thức cần nhớ
  • Hướng : từ hướng Bắc quay về phía Đông một góc .
  • Định lí côsin: .
  • Quãng đường vận tốc thời gian.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 21 · 3.37★★Trang 43— Bài toán thực tế về góc nhìn xuống: tam giác vuông và định lí sin
Một người đứng trên đài quan sát đặt ở cuối một đường đua thẳng. Ở độ cao m so với mặt đường đua, tại một thời điểm người đó nhìn hai vận động viên và dưới các góc tương ứng là và so với phương nằm ngang (H.3.6). Khoảng cách giữa hai vận động viên và (làm tròn đến hàng đơn vị, theo đơn vị mét) tại thời điểm đó là
A. m;
B. m;
C. m;
D. m.
30°60°MHAB6 m
Kiến thức cần nhớ
  • Tam giác vuông: cạnh góc vuông kề cạnh góc vuông đối góc.
  • Hai đường thẳng song song tạo với cát tuyến các góc so le trong bằng nhau.
  • Định lí côsin, định lí sin.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 22 · 3.38★★Trang 43— Tính giá trị lượng giác của góc tù và giá trị biểu thức
Cho góc tù có .
a) Tính , , .
b) Tính giá trị của các biểu thức:
;
.
Kiến thức cần nhớ
  • ; , , .
  • , , .
  • .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 23 · 3.39★★Trang 43— Quy các góc về góc bằng công thức góc bù, góc phụ
Cho .
a) Tính , , .
b) Tính giá trị của biểu thức .
150°15°CBADBC = 1AC = √3AD = 2AB = 2
Kiến thức cần nhớ
  • , .
  • , , .
  • , .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 24 · 3.40★★Trang 43— Giải tam giác khi biết hai cạnh và góc xen giữa
Cho tam giác có , và . Tính độ dài cạnh và số đo các góc còn lại của tam giác.
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí côsin: .
  • Định lí Pythagore đảo: .
  • Trung tuyến bằng nửa cạnh tương ứng thì tam giác vuông tại đỉnh đó.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 25 · 3.41★★Trang 44— Giải tam giác khi biết hai cạnh và góc xen giữa; diện tích và đường cao
Cho tam giác có , và .
a) Tính , , .
b) Tính diện tích của tam giác.
c) Tính độ dài đường cao kẻ từ của tam giác.
ABCK120°c = 1a = 2
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí côsin: ; .
  • Định lí sin: .
  • , .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 26 · 3.42★★Trang 44— Giải tam giác khi biết ba cạnh; bán kính đường tròn nội tiếp, ngoại tiếp
Cho tam giác có , và .
a) Tính các góc của tam giác, làm tròn đến độ.
b) Tính bán kính đường tròn nội tiếp và đường tròn ngoại tiếp của tam giác.
ABCIa = 3b = 5c = 7
Kiến thức cần nhớ
  • .
  • , .
  • .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 27 · 3.43★★★Trang 44— Giải tam giác khi biết một cạnh và hai góc; tính đường cao
Cho tam giác có , và . Tính , .
ABCH45°15°120°b = √2
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí sin: .
  • .
  • , .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 28 · 3.44★★Trang 44— Giải tam giác khi biết hai cạnh và góc xen giữa; đường cao, trung tuyến
Cho tam giác có , và .
a) Tính và số đo các góc , (số đo các góc làm tròn đến hàng đơn vị, theo đơn vị độ).
b) Tính độ dài đường cao kẻ từ .
c) Tính độ dài trung tuyến kẻ từ .
ABCKM60°c = 5MC = 4
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí côsin; .
  • , .
  • .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 29 · 3.45★★★Trang 44— Giải tam giác khi biết một cạnh và hai góc; độ dài đường phân giác
Cho tam giác có , và .
a) Tính số đo góc và độ dài các cạnh , .
b) Tính diện tích và bán kính đường tròn ngoại tiếp của tam giác.
c) Lấy điểm thuộc cạnh sao cho (tức là phân giác của góc ). Tính độ dài .
ABCDI15°15°15°c = 2
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí sin: .
  • , .
  • khi thuộc cạnh .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 30 · 3.46★★★Trang 44— Bài toán thực tế về hướng đi: định lí côsin và định lí sin
Trên biển, một tàu cá xuất phát từ cảng , chạy về phương đông km tới , rồi chuyển sang hướng chạy tiếp km nữa tới đảo .
a) Tính khoảng cách từ tới (làm tròn đến hàng đơn vị, theo đơn vị kilômét).
b) Xác định hướng từ tới (làm tròn đến hàng đơn vị, theo đơn vị độ).
BắcĐông30°150°≈ 17°ABC15 km20 km≈ 34 km
Kiến thức cần nhớ
  • Hướng : từ hướng Đông quay về phía Nam một góc .
  • Định lí côsin: .
  • Định lí sin: ; trong tam giác có góc tù, hai góc còn lại nhọn.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 31 · 3.47★★★Trang 44— Bài toán thực tế đo chiều cao trên sườn dốc: định lí sin và hình chiếu
Trên sườn đồi, với độ dốc (độ dốc của sườn đồi được tính bằng tang của góc nhọn tạo bởi sườn đồi với phương nằm ngang) có một cây cao mọc thẳng đứng. Ở phía chân đồi, cách gốc cây m, người ta nhìn ngọn cây dưới một góc so với phương nằm ngang. Tính chiều cao của cây đó (làm tròn đến hàng đơn vị, theo đơn vị mét).
α45°ABCK30 mh = ?
Kiến thức cần nhớ
  • Độ dốc : .
  • Định lí sin: .
  • .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chương III. Hệ thức lượng trong tam giác