Bài 1 · 5.26★★Trang 87— Quy tắc tính giới hạn hữu hạn của dãy số
Bài 5.26 (trang 87). Cho hai dãy số (un) và (vn) thoả mãn n→+∞limun=1 và n→+∞limvn=b∈R. Xét các khẳng định sau: (1) n→+∞lim(un+vn)=1+b; (2) n→+∞limunvn=b; (3) n→+∞lim(un+vn)=b; (4) n→+∞limvnun=b1. Số khẳng định đúng là A. 2. B. 1. C. 3. D. 4.
Kiến thức cần nhớ
lim(un±vn)=limun±limvn khi hai giới hạn hữu hạn.
limvnun=limvnlimun chỉ khi limvn=0.
Một khẳng định “đúng” phải đúng với mọi dãy thoả giả thiết.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn khẳng định là bốn phép toán tổng, thương với giới hạn hữu hạn: quy tắc thương chỉ dùng được khi giới hạn của mẫu khác 0. Mẫu un có giới hạn 1=0 nên (2) đúng; mẫu vn có giới hạn b chưa chắc khác 0 nên (4) không luôn đúng. Bẫy: coi (4) đúng vì “quên” trường hợp b=0.
1Cách 1. Kiểm tra từng khẳng định bằng quy tắc
Định hướng. Áp quy tắc tổng, thương; chú ý điều kiện mẫu khác 0.
(1): lim(un+vn)=1+b — đúng (2): limun=1=0⇒limunvn=1b=b — đúng (3): lim(un+vn)=1+b=b — sai (4): khi b=0 thì b1 không xác định — không luôn đúng, sai
Vậy có 2 khẳng định đúng. Chọn A.
2Cách 2. Phản ví dụ cụ thể
Định hướng. Chọn dãy thật đơn giản thoả giả thiết để thử từng khẳng định.
un=1, vn=n1(b=0) (3): lim(un+vn)=1=0=b — sai (4): vnun=n→+∞, còn b1 vô nghĩa — sai (1), (2) là đúng quy tắc tổng, thương (mẫu un→1=0)
Vậy2 khẳng định đúng; chọn A.
3Cách 3. Lập luận loại trừ
Định hướng. Dùng quan hệ giữa các khẳng định để đếm nhanh.
(1) và (3) cùng nói về lim(un+vn) nhưng 1+b=b⇒ đúng nhiều nhất một trong hai (1) đúng theo quy tắc tổng ⇒ (3) sai (4) hỏng khi b=0; (2) đúng vì mẫu có giới hạn 1
Vậy đúng (1), (2); chọn A.
Nhận xét. Chính điều kiện “giới hạn của mẫu khác 0” tạo ra sự khác nhau giữa (2) và (4).
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi dùng Cách 1, kèm một phản ví dụ b=0 như Cách 2 để loại (4) cho chắc.
Đáp số.A. Có 2 khẳng định đúng: (1) và (2).
Sai lầm thường gặp.Chọn C vì coi (4) đúng — quên rằng b có thể bằng 0. Chọn D vì không để ý (1) và (3) mâu thuẫn nhau.
🚀 Mở rộng.Nếu thêm giả thiết b=0 thì (4) đúng và số khẳng định đúng là 3.
Bài 2 · 5.27★Trang 87— Giới hạn vô cực của dãy đa thức
Bài 5.27 (trang 87). Cho L=n→+∞lim(n3−2n+1). Giá trị của L là A. L=0. B. L=−∞. C. L=+∞. D. L=1.
Kiến thức cần nhớ
limnk=+∞(k>0).
Nếu limun=+∞, limvn=L>0 thì limunvn=+∞.
🧠 Phân tích tư duy
Dãy là đa thức bậc ba theo n với hệ số cao nhất dương: số hạng n3 lấn át mọi số hạng còn lại. Đặt n3 ra ngoài là thấy ngay. Bẫy: “+∞−∞” rồi đoán bằng 0.
Bài 6 · 5.31★Trang 87— Liên hệ giới hạn một bên và giới hạn
Bài 5.31 (trang 87). Cho hàm số f(x) thoả mãn x→1+limf(x)=3 và x→1−limf(x)=−3. Khẳng định đúng là A. x→1limf(x)=3. B. x→1limf(x)=0. C. Không tồn tại x→1limf(x). D. x→1limf(x)=−3.
Bài 7 · 5.32★Trang 88— Tìm tham số để giới hạn tồn tại
Bài 5.32 (trang 88). Cho hàm số f(x) thoả mãn x→1+limf(x)=2 và x→1−limf(x)=m+1. Biết giới hạn của f(x) khi x→1 tồn tại. Giá trị của m là A. m=1. B. m=−1. C. m=3. D. Không tồn tại m.
Kiến thức cần nhớ
x→x0limf(x) tồn tại ⇔x→x0+limf(x)=x→x0−limf(x).
Bài 12 · 5.37★★★Trang 88— Tính liên tục của hàm nhiều công thức trên khoảng, đoạn
Bài 5.37 (trang 88). Cho hàm số f(x)={21−xkhi −1<x≤1khi x≤−1 hay x>1. Mệnh đề đúng là A. Hàm số f(x) liên tục trên [−1;1]. B. Hàm số f(x) liên tục trên (−1;1]. C. Hàm số f(x) liên tục trên [−1;1). D. Hàm số f(x) liên tục trên R.
Kiến thức cần nhớ
f liên tục trên [a;b] nếu liên tục trên (a;b) và x→a+limf(x)=f(a), x→b−limf(x)=f(b).
f liên tục tại x0⇔ hai giới hạn một bên bằng f(x0).
Bài 13 · 5.38★★Trang 88— Tìm tham số để hàm số liên tục trên R
Bài 5.38 (trang 88). Xét hàm số f(x)=⎩⎨⎧x+1x2+3x+2mkhi x=−1khi x=−1 với m là tham số. Hàm số f(x) liên tục trên R khi A. m=0. B. m=3. C. m=−1. D. m=1.
Bài 15 · 5.40★★Trang 89— Chứng minh phương trình có nghiệm bằng tính liên tục
Bài 5.40 (trang 89). Cho phương trình x7+x5=1. Mệnh đề đúng là A. Phương trình có nghiệm âm. B. Phương trình có nghiệm trong khoảng (0;1). C. Phương trình có nghiệm trong khoảng (1;2). D. Phương trình vô nghiệm.
Kiến thức cần nhớ
Nếu g liên tục trên [a;b] và g(a)g(b)<0 thì g(x)=0 có ít nhất một nghiệm trong (a;b).
Bài 19 · 5.44★★★Trang 89— Cấp số nhân lùi vô hạn trong bài toán hình học
Bài 5.44 (trang 89). Cho hình vuông H1 có cạnh bằng a. Chia mỗi cạnh của hình vuông này thành bốn phần bằng nhau và nối các điểm chia một cách thích hợp để có hình vuông H2. Lặp lại cách làm như trên với hình vuông H2 để được hình vuông H3. Tiếp tục quá trình trên ta nhận được dãy hình vuông H1, H2, H3, …, Hn, … Gọi sn là diện tích của hình vuông Hn. a) Tính sn. b) Tính tổng T=s1+s2+…+sn+…
Bài 26 · 5.51★★★Trang 90— Điều kiện liên tục trong định lí giá trị trung gian
Bài 5.51 (trang 90). Cho hàm số f(x)=⎩⎨⎧x12khi x=0khi x=0. a) Chứng minh rằng f(−1)⋅f(1)<0. b) Chứng minh rằng phương trình f(x)=0 không có nghiệm thuộc khoảng (−1;1). c) Có kết luận gì về tính liên tục của hàm số f(x) trên đoạn [−1;1]?
Kiến thức cần nhớ
Nếu f liên tục trên [a;b] và f(a)f(b)<0 thì f(x)=0 có nghiệm trong (a;b).
Bài 27 · 5.52★★★Trang 90— Lập hàm nhiều công thức từ bài toán thực tế và xét tính liên tục
Bài 5.52 (trang 90). Một điểm dịch vụ trông giữ xe ô tô thu phí 30 nghìn đồng trong giờ đầu tiên và thu thêm 20 nghìn đồng cho mỗi giờ tiếp theo. a) Viết hàm số f(x) mô tả số tiền phí theo thời gian trông giữ. b) Xét tính liên tục của hàm số này.
Kiến thức cần nhớ
f liên tục tại x0⇔x→x0−limf(x)=x→x0+limf(x)=f(x0).