Bài 1 · Tiết 1 · Bài 1★Trang 40— Điền tổng trong bảng cộng và tính liên tiếp ba phép tính cộng, trừ
Bài 1 (trang 40, Tiết 1). Số? a) Bảng số: Số hạng: 6, 7, 8, 9, 5, 4, 3, 2 Số hạng: 9, 8, 7, 6, 6, 7, 8, 9 Tổng: 15, ?, ?, ?, 11, ?, ?, ? b) Sơ đồ: bắt đầu từ 7, cộng thêm 2 được số thứ nhất (?), cộng tiếp 6 được số thứ hai (?), số đó trừ đi 5 thì bằng đúng 10.
Kiến thức cần nhớ
Đổi chỗ hai số hạng thì tổng không đổi.
Tính liên tiếp phải làm đúng thứ tự từng bước một.
🧠 Phân tích tư duy
Bảng ở câu a) cho sẵn hai cột mẫu (6+9=15 và 5+6=11); nhìn kỹ sẽ thấy bốn cột đầu đều cho kết quả 15, bốn cột sau đều cho kết quả 11, chỉ khác thứ tự hai số hạng. Câu b) là ba phép tính nối tiếp, phải tính đúng thứ tự từ trái sang phải, số cuối cùng phải khớp đúng 10 đã cho sẵn để tự kiểm tra lại.
1Cách 1. Tính trực tiếp từng cột, từng bước
Định hướng. Cộng lần lượt hai số hạng ở từng cột; sơ đồ b) tính ba bước theo đúng thứ tự từ trái sang phải.
a) 7+8=15 8+7=15 9+6=15 4+7=11 3+8=11 2+9=11 b) 7+2=9 9+6=15 15−5=10
Vậy a) tổng các cột còn lại đều là 15 (bốn cột đầu) và 11 (bốn cột sau); b) hai số còn thiếu là 9 và 15, kết quả cuối đúng bằng 10.
2Cách 2. Dùng quy luật đổi chỗ số hạng (giao hoán) để suy luôn từ cột mẫu
Định hướng. Bốn cột đầu chỉ là đổi chỗ hai số hạng của phép tính mẫu 6+9=15, bốn cột sau đổi chỗ của 5+6=11 — đổi chỗ số hạng thì tổng không đổi, khỏi cần cộng lại từ đầu.
6+9=15 (mẫu) nên 7+8, 8+7, 9+6 cũng đều bằng 15 5+6=11 (mẫu) nên 4+7, 3+8, 2+9 cũng đều bằng 11 b) 7+2=9; 9+6=15; 15−5=10
Vậy kết quả giống hệt Cách 1.
Nhận xét. Nhận ra quy luật đổi chỗ số hạng giúp điền nhanh cả bảng mà không cần cộng từng cột.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên nhìn ra ngay quy luật đổi chỗ số hạng (Cách 2) để điền nhanh cả bảng, chỉ cần tính kỹ một cột mẫu.
Đáp số.a) 15, 15, 15, 15, 11, 11, 11, 11 (bốn cột đầu bằng 15, bốn cột sau bằng 11). b) 7+2=9; 9+6=15; 15−5=10.
Sai lầm thường gặp.Ở câu b) tính cộng xong rồi quên số vừa cộng được chính là số dùng cho phép trừ tiếp theo, lấy nhầm 7 (số ban đầu) để trừ 5, phải dùng đúng kết quả 15 vừa tính được.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi bước cuối từ 'trừ 5' thành 'trừ 6', ba số còn thiếu trong sơ đồ sẽ là bao nhiêu?
Bài 2 · Tiết 1 · Bài 2★★Trang 40— Tính tổng rồi nối với đúng vị trí trên tia số và chọn theo điều kiện khoảng giá trị
Bài 2 (trang 40, Tiết 1). a) Nối (theo mẫu) mỗi quả bóng bay ghi phép tính với đúng kết quả trên tia số. Các quả bóng ghi: 9+4; 8+7; 6+5; 8+9; 9+9; 7+7. Tia số ghi các số từ 11 đến 18. b) Tô màu vào các quả bóng ghi phép tính có kết quả lớn hơn 12 và nhỏ hơn 16.
Kiến thức cần nhớ
Muốn nối đúng, phải tính xong kết quả rồi mới tìm đúng vị trí trên tia số.
"Lớn hơn 12 và nhỏ hơn 16" là khoảng nằm giữa hai số 12 và 16, không lấy bằng 12 hay bằng 16.
🧠 Phân tích tư duy
Câu a) phải tính xong cả 6 kết quả rồi mới nối đúng vị trí trên tia số, không nối theo cảm tính. Câu b) hỏi kết quả "lớn hơn 12 VÀ nhỏ hơn 16" tức là nằm giữa 12 và 16, không tính hai đầu mút — phải xét đủ điều kiện cho tất cả 6 kết quả, đừng dừng lại khi mới thấy vài kết quả hợp lệ.
1Cách 1. Tính hết 6 kết quả rồi lọc theo điều kiện
Định hướng. Tính kết quả của cả 6 phép cộng, nối mỗi quả bóng với đúng số trên tia số, sau đó chọn ra những kết quả nằm giữa 12 và 16.
9+4=13 8+7=15 6+5=11 8+9=17 9+9=18 7+7=14 So với khoảng 12 đến 16: 13, 14, 15 đều nằm giữa 12 và 16
Vậy a) nối đúng 9+4 với 13, 8+7 với 15, 6+5 với 11, 8+9 với 17, 9+9 với 18, 7+7 với 14. b) tô màu ba quả bóng 9+4, 7+7, 8+7.
2Cách 2. Ước lượng loại bớt trước khi tính kỹ
Định hướng. Loại ngay những phép tính có cả hai số hạng đều lớn (chắc chắn tổng lớn hơn 16) hoặc có số hạng nhỏ (chắc chắn tổng bé hơn 13), chỉ cần tính kỹ những phép tính còn nghi ngờ.
8+9 và 9+9 có số hạng rất lớn, chắc chắn tổng lớn hơn 16: tính lại 17 và 18, loại 6+5 có số hạng nhỏ, chắc chắn tổng bé: tính lại 11, loại Còn lại 9+4, 8+7, 7+7 cần tính kỹ: 13; 15; 14, cả ba đều nằm giữa 12 và 16
Vậy kết quả giống Cách 1: ba quả bóng cần tô màu là 9+4, 7+7, 8+7.
Nhận xét. Cách 2 giúp bớt phải tính hết cả 6 phép tính, nhưng vẫn phải tính chính xác những phép tính còn nghi ngờ, không được đoán bừa.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 (tính hết rồi lọc) để chắc chắn không sót quả bóng nào — Cách 2 chỉ nên dùng khi cần làm nhanh và đã quen ước lượng.
Sai lầm thường gặp.Chỉ tô màu hai quả bóng có kết quả rõ ràng ở giữa (13 và 15) mà quên mất 7+7=14 cũng thoả điều kiện lớn hơn 12 và nhỏ hơn 16 — phải xét đủ cả 6 kết quả, không dừng lại sớm khi thấy đã có vài quả hợp lệ.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi điều kiện thành "kết quả lớn hơn 13 và nhỏ hơn 18", những quả bóng nào sẽ được tô màu?
Bài 3 · Tiết 1 · Bài 3★★Trang 41— So sánh nhiều tổng để nối các kết quả bằng nhau, tìm giá trị bé nhất và liệt kê giá trị lớn hơn
Bài 3 (trang 41, Tiết 1). Hai đoàn tàu A và B có các toa ghi phép tính: Tàu A: 9+4; 8+8; 6+6; 7+4. Tàu B: 9+7; 6+7; 6+5; 3+9. a) Nối hai phép tính có cùng kết quả (theo mẫu). b) Ở đoàn tàu A, phép tính có kết quả bé nhất là: …… + …… = …… c) Ở đoàn tàu B, các phép tính có kết quả lớn hơn 11 là: 9+7=16; ……; ……
Kiến thức cần nhớ
Phải tính xong hết các tổng rồi mới so sánh hay nối.
So sánh nhiều số nên sắp xếp theo thứ tự từ bé đến lớn cho dễ tìm số bé nhất, lớn nhất.
Bài 4 · Tiết 1 · Bài 4★★Trang 41— Đếm số khối lập phương nhỏ trong hình xếp chồng, tìm giá trị nhỏ nhất và tính tổng ba hình
Bài 4 (trang 41, Tiết 1). Một bạn đã xếp các khối lập phương nhỏ thành ba hình A, B, C (như hình vẽ). a) Khoanh vào chữ ở dưới hình có số khối lập phương nhỏ ít nhất. b) Viết số thích hợp vào chỗ chấm: Cả ba hình có …… khối lập phương nhỏ.
Kiến thức cần nhớ
Đếm khối lập phương trong hình xếp chồng phải đếm theo từng tầng, kể cả khối bị che khuất.
Muốn tìm tổng số khối của ba hình, cộng cả ba số khối lại với nhau.
Bài 6 · Tiết 2 · Bài 2★Trang 42— Toán có lời văn dạng thêm vào, tìm tổng số
Bài 2 (trang 42, Tiết 2). Một cửa hàng buổi sáng bán được 6 chiếc xe đạp, buổi chiều bán thêm được 3 chiếc. Hỏi cả ngày, cửa hàng bán được bao nhiêu chiếc xe đạp?
Kiến thức cần nhớ
Bài toán "thêm vào, hỏi cả ngày/tất cả" thì làm phép cộng.
Đơn vị của phép tính là "chiếc", phải ghi trong ngoặc đơn.
