Bài 10. Luyện tập chung

Định hướng. Với mỗi cột, tách số hạng thứ hai thành mấy chục cộng mấy đơn vị sao cho số hạng thứ nhất vừa tròn 10, rồi cộng phần còn lại; sơ đồ b) tính lần lượt từ trái sang phải.

Vậy a) các ô còn lại lần lượt là 11, 13, 12, 12, 15, 13; b) bông hoa ghi 13, quả bưởi ghi 10.

Định hướng. Dùng ngay Bảng cộng (qua 10) đã học ở Bài 8 để đọc kết quả, không cần tách số nữa; sơ đồ b) cũng cộng trừ trực tiếp theo bảng đã thuộc.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 11, 13, 12, 12, 15, 13 và bông hoa 13, quả bưởi 10.

Nhận xét. Thuộc bảng cộng giúp làm nhanh hơn hẳn so với tách số, nhưng lúc mới học nên tách số để chắc chắn không nhầm.

Định hướng. Tính kết quả của cả 5 phép cộng ghi trên quạt, rồi so sánh để tìm hai kết quả bằng nhau — đó chính là hai quạt chung một ổ cắm.

Vậy hai quạt ghi $7+5$ và $6+6$ cùng bằng 12 nên dùng chung ổ cắm ghi số 12.

Định hướng. Ghép trước những quạt có kết quả khớp ngay với một ổ cắm còn trống, ổ nào bị hai quạt cùng khớp thì đó là ổ dùng chung.

Vậy cả hai quạt còn lại đều bằng 12 nên chúng chung một ổ cắm.

Nhận xét. Cách 2 nhanh hơn vì đến bước cuối chỉ còn đúng 2 quạt và 1 ổ, khỏi phải viết lại cả 5 phép tính.

Định hướng. Tính đủ 4 kết quả của từng câu rồi so sánh các số với nhau (câu a: tìm số lớn nhất; câu b: tìm số bé hơn 15).

Vậy a) toa ghi $6+9$ (bằng 15) có kết quả lớn nhất. b) hai toa ghi $6+5$ và $9+4$ (bằng 11 và 13) có kết quả bé hơn 15.

Định hướng. Nhìn số hạng: toa nào có cả hai số hạng đều lớn thì tổng thường lớn — ước lượng trước để tính kỹ ít toa hơn, rồi vẫn phải tính lại cho chắc.

Vậy kết quả giống Cách 1: a) toa $6+9$; b) hai toa $6+5$ và $9+4$.

Nhận xét. Ước lượng giúp khoanh vùng nhanh nhưng vẫn phải tính lại chính xác để chắc chắn, không được kết luận chỉ bằng ước lượng.

Định hướng. Đếm số khối lập phương nhỏ ở từng tầng của mỗi hình rồi cộng lại để ra tổng số khối của hình đó.

Vậy a) hình A có nhiều khối lập phương nhỏ nhất (8 khối); b) hình A và B có tất cả 14 khối lập phương nhỏ.

Định hướng. Đếm lần lượt từng khối lập phương nhỏ trong mỗi hình mà không cần tách tầng, rồi xếp ba số đếm được theo thứ tự để tìm số lớn nhất.

Vậy kết quả giống Cách 1: hình A nhiều khối nhất (8 khối), hình A và B có 14 khối.

Nhận xét. Đếm theo tầng (Cách 1) ít bị sót hơn đếm rời (Cách 2), nhất là với hình B có khối bị che khuất một phần.

Định hướng. Tách số hạng thứ hai thành mấy chục cộng mấy đơn vị sao cho số hạng thứ nhất vừa tròn 10, rồi cộng phần còn lại.

Vậy năm ô còn lại lần lượt là 13, 15, 12, 11, 12.

Định hướng. Dùng tính chất đổi chỗ hai số hạng, đưa số lớn hơn lên trước rồi mới tách chục — số lớn đứng trước dễ tách phần thêm cho tròn 10 hơn.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 13, 15, 12, 11, 12.

Nhận xét. Đổi chỗ cho số lớn đứng trước chỉ giúp ích khi số hạng thứ nhất bé hơn số hạng thứ hai; hai cột còn lại vốn đã có số lớn đứng trước nên không cần đổi.

Định hướng. Đề cho số bạn đang chơi và số bạn đến thêm, hỏi tất cả có bao nhiêu bạn — lấy số đang chơi cộng với số đến thêm.

Vậy lúc đó có tất cả 9 bạn chơi bóng rổ.

Định hướng. Bắt đầu từ số bạn đang chơi là 6, đếm thêm lần lượt từng bạn mới chạy đến cho tới khi đếm đủ 3 bạn để tìm tổng số bạn.

Vậy đếm thêm 3 lần từ 6 cũng ra 9 bạn, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Đếm thêm từng bạn chỉ nên dùng khi số thêm vào nhỏ (như 3); số thêm lớn thì cộng trực tiếp theo Cách 1 sẽ nhanh hơn nhiều.

Định hướng. Đề cho tổng số cá sấu lúc đầu và số cá sấu đã lên bờ, hỏi số còn lại dưới hồ — lấy số lúc đầu trừ đi số đã lên bờ.

Vậy còn lại 12 con cá sấu ở dưới hồ nước.

Định hướng. Bắt đầu từ 15 con lúc đầu, đếm bớt lần lượt từng con lên bờ cho tới khi bớt đủ 3 con để tìm số còn lại.

Vậy đếm bớt 3 lần từ 15 cũng ra 12 con, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Đếm bớt từng con chỉ tiện khi số bớt đi nhỏ; số bớt lớn thì trừ trực tiếp theo Cách 1 nhanh và chắc hơn.

Định hướng. Đếm đúng số chấm trên xúc xắc để di chuyển đúng số ô, sau đó tính phép cộng ghi ở ô vừa dừng, rồi tìm đúng con vịt (không phải ngỗng) mang số bằng kết quả đó.

Vậy mỗi lượt chơi phải làm hai việc: đếm chấm để di chuyển, rồi tính phép cộng để biết bắt đúng con vịt mang số kết quả.

Định hướng. Nếu đã thuộc bảng cộng (qua 10) thì nhìn ô là đọc ngay kết quả, không cần tính từng bước, giúp chơi nhanh hơn hẳn.

Vậy thuộc bảng cộng giúp đọc kết quả nhanh như Cách 1 mà không cần đặt phép tính ra giấy.

Nhận xét. Mới chơi nên tính từng bước theo Cách 1 cho chắc; chơi quen thuộc bảng cộng rồi thì dùng Cách 2 để chơi nhanh, tránh làm bạn chơi phải chờ lâu.