Bài 1 · Hoạt động 1★Trang 36— Toán có lời văn: tìm số lượng sau khi thêm vào (phép cộng)
Hoạt động 1 (trang 36). Lọ hoa có 9 bông hoa, Việt cắm thêm 6 bông hoa. Hỏi lọ hoa có tất cả bao nhiêu bông hoa?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lượng sau khi thêm vào, ta lấy số ban đầu cộng với số thêm vào.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho số bông hoa đã cắm trong lọ, sau đó Việt cắm thêm — hỏi "tất cả" nên phải gộp hai lần lại bằng phép cộng. Bẫy của đề là chữ "thêm" dễ khiến học sinh vội trừ, phải đọc kỹ: cắm thêm nghĩa là số hoa tăng lên.
1Cách 1. Tính bằng phép cộng
Định hướng. Lọ hoa có 9 bông, cắm thêm 6 bông — lấy 9 cộng 6 để tìm số bông hoa có tất cả.
Tóm tắt Có: 9 bông hoa Thêm: 6 bông hoa Có tất cả: ? bông hoa Bài giải Số bông hoa có tất cả là: 9+6=15 (bông) Đáp số: 15 bông hoa.
Vậy lọ hoa có tất cả 15 bông hoa.
2Cách 2. Đếm thêm trên tia số
Định hướng. Xuất phát từ 9, mỗi bông hoa cắm thêm là một bước nhảy tới, nhảy đúng 6 bước vì cắm thêm 6 bông.
Từ 9 nhảy tới 1 bước được 10 Từ 10 nhảy tới 1 bước được 11, rồi 12, 13, 14 Nhảy tới bước thứ 6 được 15 Đáp số: 15 bông hoa.
Vậy đếm thêm 6 bước từ 9 cũng ra 15 bông hoa, khớp với Cách 1.
Nhận xét. Đếm thêm từng bước chỉ tiện khi số thêm vào nhỏ; số thêm vào lớn thì nên cộng thẳng như Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: cộng thẳng 9+6, nhanh hơn hẳn việc đếm thêm từng bước.
Đáp số.15 bông hoa.
Sai lầm thường gặp.Thấy đề cho hai số 9 và 6 rồi trừ luôn 9−6=3 — sai vì đề nói "cắm thêm", số bông hoa phải tăng lên chứ không giảm đi.
🚀 Mở rộng.Nếu Việt cắm thêm 10 bông hoa nữa thay vì 6 bông, lọ hoa lúc đó có tất cả bao nhiêu bông?
Bài 2 · Hoạt động 2★Trang 36— Toán có lời văn: tìm số lượng sau khi thêm vào (phép cộng)
Hoạt động 2 (trang 36). Có 8 bạn đang chơi kéo co, có thêm 4 bạn chạy đến cùng chơi. Hỏi lúc đó có tất cả bao nhiêu bạn chơi kéo co?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lượng sau khi thêm vào, ta lấy số ban đầu cộng với số thêm vào.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho số bạn đang chơi và số bạn chạy đến thêm, hỏi "tất cả" nên phải cộng hai số lại. Bẫy của đề là hai số 8 và 4 gần nhau, dễ đọc nhầm số bạn ban đầu là 4.
1Cách 1. Tính bằng phép cộng
Định hướng. Có 8 bạn đang chơi, thêm 4 bạn chạy đến — lấy 8 cộng 4 để tìm số bạn có tất cả.
Tóm tắt Có: 8 bạn Thêm: 4 bạn Có tất cả: ? bạn Bài giải Số bạn chơi kéo co có tất cả là: 8+4=12 (bạn) Đáp số: 12 bạn.
Vậy lúc đó có tất cả 12 bạn chơi kéo co.
2Cách 2. Tách số cho tròn chục
Định hướng. Tách 4 thành 2 và 2, lấy 8 cộng 2 cho tròn chục trước rồi cộng nốt phần còn lại.
Nhận xét. Tách cho tròn chục giúp cộng nhẩm nhanh mà không cần đặt tính.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 2: tách 4=2+2 để cộng nhẩm qua số tròn chục 10, tính rất nhanh mà không cần giấy nháp.
Đáp số.12 bạn.
Sai lầm thường gặp.Đọc nhầm đề thành "có 4 bạn, thêm 8 bạn" rồi vẫn ra đúng 12 — may mắn trùng kết quả vì phép cộng có tính giao hoán, nhưng ghi tóm tắt sai số liệu ban đầu là lỗi cần sửa.
🚀 Mở rộng.Nếu lúc sau có thêm 4 bạn nữa cùng chạy đến chơi, lúc đó có tất cả bao nhiêu bạn?
Bài 3 · Hoạt động (bớt)★Trang 37— Toán có lời văn: tìm số lượng còn lại sau khi bớt đi (phép trừ)
Hoạt động (trang 37). Đàn lợn nhà An có 15 con, mẹ đã bán 5 con. Hỏi đàn lợn nhà An còn lại bao nhiêu con?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lượng còn lại sau khi bớt đi, ta lấy số ban đầu trừ đi số đã bớt.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho số lợn ban đầu và số lợn đã bán, hỏi "còn lại" nên phải lấy số ban đầu trừ đi số đã bán. Bẫy của đề là dễ nhầm lấy số đã bán trừ cho số ban đầu.
1Cách 1. Tính bằng phép trừ
Định hướng. Đàn lợn có 15 con, bán đi 5 con — lấy 15 trừ 5 để tìm số con còn lại.
Tóm tắt Có: 15 con lợn Bán: 5 con lợn Còn lại: ? con lợn Bài giải Số con lợn còn lại là: 15−5=10 (con) Đáp số: 10 con lợn.
Vậy đàn lợn nhà An còn lại 10 con.
2Cách 2. Đếm lùi trên tia số
Định hướng. Xuất phát từ 15, mỗi con lợn bán đi là một bước lùi, lùi đúng 5 bước vì bán 5 con.
Từ 15 lùi 1 bước được 14, rồi 13, 12, 11 Lùi tới bước thứ 5 được 10 Đáp số: 10 con lợn.
Vậy đếm lùi 5 bước từ 15 cũng ra 10 con, khớp với Cách 1.
Nhận xét. Đếm lùi từng con chỉ tiện khi số bán ra nhỏ; số bán nhiều thì nên trừ thẳng như Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: trừ thẳng 15−5, nhanh hơn hẳn việc đếm lùi từng con một.
Đáp số.10 con lợn.
Sai lầm thường gặp.Lấy số con đã bán trừ cho số con ban đầu (tính 5−15) — không thực hiện được, phải lấy số lớn (ban đầu) trừ số bé (đã bán).
🚀 Mở rộng.Nếu sau khi bán 5 con, nhà An mua thêm 3 con lợn con về nuôi, lúc đó đàn lợn có bao nhiêu con?
Bài 4 · Luyện tập 1★Trang 37— Toán có lời văn cho sẵn tóm tắt: tìm số lượng sau khi thêm vào (phép cộng)
Luyện tập 1 (trang 37). Giải bài toán theo tóm tắt sau: Có: 9 thuyền. Thêm: 4 thuyền. Có tất cả: ... thuyền?
Kiến thức cần nhớ
Đọc tóm tắt: dòng "Có" và dòng "Thêm" là hai số hạng, dòng "Có tất cả" là tổng cần tìm bằng phép cộng.
🧠 Phân tích tư duy
Đề đã cho sẵn tóm tắt "Có" và "Thêm", hỏi "có tất cả" nên chỉ cần cộng hai số trong tóm tắt lại, không cần đọc thêm đề văn. Bẫy của dạng bài này là dễ bỏ sót một dòng trong tóm tắt khi chép lại đề, phải đọc đủ cả ba dòng trước khi tính.
1Cách 1. Tính bằng phép cộng
Định hướng. Từ tóm tắt, có 9 thuyền, thêm 4 thuyền — lấy 9 cộng 4 để tìm số thuyền có tất cả.
Bài giải Số thuyền có tất cả là: 9+4=13 (thuyền) Đáp số: 13 thuyền.
Vậy có tất cả 13 thuyền.
2Cách 2. Đặt tính rồi tính theo cột
Định hướng. Viết 9 và 4 thẳng cột đơn vị, cộng từ phải sang trái, nhớ 1 sang hàng chục nếu tổng đơn vị vượt quá 9.
9+413 Đáp số: 13 thuyền.
Vậy đặt tính theo cột cũng cho kết quả 13 thuyền, khớp với Cách 1.
Nhận xét. Với số nhỏ nên cộng nhẩm như Cách 1; đặt tính theo cột hữu ích khi quen dần với số lớn hơn.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: cộng nhẩm thẳng 9+4 vì số còn nhỏ, khỏi mất công đặt tính theo cột.
Đáp số.13 thuyền.
Sai lầm thường gặp.Nhìn tóm tắt rồi trừ 9−4=5 — sai vì dòng "Thêm" trong tóm tắt luôn cần cộng vào, không trừ đi.
🚀 Mở rộng.Nếu tóm tắt đổi số thuyền thêm từ 4 thành 8, lúc đó có tất cả bao nhiêu thuyền?
Bài 5 · Luyện tập 2★Trang 37— Toán có lời văn: tìm số lượng còn lại sau khi bớt đi (phép trừ)
Luyện tập 2 (trang 37). Trên xe có 14 bạn, đến điểm dừng có 3 bạn xuống xe. Hỏi lúc đó trên xe còn lại bao nhiêu bạn?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lượng còn lại sau khi bớt đi, ta lấy số ban đầu trừ đi số đã bớt.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho số bạn ban đầu trên xe và số bạn đã xuống xe, hỏi "còn lại" nên phải lấy số ban đầu trừ đi số đã xuống. Bẫy của đề là dễ quên trừ mà cộng nhầm vì thấy chữ "đến điểm dừng".
1Cách 1. Tính bằng phép trừ
Định hướng. Trên xe có 14 bạn, có 3 bạn xuống xe — lấy 14 trừ 3 để tìm số bạn còn lại.
Tóm tắt Có: 14 bạn Xuống xe: 3 bạn Còn lại: ? bạn Bài giải Số bạn còn lại trên xe là: 14−3=11 (bạn) Đáp số: 11 bạn.
Vậy lúc đó trên xe còn lại 11 bạn.
2Cách 2. Đặt tính rồi tính theo cột
Định hướng. Viết 14 và 3 thẳng cột, trừ từ phải sang trái: hàng đơn vị trước, hàng chục giữ nguyên.
14−311 Đáp số: 11 bạn.
Vậy đặt tính theo cột cũng cho kết quả 11 bạn, khớp với Cách 1.
Nhận xét. Đặt tính theo cột giúp nhìn rõ từng hàng, tránh nhầm lẫn khi số có hai chữ số.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: trừ nhẩm thẳng 14−3 vì số bị trừ nhỏ, chỉ cần bớt ở hàng đơn vị.
Đáp số.11 bạn.
Sai lầm thường gặp.Thấy "3 bạn xuống xe" rồi cộng nhầm 14+3=17 — sai vì "xuống xe" nghĩa là số bạn trên xe giảm đi, phải trừ chứ không cộng.
🚀 Mở rộng.Nếu đến điểm dừng tiếp theo có thêm 2 bạn lên xe, lúc đó trên xe có bao nhiêu bạn?