Bài 1 · Hoạt động 1★Trang 50— Toán có lời văn: tìm số lớn hơn khi biết số bé và phần nhiều hơn
Hoạt động 1 (trang 50). Trong một lớp học bơi có 9 bạn nam, số bạn nữ nhiều hơn số bạn nam là 2 bạn. Hỏi lớp học bơi có bao nhiêu bạn nữ?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lớn hơn khi biết số bé và phần nhiều hơn, ta lấy số bé cộng với phần nhiều hơn.
Ví dụ mẫu trong sách (trang 50): có 6 bông hoa màu đỏ, số bông hoa màu vàng nhiều hơn số bông hoa màu đỏ là 3 bông — số bông hoa màu vàng là 6+3=9 (bông).
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho số bạn nam (9 bạn) và biết số bạn nữ nhiều hơn số bạn nam 2 bạn — số bạn nữ là số lớn hơn, phải lấy số bạn nam cộng thêm phần nhiều hơn. Bẫy của đề là cụm "nhiều hơn 2 bạn" dễ khiến học sinh coi 2 là cả số bạn nữ, quên đó chỉ là phần chênh lệch.
1Cách 1. Tính bằng phép cộng
Định hướng. Lớp có 9 bạn nam, số bạn nữ nhiều hơn số bạn nam 2 bạn — lấy 9 cộng 2 để tìm số bạn nữ.
Tóm tắt Nam: 9 bạn Nữ nhiều hơn nam: 2 bạn Nữ: ? bạn
Bài giải Số bạn nữ của lớp học bơi là: 9+2=11 (bạn) Đáp số: 11 bạn.
Vậy lớp học bơi có 11 bạn nữ.
2Cách 2. Đếm thêm trên tia số
Định hướng. Xuất phát từ 9, mỗi bạn nữ nhiều hơn là một bước nhảy tới, nhảy đúng 2 bước vì nữ nhiều hơn nam 2 bạn.
Từ 9 nhảy tới 1 bước được 10 Nhảy tới bước thứ 2 được 11 Đáp số: 11 bạn.
Vậy đếm thêm 2 bước từ 9 cũng ra 11 bạn nữ, khớp với Cách 1.
Nhận xét. Đếm thêm từng bước chỉ tiện khi phần nhiều hơn nhỏ; phần nhiều hơn lớn thì nên cộng thẳng như Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: cộng thẳng 9+2 để ra ngay số bạn nữ, khỏi mất công đếm từng bước tia số.
Đáp số.11 bạn nữ.
Sai lầm thường gặp.Thấy chữ "nhiều hơn 2 bạn" rồi ghi luôn đáp số là 2 bạn nữ — sai vì 2 chỉ là phần chênh lệch, phải cộng thêm vào 9 bạn nam mới ra số bạn nữ.
🚀 Mở rộng.Nếu số bạn nữ nhiều hơn số bạn nam 5 bạn (thay vì 2 bạn) thì lớp học bơi có bao nhiêu bạn nữ?
Bài 2 · Hoạt động 2★Trang 51— Toán có lời văn: tìm số lớn hơn khi biết số bé và phần nhiều hơn
Hoạt động 2 (trang 51). Trên sân có 14 con gà, số vịt nhiều hơn số gà là 5 con. Hỏi trên sân có bao nhiêu con vịt?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lớn hơn khi biết số bé và phần nhiều hơn, ta lấy số bé cộng với phần nhiều hơn.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho số gà (14 con) và số vịt nhiều hơn số gà 5 con — số vịt là số lớn hơn, phải lấy số gà cộng với phần nhiều hơn. Bẫy của đề là hai số 14 và 5 đứng gần nhau, dễ đọc nhầm 5 là số vịt.
1Cách 1. Tính bằng phép cộng
Định hướng. Sân có 14 con gà, số vịt nhiều hơn số gà 5 con — lấy 14 cộng 5 để tìm số con vịt.
Tóm tắt Gà: 14 con Vịt nhiều hơn gà: 5 con Vịt: ? con
Bài giải Số con vịt trên sân là: 14+5=19 (con) Đáp số: 19 con.
Vậy trên sân có 19 con vịt.
2Cách 2. Đếm thêm trên tia số
Định hướng. Xuất phát từ 14, mỗi con vịt nhiều hơn là một bước nhảy tới, nhảy đúng 5 bước vì vịt nhiều hơn gà 5 con.
Từ 14 nhảy tới 1 bước được 15, rồi 16, 17, 18 Nhảy tới bước thứ 5 được 19 Đáp số: 19 con.
Vậy đếm thêm 5 bước từ 14 cũng ra 19 con vịt, khớp với Cách 1.
Nhận xét. Đếm thêm từng bước chỉ tiện khi phần nhiều hơn nhỏ; phần nhiều hơn lớn thì nên cộng thẳng như Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: cộng thẳng 14+5 — phần nhiều hơn tới 5 con, đếm thêm từng bước sẽ rất lâu và dễ đếm sót.
Đáp số.19 con vịt.
Sai lầm thường gặp.Lấy nhầm 5 làm số con vịt, quên rằng 5 chỉ là phần vịt nhiều hơn gà, phải cộng thêm vào 14 con gà mới ra số con vịt.
🚀 Mở rộng.Nếu số vịt nhiều hơn số gà 9 con thì trên sân có bao nhiêu con vịt?
Bài 3 · Hoạt động★Trang 51— Toán có lời văn: tìm số bé hơn khi biết số lớn và phần ít hơn
Hoạt động (trang 51). Trong hội thi hát quan họ, thôn Thượng tham gia 9 tiết mục, thôn Hạ tham gia ít hơn thôn Thượng 3 tiết mục. Hỏi thôn Hạ tham gia bao nhiêu tiết mục?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số bé hơn khi biết số lớn và phần ít hơn, ta lấy số lớn trừ đi phần ít hơn.
Ví dụ mẫu trong sách (trang 51): Mai gấp được 8 cái thuyền, Nam gấp được ít hơn Mai 2 cái — số thuyền Nam gấp được là 8−2=6 (cái).
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho số tiết mục thôn Thượng (9) và thôn Hạ ít hơn thôn Thượng 3 tiết mục — thôn Hạ là số bé hơn, phải lấy số thôn Thượng trừ đi phần ít hơn. Bẫy của đề là dễ lấy luôn số 3 làm đáp số.
1Cách 1. Tính bằng phép trừ
Định hướng. Thôn Thượng có 9 tiết mục, thôn Hạ ít hơn 3 tiết mục — lấy 9 trừ 3 để tìm số tiết mục thôn Hạ.
Bài 4 · Luyện tập 1★Trang 52— Toán có lời văn: tìm số lớn hơn khi biết số bé và phần nhiều hơn (giải theo tóm tắt)
Luyện tập 1 (trang 52). Giải bài toán theo tóm tắt sau: Tàu thứ nhất: 20 thùng hàng. Tàu thứ hai nhiều hơn tàu thứ nhất: 8 thùng hàng. Tàu thứ hai: ... thùng hàng?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lớn hơn khi biết số bé và phần nhiều hơn, ta lấy số bé cộng với phần nhiều hơn.
🧠 Phân tích tư duy
Tóm tắt cho số thùng hàng tàu thứ nhất (20) và tàu thứ hai nhiều hơn tàu thứ nhất 8 thùng — phải lấy 20 cộng 8 để tìm số thùng hàng tàu thứ hai. Bẫy của đề là tóm tắt không kể lại câu hỏi bằng lời văn, phải tự đọc tóm tắt ra thành câu hỏi đầy đủ.
1Cách 1. Tính bằng phép cộng
Định hướng. Tàu thứ nhất chở 20 thùng hàng, tàu thứ hai nhiều hơn 8 thùng — lấy 20 cộng 8 để tìm số thùng hàng tàu thứ hai.
Tóm tắt Tàu thứ nhất: 20 thùng hàng Tàu thứ hai nhiều hơn tàu thứ nhất: 8 thùng hàng Tàu thứ hai: ? thùng hàng
Bài giải Số thùng hàng tàu thứ hai chở là: 20+8=28 (thùng hàng) Đáp số: 28 thùng hàng.
Vậy tàu thứ hai chở 28 thùng hàng.
2Cách 2. Đếm thêm trên tia số
Định hướng. Xuất phát từ 20 (số tròn chục), mỗi thùng hàng nhiều hơn là một bước nhảy tới, nhảy đúng 8 bước.
Từ 20 nhảy tới 1 bước được 21, rồi 22, 23, 24, 25, 26, 27 Nhảy tới bước thứ 8 được 28 Đáp số: 28 thùng hàng.
Vậy đếm thêm 8 bước từ 20 cũng ra 28 thùng hàng, khớp với Cách 1.
Nhận xét. Vì 20 là số tròn chục nên cộng nhẩm bằng Cách 1 nhanh hơn nhiều so với đếm từng bước.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: cộng thẳng 20+8, vì 20 là số tròn chục nên cộng nhẩm rất nhanh.
Đáp số.28 thùng hàng.
Sai lầm thường gặp.Lấy 8 làm đáp số luôn vì đề chỉ hỏi về tàu thứ hai — quên rằng 8 chỉ là phần nhiều hơn, phải cộng thêm vào 20 thùng hàng của tàu thứ nhất.
🚀 Mở rộng.Nếu tàu thứ hai nhiều hơn tàu thứ nhất 15 thùng hàng (thay vì 8 thùng) thì tàu thứ hai chở bao nhiêu thùng hàng?
Bài 5 · Luyện tập 2★Trang 52— Toán có lời văn: tìm số bé hơn khi biết số lớn và phần ít hơn
Luyện tập 2 (trang 52). Trong ngày hội cồng chiêng, đội Một có 11 người tham gia, đội Hai có số người tham gia ít hơn đội Một là 4 người. Hỏi đội Hai có bao nhiêu người tham gia ngày hội?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số bé hơn khi biết số lớn và phần ít hơn, ta lấy số lớn trừ đi phần ít hơn.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho số người đội Một (11 người) và đội Hai ít hơn đội Một 4 người — đội Hai là số bé hơn, phải lấy 11 trừ đi 4. Bẫy của đề là dễ lấy luôn 4 làm đáp số.
1Cách 1. Tính bằng phép trừ
Định hướng. Đội Một có 11 người, đội Hai ít hơn 4 người — lấy 11 trừ 4 để tìm số người đội Hai.
Tóm tắt Đội Một: 11 người Đội Hai ít hơn đội Một: 4 người Đội Hai: ? người
Bài giải Số người đội Hai tham gia ngày hội là: 11−4=7 (người) Đáp số: 7 người.
Vậy đội Hai có 7 người tham gia ngày hội.
2Cách 2. Đếm lùi trên tia số
Định hướng. Xuất phát từ 11, mỗi người ít hơn là một bước lùi, lùi đúng 4 bước vì đội Hai ít hơn 4 người.
Từ 11 lùi 1 bước được 10, rồi 9, 8 Lùi tới bước thứ 4 được 7 Đáp số: 7 người.
Vậy đếm lùi 4 bước từ 11 cũng ra 7 người, khớp với Cách 1.
Nhận xét. Đếm lùi từng bước chỉ tiện khi phần ít hơn nhỏ; phần ít hơn lớn thì nên trừ thẳng như Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: trừ thẳng 11−4 để ra ngay số người đội Hai, tránh đếm lùi từng bước dễ nhầm.
Đáp số.7 người.
Sai lầm thường gặp.Lấy 4 làm đáp số luôn, quên rằng 4 chỉ là phần ít hơn, phải lấy 11 trừ đi 4 mới ra số người đội Hai.
🚀 Mở rộng.Nếu đội Hai ít hơn đội Một 8 người thì đội Hai có bao nhiêu người tham gia?