Bài 1 · Tiết 1 - Bài 1★Trang 26— Điền số còn thiếu trên tia số các số tự nhiên liên tiếp
Tiết 1 - Bài 1 (trang 26). Số? Quan sát hai tia số rồi viết số thích hợp vào ô trống. a) Tia số ghi các số 21,22,?,24,25,?,?,28,?,30. b) Tia số ghi các số 54,55,56,?,?,59,?,61,?,?.
Kiến thức cần nhớ
Trên tia số, hai số liền nhau hơn kém nhau đúng 1 đơn vị, số bên phải luôn lớn hơn số bên trái.
Số liền sau bằng số đã biết cộng thêm 1; số liền trước bằng số đã biết trừ đi 1.
🧠 Phân tích tư duy
Các số đã cho trên mỗi tia số hơn kém nhau đúng 1 đơn vị (21 và 22, 24 và 25) — đây là dấu hiệu của dạng đếm thêm 1 đơn vị. Chỉ cần lấy số liền kề đã biết rồi đếm thêm 1 hoặc bớt 1 để điền vào từng ô trống. Bẫy ở dòng b): có đoạn hai ô trống liền nhau (giữa 56 và 59) và hai ô trống liền nhau ở cuối dòng (sau 61), rất dễ đếm nhảy quá hoặc thiếu một số.
1Cách 1. Đếm thêm 1 đơn vị từ số liền trước đã biết
Định hướng. Từ số đã biết đứng ngay trước ô trống, đếm thêm 1 đơn vị để tìm số cần điền, làm lần lượt từ trái sang phải.
Dòng a): sau 22 đếm thêm 1 được 23; sau 25 đếm thêm 1 được 26, đếm thêm 1 nữa được 27; sau 28 đếm thêm 1 được 29. Dòng b): sau 56 đếm thêm 1 được 57, đếm thêm 1 nữa được 58; sau 59 đếm thêm 1 được 60; sau 61 đếm thêm 1 được 62, đếm thêm 1 nữa được 63.
Vậy dòng a) điền 23,26,27,29; dòng b) điền 57,58,60,62,63.
2Cách 2. Đếm bớt 1 đơn vị từ số liền sau đã biết
Định hướng. Từ số đã biết đứng ngay sau ô trống, đếm bớt 1 đơn vị để tìm số cần điền, làm ngược từ phải sang trái để kiểm tra lại Cách 1.
Dòng a): trước 24 bớt 1 được 23; trước 28 bớt 1 được 27, bớt 1 nữa được 26; trước 30 bớt 1 được 29. Dòng b): trước 59 bớt 1 được 58, bớt 1 nữa được 57; trước 61 bớt 1 được 60; cuối dòng chưa có số liền sau nên dùng Cách 1 đếm tiếp từ 61 được 62, 63.
Vậy đếm bớt cũng cho đúng các số như Cách 1, khớp hoàn toàn.
3Cách 3. Tính theo khoảng cách vạch kể từ số đầu tia số
Định hướng. Mỗi ô trống cách số đầu tia số một số vạch nhất định; lấy số đầu tia số cộng với số vạch cách đó để tính trực tiếp mà không cần đếm từng bước.
Dòng a) bắt đầu từ 21: ô trống thứ nhất cách 2 vạch nên bằng 21+2=23; ô trống thứ tư cách 8 vạch nên bằng 21+8=29. Dòng b) bắt đầu từ 54: ô trống cuối cùng cách 9 vạch nên bằng 54+9=63.
Vậy tính theo khoảng cách vạch cũng cho đúng kết quả như hai cách trên.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Làm bài nên dùng Cách 1 (đếm thêm) vì đơn giản, nhanh; dùng Cách 2 (đếm bớt) để kiểm tra lại các ô trống nằm gần số đã biết phía sau.
Đáp số.a) 23; 26; 27; 29. b) 57; 58; 60; 62; 63.
Sai lầm thường gặp.Ở dòng b) chỗ có hai ô trống liền nhau sau số 61, nhiều bạn đếm nhảy quá 1 đơn vị, điền nhầm thành 63, 64 thay vì 62, 63.
🚀 Mở rộng.Thử điền tia số đếm lùi (giảm dần) từ 30 về 21 xem cách điền số liền trước, liền sau có đổi chỗ cho nhau hay không.
Bài 2 · Tiết 1 - Bài 2★Trang 26— Phân tích số có hai chữ số thành tổng số chục và số đơn vị
Tiết 1 - Bài 2 (trang 26). a) Viết mỗi số 56,64,42,87,29,77 thành tổng (theo mẫu). Mẫu: 45=40+5. b) Viết số thích hợp vào chỗ chấm: 55=50+?; 23=?+3; 97=?+7; 48=40+?.
Kiến thức cần nhớ
Số có hai chữ số bằng số tròn chục (chữ số hàng chục nhân 10) cộng với chữ số hàng đơn vị.
Muốn tìm số hạng chưa biết trong một tổng, lấy tổng trừ đi số hạng đã biết.
🧠 Phân tích tư duy
Mẫu 45=40+5 cho thấy quy tắc: lấy chữ số hàng chục nhân với 10 (viết thành số tròn chục) rồi cộng với chữ số hàng đơn vị. Phần b) làm ngược lại: biết tổng và một số hạng, tìm số hạng còn lại bằng cách lấy số đã cho trừ đi số hạng đã biết. Bẫy ở câu 97=?+7: số tròn chục ẩn đi phải là 90 chứ không phải 9, dễ nhầm vì chỉ nhìn chữ số hàng chục.
1Cách 1. Tách số theo hàng chục — hàng đơn vị
Định hướng. Đọc chữ số hàng chục và chữ số hàng đơn vị của mỗi số, viết chữ số hàng chục thành số tròn chục rồi cộng với chữ số hàng đơn vị, đúng theo mẫu.
56=50+6 64=60+4 42=40+2 87=80+7 29=20+9 77=70+7
Vậy sáu số trên viết thành tổng đúng như trên.
2Cách 2. Lấy số đã cho trừ đi số hạng đã biết (áp dụng cho phần b)
Định hướng. Ở phần b, đã biết tổng và một số hạng; lấy tổng trừ đi số hạng đã biết để tìm số hạng còn thiếu.
55=50+? nên số cần tìm là: 55−50=5 23=?+3 nên số cần tìm là: 23−3=20 97=?+7 nên số cần tìm là: 97−7=90 48=40+? nên số cần tìm là: 48−40=8
Vậy55=50+5; 23=20+3; 97=90+7; 48=40+8.
3Cách 3. Kiểm tra lại bằng phép cộng (tính ngược)
Định hướng. Sau khi tìm được số còn thiếu, cộng lại hai số hạng để kiểm tra có đúng bằng số đã cho hay không.
Bài 4 · Tiết 1 - Bài 4★Trang 27— So sánh và sắp xếp các số có hai chữ số theo thứ tự từ bé đến lớn
Tiết 1 - Bài 4 (trang 27). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Quan sát dải băng ghi bốn số 39,23,56,34. Các số trên viết theo thứ tự từ bé đến lớn là: …
Kiến thức cần nhớ
So sánh hai số có hai chữ số: số nào có chữ số hàng chục lớn hơn thì số đó lớn hơn.
Nếu hai số có cùng chữ số hàng chục thì so sánh tiếp chữ số hàng đơn vị.
Bài 6 · Tiết 2 - Bài 1★Trang 27— Trắc nghiệm tổng hợp: tính tổng, hiệu và tìm số liền trước, số liền sau của số đặc biệt
Tiết 2 - Bài 1 (trang 27). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. a) Tổng của 43 và 5 là: A. 48 B. 84 C. 47. b) Hiệu của 89 và 54 là: A. 34 B. 35 C. 53. c) Số liền trước của số lớn nhất có hai chữ số là: A. 91 B. 100 C. 98. d) Số liền sau của số tròn chục lớn nhất có hai chữ số là: A. 91 B. 89 C. 100.
Kiến thức cần nhớ
Số lớn nhất có hai chữ số là 99; số tròn chục lớn nhất có hai chữ số là 90.
Số liền trước = số đã cho − 1; số liền sau = số đã cho + 1.
Bài 7 · Tiết 2 - Bài 2★★Trang 28— Lập số có hai chữ số từ các chữ số cho trước, so sánh và tính tổng
Tiết 2 - Bài 2 (trang 28). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Cho ba tấm thẻ số 0,2,7 như hình dưới đây. a) Ghép hai trong ba tấm thẻ trên được các số có hai chữ số là: … b) Tổng của số lớn nhất và số bé nhất trong các số vừa ghép được là: …
Kiến thức cần nhớ
Ghép hai chữ số a,b (a khác 0) thành số có hai chữ số dạng ab=a×10+b.
Không được chọn 0 làm chữ số hàng chục vì khi đó không còn là số có hai chữ số.
Bài 10 · Tiết 2 - Bài 5★★Trang 28— Điền số thích hợp vào sơ đồ sao cho tổng ba số trên mỗi cạnh bằng một số cho trước
Tiết 2 - Bài 5 (trang 28). Viết các số 20,30,50 thích hợp vào ô trống, biết rằng cộng ba số trên mỗi cạnh của hình tam giác đều có kết quả bằng 100. Hình tam giác có ba đỉnh: đỉnh trên ghi 10, hai đỉnh giữa hai cạnh bên ghi 60 và 40; ba ô tròn ở đáy tam giác còn để trống.
Kiến thức cần nhớ
Số còn thiếu trên một cạnh = 100 − tổng hai số đã biết trên cạnh đó.
Một tam giác có 3 cạnh; mỗi đỉnh và mỗi điểm giữa cạnh có thể thuộc chung một hoặc hai cạnh khác nhau tuỳ vị trí.
