Bài 13. Tìm thành phần trong phép nhân, phép chia

Định hướng. Ở mỗi câu, xác định thừa số đã biết rồi lấy Tích chia cho thừa số đó để tìm thừa số còn thiếu.

Vậy a) 3; b) 5; c) 5.

Định hướng. Nhớ lại bảng nhân của số đã biết (4, 8, 9), tìm xem nhân với số nào thì ra đúng Tích đề cho.

Vậy cách dò bảng nhân cũng cho cùng kết quả: a) 3; b) 5; c) 5.

Nhận xét. Cách 2 tiện khi đã thuộc lòng bảng nhân, khỏi cần đặt phép chia.

Định hướng. Ở mỗi cột còn thiếu, lấy Tích chia cho thừa số đã biết để được thừa số còn lại.

Vậy các số cần điền lần lượt là 6, 9, 4, 10.

Định hướng. Nhớ lại bảng nhân của thừa số đã biết ở mỗi cột, tìm thừa số kia sao cho tích đúng bằng số đã cho.

Vậy cách dò bảng nhân cũng cho đúng kết quả: 6, 9, 4, 10.

Nhận xét. Cột thứ năm có tích 40 khá lớn nên Cách 1 (chia trực tiếp) chắc chắn hơn dò bảng.

Định hướng. Tính riêng thừa số còn thiếu ở mỗi phép tính, sau đó tìm đúng ô ghi kết quả bằng số đó để nối.

Vậy nối lần lượt: $?\times 6=24$ với 4; $?\times 5=45$ với 9; $7\times ?=49$ với 7; $9\times ?=72$ với 8.

Định hướng. Nhớ lại bảng nhân của số đã biết trong mỗi phép tính để tìm ngay thừa số còn thiếu mà không cần đặt phép chia.

Vậy cách dò bảng nhân cũng cho cùng kết quả: 4, 9, 7, 8.

Nhận xét. Phép tính $7\times ?=49$ dễ nhầm với $7\times 7=49$ trùng cả thừa số lẫn kết quả gần giống Tích, cần đọc kỹ đề.

Định hướng. Tổng số lít đã biết là 54, số can đã biết là 6, số lít mỗi can là thừa số còn thiếu nên lấy Tích chia cho thừa số đã biết.

Vậy mỗi can chứa được 9 lít nước mắm.

Định hướng. Vẽ sơ đồ đoạn thẳng biểu diễn 54 lít, chia đều thành 6 phần bằng nhau ứng với 6 can, mỗi phần là số lít cần tìm.

Vậy cách vẽ sơ đồ cũng cho cùng kết quả: mỗi can chứa 9 lít nước mắm.

Nhận xét. Sơ đồ giúp nhìn rõ 54 lít được chia đều thành 6 phần bằng nhau, tránh nhầm sang phép nhân.

Định hướng. Phần a) lấy thương nhân với số chia; phần b) lấy số bị chia chia cho thương.

Vậy a) 36; 35; 48. b) 9; 6; 5.

Định hướng. Nhớ lại bảng nhân (phần a) hoặc bảng chia (phần b) của số đã biết để dò ra kết quả.

Vậy cách dò bảng cũng cho cùng kết quả: a) 36; 35; 48. b) 9; 6; 5.

Nhận xét. Cách 2 nhanh khi đã thuộc bảng nhân, bảng chia, khỏi cần đặt phép tính.

Định hướng. Xác định ô còn thiếu ở mỗi cột là Số bị chia hay Số chia, rồi áp dụng đúng quy tắc tương ứng.

Vậy các số cần điền lần lượt là 9, 4, 28, 60.

Định hướng. Nhớ lại bảng nhân hoặc bảng chia của số đã biết trong mỗi cột để dò ra số cần tìm.

Vậy cách dò bảng cũng cho đúng kết quả: 9, 4, 28, 60.

Nhận xét. Cột thứ năm có Thương lớn (10) nên dễ nhầm là Số bị chia, phải đọc kỹ tên hàng bên trái bảng.

Định hướng. Tổng số khách đã biết là 30, số khách mỗi thuyền đã biết là 6, số thuyền là số chia còn thiếu; muốn tìm số chia ta lấy số bị chia chia cho thương.

Vậy có 5 thuyền chở khách du lịch.

Định hướng. Chia đều 30 khách thành từng nhóm 6 người, đếm số nhóm chính là số thuyền cần tìm.

Vậy cách vẽ sơ đồ cũng cho cùng kết quả: có 5 thuyền.

Nhận xét. Đếm nhóm trên sơ đồ giúp kiểm tra lại kết quả phép chia mà không cần thuộc lòng bảng chia 6.

Định hướng. Trong năm số đã cho, thử nhân từng cặp số bé để xem có ra đúng một số lớn còn lại trong danh sách hay không.

Vậy ba số dùng được là 5, 7, 35; lập được các phép tính: $5\times 7=35$; $7\times 5=35$; $35:5=7$; $35:7=5$.

Định hướng. Thử chia số lớn nhất trong nhóm ba số nghi ngờ cho một số bé, nếu chia hết thì ba số đó lập được cả phép nhân lẫn phép chia.

Vậy cách xuất phát từ phép chia cũng cho cùng bốn phép tính như Cách 1.

Nhận xét. Một bộ ba số đúng luôn lập được đủ 4 phép tính: 2 phép nhân (đổi chỗ thừa số) và 2 phép chia (đổi vai trò số chia).