Bài 1 · Tiết 1 · Bài 1★★Trang 37— Đúng/Sai: phân biệt hình chia ĐỀU và hình chia KHÔNG ĐỀU
Tiết 1 · Bài 1 (trang 37). Đ, S? a) Đã tô màu 1/5 hình tròn. b) Đã tô màu 1/6 hình tròn. c) Đã tô màu 1/2 hình tròn. d) Đã tô màu 1/3 hình tròn. (Hình a: hình tròn chia 5 phần bằng nhau, tô 1 phần. Hình b: chia 6 phần bằng nhau, tô 1 phần. Hình c: hình tròn bị CẮT BỞI MỘT DÂY CUNG không đi qua tâm (không chia thành 2 phần bằng nhau), phần nhỏ hơn được tô màu. Hình d: chia 3 phần bằng nhau, tô 1 phần.)
Kiến thức cần nhớ
Chỉ khi một hình được chia thành các phần bằng nhau thật sự thì mới được gọi tên là một phần n.
Một dây cung không đi qua tâm hình tròn sẽ chia hình tròn thành hai phần KHÔNG bằng nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Ba hình a, b, d đều được chia thành các phần bằng nhau nên chỉ cần đếm tổng số phần rồi so với phân số đề cho. Riêng hình c) là bẫy: đường cắt không đi qua tâm hình tròn nên hai phần tạo ra KHÔNG bằng nhau, dù phần tô màu trông gần giống một nửa thì vẫn không được gọi là 1/2.
1Cách 1. Kiểm tra hình có được chia đều không, rồi mới đếm số phần
Định hướng. Trước khi đếm số phần, phải xem các phần chia ra có thật sự bằng nhau không; nếu không chia đều thì không thể gọi là một phần mấy dù trông gần giống.
a) Hình chia đều 5 phần, tô 1 phần: đúng là 1/5, khớp với đề b) Hình chia đều 6 phần, tô 1 phần: đúng là 1/6, khớp với đề c) Hình KHÔNG chia đều (đường cắt lệch tâm) nên không thể gọi là 1/2: không khớp với đề d) Hình chia đều 3 phần, tô 1 phần: đúng là 1/3, khớp với đề
Vậy a) Đ; b) Đ; c) S; d) Đ.
2Cách 2. So hai phần của hình bằng cách ước lượng và đối chiếu qua tâm
Định hướng. Với hình có vẻ chia 2 phần (hình c), kiểm tra xem đường chia có đi qua đúng tâm hình tròn hay không — đi qua tâm mới chia được 2 phần bằng nhau.
Hình c: đường chia nằm lệch hẳn về một phía, không đi qua tâm Phần tô màu (phần nhỏ) rõ ràng bé hơn phần còn lại (phần lớn) Hai phần không bằng nhau nên không gọi được là 1/2
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1: hình c) là Sai; các hình a, b, d đều Đúng.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 (kiểm tra chia đều trước, đếm số phần sau) vì tránh được bẫy chia không đều ngay từ bước đầu.
Đáp số.a) Đ. b) Đ. c) S (hình không chia thành 2 phần bằng nhau). d) Đ.
Sai lầm thường gặp.Có bạn thấy phần tô màu ở hình c) cũng khá to nên đoán luôn là Đ — phải nhớ: chỉ khi đường chia đi qua đúng tâm hình tròn thì hai phần mới bằng nhau, nhìn ước lượng bằng mắt rất dễ nhầm.
🚀 Mở rộng.Nếu vẽ lại hình c) với đường chia đi đúng qua tâm thì có tô đúng 1/2 hình tròn không?
Bài 2 · Tiết 1 · Bài 2★Trang 37— Nối tên gọi "một phần n" với phân số một phần n viết bằng số
Tiết 1 · Bài 2 (trang 37). Nối cách đọc với cách viết một phần mấy cho đúng: "Một phần hai", "Một phần năm", "Một phần ba", "Một phần sáu", "Một phần tư" nối với các phân số 1/5, 1/2, 1/6, 1/3, 1/4.
Kiến thức cần nhớ
Phân số một phần n gồm số 1 ở trên và số n ở dưới; tên gọi ghép từ "một phần" và tên số n.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi tên gọi đều có dạng "một phần" cộng với tên của mẫu số. Chỉ cần đọc đúng tên số ở mẫu (hai, ba, tư, năm, sáu) rồi nối với đúng phân số có mẫu số tương ứng, không nối theo vị trí gần nhau trên trang.
1Cách 1. Đọc tên số ở mẫu của từng phân số rồi tìm đúng ô tên gọi
Định hướng. Nhìn từng phân số, đọc tên số ở mẫu, rồi tìm ô ghi đúng tên gọi "một phần + tên số đó" để nối.
1/2 có mẫu là 2 nên nối với "Một phần hai" 1/5 có mẫu là 5 nên nối với "Một phần năm" 1/3 có mẫu là 3 nên nối với "Một phần ba" 1/6 có mẫu là 6 nên nối với "Một phần sáu" 1/4 có mẫu là 4 nên nối với "Một phần tư"
Vậy 1/2-Một phần hai; 1/5-Một phần năm; 1/3-Một phần ba; 1/6-Một phần sáu; 1/4-Một phần tư.
2Cách 2. Xuất phát từ tên gọi rồi tìm phân số có mẫu số đúng tên đó
Định hướng. Làm ngược lại Cách 1: bắt đầu từ mỗi ô tên gọi, tìm số ứng với tên rồi tìm phân số có đúng mẫu số đó để nối, dùng để tự kiểm tra lại.
"Một phần hai" ứng với số 2 nên nối với 1/2 "Một phần năm" ứng với số 5 nên nối với 1/5 "Một phần ba" ứng với số 3 nên nối với 1/3 "Một phần sáu" ứng với số 6 nên nối với 1/6 "Một phần tư" ứng với số 4 nên nối với 1/4
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 (đọc mẫu số của phân số trước) vì các phân số thường được liệt kê rõ ràng hơn, dễ bắt đầu hơn tên gọi.
Đáp số.1/2-Một phần hai; 1/5-Một phần năm; 1/3-Một phần ba; 1/6-Một phần sáu; 1/4-Một phần tư.
Sai lầm thường gặp.Có bạn nối theo đúng thứ tự xuất hiện trên trang (ô đầu tiên nối với phân số đầu tiên) mà không đọc kỹ tên số ở mẫu, dễ nối nhầm giữa "một phần ba" và "một phần tư".
🚀 Mở rộng.Nếu có thêm phân số 1/10 thì tên gọi tương ứng là gì?
Bài 3 · Tiết 1 · Bài 3★★Trang 37— Xác định một phần ba của một nhóm 12 hình tròn
Tiết 1 · Bài 3 (trang 37). Đánh dấu X vào ô dưới hình đã tô màu 1/3 số hình tròn. (Khung trái: 12 hình tròn xếp 4 cột × 3 hàng, đã tô màu cả hàng dưới cùng — 4 hình tròn. Khung phải: 12 hình tròn xếp 4 cột × 3 hàng, đã tô màu cột thứ hai — 3 hình tròn.)
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm 1/n của một nhóm đồ vật, chia đều nhóm đó thành n phần bằng nhau rồi lấy đúng 1 phần.
12 hình tròn chia thành 3 phần bằng nhau thì mỗi phần có 12:3=4 hình.
Bài 4 · Tiết 1 · Bài 4★Trang 38— Tô màu một phần năm của một hình ghép từ 5 phần bằng nhau
Tiết 1 · Bài 4 (trang 38). Tô màu 1/5 mỗi hình. a) Hình gồm 5 ô vuông ghép thành hình chữ thập (dấu cộng). b) Hình gồm 5 hình tròn ghép thành hình bông hoa.
Kiến thức cần nhớ
Muốn tô màu 1/n của một hình ghép từ n phần bằng nhau, chỉ cần tô đúng 1 trong n phần đó.
Bài 5 · Tiết 2 · Bài 1★★Trang 38— Đúng/Sai: đối chiếu số phần chia đều của hình vuông với phân số đã cho
Tiết 2 · Bài 1 (trang 38). Đ, S? a) Đã tô màu 1/8 hình vuông. b) Đã tô màu 1/5 hình vuông. c) Đã tô màu 1/9 hình vuông. d) Đã tô màu 1/7 hình vuông. (Hình a: hình vuông chia bởi 2 đường chéo và 2 đường trung bình thành 8 tam giác bằng nhau, tô 1 tam giác. Hình b: hình vuông chia lưới 3 cột × 2 hàng = 6 ô, tô 1 ô. Hình c: hình vuông chia lưới 3 cột × 3 hàng = 9 ô, tô 1 ô giữa. Hình d: hình vuông chia 7 phần bằng nhau theo chiều dọc, tô 1 phần.)
Kiến thức cần nhớ
Với hình chia lưới ô vuông, tổng số phần bằng nhau là số hàng nhân số cột.
Với hình vuông chia bởi đường chéo và đường trung bình, đếm số tam giác bằng nhau được tạo ra.
Bài 6 · Tiết 2 · Bài 2★★Trang 39— Chọn đúng hình minh hoạ cho một phân số một phần mấy cho trước
Tiết 2 · Bài 2 (trang 39). Khoanh vào đáp án đúng. a) Đã tô màu 1/7 hình nào? A. hình tròn chia 6 phần B. hình tròn chia 8 phần C. hình tròn chia 7 phần D. hình tròn chia 9 phần (mỗi hình tô đúng 1 phần). b) Đã tô màu 1/9 hình nào? (cùng 4 hình tròn A, B, C, D như câu a).
Kiến thức cần nhớ
Muốn chọn đúng hình minh hoạ cho 1/n, tìm hình có tổng số phần chia đều bằng đúng n.
Bài 7 · Tiết 2 · Bài 3★★Trang 39— Tô màu một phần tám của hình chia theo hai cách khác nhau
Tiết 2 · Bài 3 (trang 39). Tô màu 1/8 mỗi hình. a) Hình vuông chia bởi 2 đường chéo và hình thoi nối 4 trung điểm cạnh, tạo thành 8 tam giác bằng nhau. b) Hình chữ nhật chia lưới 4 cột × 2 hàng = 8 ô.
Kiến thức cần nhớ
Một hình có thể được chia thành các phần bằng nhau theo nhiều cách khác nhau (tam giác, ô vuông…) miễn là các phần đó bằng nhau.
Bài 8 · Tiết 2 · Bài 4★★Trang 40— Xác định một phần năm số ô vuông trong ba cách chia hình khác nhau
Tiết 2 · Bài 4 (trang 40). Đánh dấu X dưới hình đã tô màu 1/5 số ô vuông. a) Hình chữ thập 5 ô vuông, tô 1 ô giữa. b) Hình chữ nhật chia lưới 5 cột × 3 hàng = 15 ô, tô cột thứ ba (3 ô). c) Hình vuông chia lưới 3 cột × 3 hàng = 9 ô, tô hàng trên cùng (3 ô).
Kiến thức cần nhớ
Muốn kiểm tra một hình có tô đúng 1/5 số ô hay không, lấy tổng số ô của hình đó chia cho 5 rồi so với số ô đã tô.
Bài 9 · Tiết 2 · Bài 5★Trang 40— Tìm một phần mấy của một số con vật / bông hoa bằng phép chia
Tiết 2 · Bài 5 (trang 40). a) Có 6 con cá. Tô màu 1/2 số cá. Hỏi đã tô màu mấy con cá? b) Có 12 bông hoa. Tô màu 1/4 số hoa. Hỏi đã tô màu mấy bông hoa?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm 1/n của một số đồ vật, lấy tổng số đó chia cho n.
