Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 7— Tính nhẩm phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000 (số tròn chục, tròn trăm)
Bài 1 (trang 7, Tiết 1). Tính nhẩm. a) 60+20=? 80−60=? 80−20=? b) 500+300=? 800−500=? 800−300=? c) 900+100=? 1000−900=? 1000−100=?
Kiến thức cần nhớ
Số tròn chục, tròn trăm cộng trừ với nhau: nhẩm theo đơn vị chục hoặc trăm, ví dụ 6 chục cộng 2 chục bằng 8 chục.
Trong một nhóm ba phép tính (một phép cộng, hai phép trừ), nếu số hạng cộng số hạng bằng tổng thì tổng trừ đi số hạng này sẽ ra số hạng kia.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi câu a, b, c gồm một phép cộng và hai phép trừ được tạo ra từ chính phép cộng đó (tổng trừ đi số hạng này thì ra số hạng kia), nên chỉ cần nhẩm đúng phép cộng đầu tiên là suy ra được hai phép trừ còn lại mà không phải tính riêng từng phép. Các số đều là số tròn chục hoặc tròn trăm nên nhẩm theo đơn vị chục, trăm là nhanh nhất.
1Cách 1. Nhẩm theo đơn vị chục, đơn vị trăm
Định hướng. Đưa mỗi số tròn chục, tròn trăm về đơn vị chục hoặc trăm rồi cộng, trừ như những số có một chữ số, sau đó thêm lại các chữ số 0.
a) 6 chục cộng 2 chục bằng 8 chục, nên 60+20=80 8 chục trừ 6 chục bằng 2 chục, nên 80−60=20 8 chục trừ 2 chục bằng 6 chục, nên 80−20=60 b) 5 trăm cộng 3 trăm bằng 8 trăm, nên 500+300=800 8 trăm trừ 5 trăm bằng 3 trăm, nên 800−500=300 8 trăm trừ 3 trăm bằng 5 trăm, nên 800−300=500 c) 9 trăm cộng 1 trăm bằng 10 trăm, nên 900+100=1000 10 trăm trừ 9 trăm bằng 1 trăm, nên 1000−900=100 10 trăm trừ 1 trăm bằng 9 trăm, nên 1000−100=900
Vậy a) 80; 20; 60. b) 800; 300; 500. c) 1000; 100; 900.
2Cách 2. Suy ra hai phép trừ từ một phép cộng đã tính
Định hướng. Trong mỗi câu chỉ cần nhẩm đúng phép cộng đầu tiên; hai phép trừ còn lại chính là tổng trừ đi từng số hạng, nên lấy ngay kết quả phép cộng để suy ra mà không cần nhẩm lại từ đầu.
a) 60+20=80, nên 80−60=20 và 80−20=60 b) 500+300=800, nên 800−500=300 và 800−300=500 c) 900+100=1000, nên 1000−900=100 và 1000−100=900
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: a) 80; 20; 60. b) 800; 300; 500. c) 1000; 100; 900.
3Cách 3. Đặt tính rồi tính để kiểm tra lại
Định hướng. Với những phép chưa quen nhẩm nhanh, có thể đặt tính theo cột dọc rồi so sánh với kết quả nhẩm ở Cách 1 để tự kiểm tra.
60+2080 cho biết 60+20=80 800−500300 cho biết 800−500=300 1000−100900 cho biết 1000−100=900 Các phép còn lại đặt tính tương tự, kết quả khớp hoàn toàn với Cách 1.
Vậy đặt tính cũng cho cùng kết quả như hai cách trên, khẳng định các đáp số đã đúng.
Nhận xét. Đặt tính chắc chắn nhưng chậm hơn hẳn hai cách nhẩm ở trên.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 2: chỉ cần nhẩm một phép cộng trong mỗi câu là suy ra ngay hai phép trừ còn lại, nhanh gấp đôi so với tính riêng từng phép.
Đáp số.a) 80; 20; 60. b) 800; 300; 500. c) 1000; 100; 900.
Sai lầm thường gặp.Nhầm '8 chục' thành '80' rồi viết sai kết quả của 60+20, hoặc quên rằng 900+100 tròn sang hàng nghìn nên viết sai thành 990 thay vì 1000.
🚀 Mở rộng.Thử nhẩm nhanh nhóm ba phép tính 700+200, 900−700, 900−200 theo đúng cách suy luận ở Cách 2.
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 7— Đặt tính rồi tính phép cộng, phép trừ số có hai, ba chữ số (có nhớ)
Bài 2 (trang 7, Tiết 1). Đặt tính rồi tính: a) 47+53 và 100−35 b) 275+18 và 482−247
Kiến thức cần nhớ
Đặt tính: viết các chữ số cùng hàng thẳng cột với nhau, cộng hoặc trừ lần lượt từ phải sang trái.
Phép trừ có chữ số bị trừ bằng 0 (như 100) phải mượn liên tiếp qua các hàng bên trái.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn phép tính đều phải đặt tính theo cột dọc; 47+53 và 275+18 là phép cộng có nhớ ở hàng đơn vị, còn 100−35 và 482−247 là phép trừ có nhớ. Riêng 100−35 khó nhất bài vì số bị trừ có hai chữ số 0 liền nhau nên phải mượn liên tiếp qua hai hàng.
1Cách 1. Đặt tính theo cột dọc
Định hướng. Viết các chữ số cùng hàng thẳng cột, thực hiện cộng hoặc trừ lần lượt từ hàng đơn vị sang hàng chục, hàng trăm, nhớ hoặc mượn đúng chỗ.
47+531007 cộng 3 bằng 10, viết 0 nhớ 1; 4 cộng 5 bằng 9, thêm 1 bằng 10, viết 10. Vậy 47+53=100 275+182935 cộng 8 bằng 13, viết 3 nhớ 1; 7 cộng 1 bằng 8, thêm 1 bằng 9; hạ 2. Vậy 275+18=293 100−35650 không trừ được 5, mượn 1 chục thành 10 trừ 5 bằng 5, viết 5 nhớ 1; hàng chục còn lại là 0 đã cho mượn, không trừ được 3, mượn 1 trăm thành 9 trừ 3 bằng 6, viết 6. Vậy 100−35=65 482−2472352 không trừ được 7, mượn 1 chục thành 12 trừ 7 bằng 5, viết 5 nhớ 1; 8 bớt 1 còn 7, 7 trừ 4 bằng 3; 4 trừ 2 bằng 2. Vậy 482−247=235
Vậy47+53=100; 275+18=293; 100−35=65; 482−247=235.
2Cách 2. Tách số tròn chục, tròn trăm để tính nhẩm
Định hướng. Tách một số hạng thành hai phần sao cho cộng hoặc trừ với phần đầu ra số tròn chục, tròn trăm, rồi tính tiếp với phần còn lại.
Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★Trang 7— Giải bài toán có lời văn bằng phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000 (tìm tổng và tìm hiệu)
Bài 3 (trang 7, Tiết 1). Con lợn cân nặng 75 kg, con chó cân nặng 25 kg. Hỏi: a) Con lợn và con chó cân nặng tất cả bao nhiêu ki-lô-gam? b) Con chó nhẹ hơn con lợn bao nhiêu ki-lô-gam?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm tổng cân nặng của hai con vật, ta lấy cân nặng con này cộng với cân nặng con kia.
Muốn biết con nào nhẹ hơn bao nhiêu, ta lấy cân nặng con nặng hơn trừ đi cân nặng con nhẹ hơn.
Bài 4 · Bài 4 (Tiết 1)★Trang 7— So sánh kết quả nhiều phép tính cộng, trừ trong phạm vi 1000 để chọn đáp án đúng
Bài 4 (trang 7, Tiết 1). Chọn câu trả lời đúng. Phép tính ghi ở hình nào có kết quả lớn nhất? Hình tam giác ghi phép tính 225+38. Hình tròn ghi phép tính 281−19. Hình chữ nhật ghi phép tính 125+161. A. Hình tam giác. B. Hình tròn. C. Hình chữ nhật.
Kiến thức cần nhớ
Tính kết quả từng phép tính rồi so sánh các số có ba chữ số theo hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị.
Bài 6 · Bài 2 (Tiết 2)★Trang 8— Thực hiện liên tiếp hai phép tính theo sơ đồ mũi tên (Số?)
Bài 2 (trang 8, Tiết 2). Số? Thực hiện phép tính theo chiều mũi tên rồi điền kết quả vào ô trống còn thiếu. Dãy 1: bắt đầu từ 34, cộng 48 được ô trống thứ nhất, rồi trừ 27 được ô trống thứ hai. Dãy 2: bắt đầu từ 100, trừ 42 được ô trống thứ nhất, rồi trừ 33 được ô trống thứ hai.
Kiến thức cần nhớ
Đọc đúng phép tính ghi trên mỗi mũi tên (cộng hay trừ, với số nào).
Kết quả của ô trước là số bắt đầu để tính ô sau, làm tuần tự từ trái qua phải.
Bài 7 · Bài 3 (Tiết 2)★★Trang 8— So sánh kết quả nhiều phép tính cộng, trừ trong phạm vi 1000 (tìm lớn nhất, bé nhất, bằng nhau)
Bài 3 (trang 8, Tiết 2). Viết A, B, C, D, E thích hợp vào chỗ chấm. Năm bông hoa ghi các phép tính: Bông hoa A: 125+35. Bông hoa B: 168+103. Bông hoa C: 472−317. Bông hoa D: 392−125. Bông hoa E: 270−110. a) Bông hoa …… ghi phép tính có kết quả lớn nhất. b) Bông hoa …… ghi phép tính có kết quả bé nhất. c) Hai bông hoa …… và …… ghi hai phép tính có kết quả bằng nhau.
Kiến thức cần nhớ
Tính đúng cả năm phép tính trước khi so sánh.
So sánh số có ba chữ số theo hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị; hai số bằng nhau thì cả ba hàng đều giống nhau.
Bài 8 · Bài 4 (Tiết 2)★Trang 8— Giải bài toán có lời văn bằng phép trừ rồi phép cộng (ít hơn, tổng hai buổi)
Bài 4 (trang 8, Tiết 2). Một cửa hàng buổi sáng bán được 100 lít nước mắm, buổi chiều bán được ít hơn buổi sáng 25 lít nước mắm. Hỏi: a) Buổi chiều cửa hàng bán được bao nhiêu lít nước mắm? b) Cả hai buổi cửa hàng bán được bao nhiêu lít nước mắm?
Kiến thức cần nhớ
Buổi chiều bán ít hơn buổi sáng nghĩa là lấy số lít buổi sáng trừ đi phần ít hơn.
Tổng số lít cả hai buổi bằng số lít buổi sáng cộng số lít buổi chiều.
