Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 11— Ôn tập bảng nhân 2, bảng chia 2
Bài 1 (trang 11, Tiết 1). Số ? a) Bảng nhân 2:
Thừa số
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
Thừa số
1
3
5
7
9
2
4
6
8
10
Tích
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
b) Bảng chia 2:
Số bị chia
20
18
16
14
12
10
8
6
4
2
Số chia
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
Thương
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
Kiến thức cần nhớ
Bảng nhân 2: mỗi tích liền sau hơn tích liền trước 2 đơn vị nếu thừa số thứ hai tăng dần liên tiếp.
Bảng chia 2: số bị chia giảm dần 2 đơn vị mà số chia không đổi thì thương giảm dần 1 đơn vị.
🧠 Phân tích tư duy
Hàng Thừa số thứ hai không xếp theo đúng thứ tự tự nhiên 1, 2, 3, …, 10 mà xếp nhóm số lẻ 1;3;5;7;9 trước rồi mới đến nhóm số chẵn 2;4;6;8;10 — đây là bẫy dễ khiến tính nhầm ô giữa. Bảng chia 2 thì số bị chia giảm dần đều 2 đơn vị theo đúng thứ tự nên tính thuận hơn hẳn.
1Cách 1. Nhẩm trực tiếp theo bảng nhân 2 và bảng chia 2 đã học thuộc
Định hướng. Bảng nhân 2 và bảng chia 2 đã học thuộc lòng nên chỉ cần nhẩm ngay kết quả ứng với từng thừa số hoặc từng số bị chia mà không cần đặt phép tính.
a) Theo đúng thứ tự thừa số 1; 3; 5; 7; 9; 2; 4; 6; 8; 10, tích lần lượt là: 2; 6; 10; 14; 18; 4; 8; 12; 16; 20 b) Theo đúng thứ tự số bị chia 20; 18; 16; 14; 12; 10; 8; 6; 4; 2, thương lần lượt là: 10; 9; 8; 7; 6; 5; 4; 3; 2; 1
Vậy a) tích lần lượt là 2; 6; 10; 14; 18; 4; 8; 12; 16; 20. b) thương lần lượt là 10; 9; 8; 7; 6; 5; 4; 3; 2; 1.
2Cách 2. Tính bằng phép nhân, phép chia từng ô
Định hướng. Không cần thuộc bảng, cứ lấy đúng thừa số nhân với thừa số (câu a) hoặc số bị chia chia cho số chia (câu b) ở từng cột để tính ra kết quả.
Vậy tính từng ô cũng ra đúng kết quả giống hệt Cách 1.
3Cách 3. Dùng quy luật tăng, giảm đều của dãy tích và dãy thương
Định hướng. Thừa số thứ hai ở câu a) chia thành hai nhóm cách đều 2 đơn vị (1;3;5;7;9 rồi đến 2;4;6;8;10); mỗi nhóm cho ra tích tăng dần cách đều 4 đơn vị. Số bị chia ở câu b) giảm dần cách đều 2 đơn vị mà số chia không đổi nên thương giảm dần cách đều 1 đơn vị — dùng quy luật này để điền nhanh mà không cần tính từng ô.
a) Nhóm 1 (thừa số 1;3;5;7;9): tích tăng dần 4 đơn vị: 2; 6; 10; 14; 18. Nhóm 2 (thừa số 2;4;6;8;10): tích tăng dần 4 đơn vị: 4; 8; 12; 16; 20 b) Thương giảm dần 1 đơn vị bắt đầu từ 10: 10; 9; 8; 7; 6; 5; 4; 3; 2; 1
Vậy cả ba cách đều cho cùng kết quả.
Nhận xét. Cách 3 giúp điền nhanh cả dãy mà không cần tính riêng từng ô, nhưng phải tách đúng hai nhóm ở câu a) mới dùng được.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: bảng nhân 2, bảng chia 2 (phạm vi 2) đã thuộc lòng, nhẩm thẳng ra kết quả nhanh nhất.
Đáp số.a) Tích lần lượt là: 2; 6; 10; 14; 18; 4; 8; 12; 16; 20. b) Thương lần lượt là: 10; 9; 8; 7; 6; 5; 4; 3; 2; 1.
Sai lầm thường gặp.Nhiều bạn tưởng nhầm hàng Thừa số thứ hai xếp theo đúng thứ tự 1, 2, 3, …, 10 nên tính sai các ô ở giữa; thực ra đề xếp nhóm số lẻ 1;3;5;7;9 trước rồi mới đến nhóm số chẵn 2;4;6;8;10.
🚀 Mở rộng.Nếu bảng nhân 2 có thêm cột với thừa số thứ hai là 11 thì tích bằng bao nhiêu?
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 11— Điền số còn thiếu trong dãy số cách đều 2 đơn vị
Bài 2 (trang 11, Tiết 1). Nêu các số còn thiếu. a) Dãy số tăng dần, cách đều 2 đơn vị: 2, ?, 6, ?, 10, 12, ?, ?, 18, 20. b) Dãy số giảm dần, cách đều 2 đơn vị: 20, 18, ?, 14, ?, ?, ?, 6, 4, 2.
Kiến thức cần nhớ
Dãy số cách đều 2 đơn vị: mỗi số hơn (hoặc kém) số liền trước đúng 2 đơn vị.
Có thể tính số còn thiếu bằng cách cộng thêm 2 (dãy tăng) hoặc trừ đi 2 (dãy giảm) từ số đã biết liền kề.
🧠 Phân tích tư duy
Dãy a) là dãy số chẵn tăng dần đều 2 đơn vị từ 2 đến 20; dãy b) chính là dãy đó viết theo chiều giảm dần từ 20 về 2. Bẫy của bài là ở dãy a) có hai ô trống liền nhau (giữa 12 và 18) và ở dãy b) có một ô trống rồi đến ba ô trống liền nhau (giữa 18 và 6) — phải đếm đủ từng bước cách đều 2, không được nhảy cách hay bỏ sót một ô.
1Cách 1. Đếm thêm 2 hoặc đếm lùi 2 từ số đã biết gần nhất
Định hướng. Đến ô trống thì lấy số đã biết đứng ngay trước (dãy a, đếm tiến) hoặc số đã biết đứng ngay trước theo chiều giảm (dãy b, đếm lùi) rồi cộng thêm hoặc trừ đi 2, cứ thế đến khi gặp lại số đã cho để tự kiểm tra.
a) Sau 2 đếm thêm 2 được 4; sau 6 đếm thêm 2 được 8; sau 12 đếm thêm 2 được 14, đếm thêm 2 nữa được 16 (khớp vì sau đó là 18) b) Sau 18 đếm lùi 2 được 16; sau 14 đếm lùi 2 được 12, rồi 10, rồi 8 (khớp vì sau đó là 6)
Vậy a) các số còn thiếu là 4; 8; 14; 16. b) các số còn thiếu là 16; 12; 10; 8.
2Cách 2. Tính bằng phép cộng hoặc phép trừ liên tiếp
Định hướng. Viết rõ từng phép tính cộng thêm 2 đơn vị (dãy a) hoặc trừ đi 2 đơn vị (dãy b) thay vì chỉ đếm bằng miệng, để tránh đếm nhầm nhịp khi có nhiều ô trống liền nhau.
a) 2+2=4; 6+2=8; 12+2=14; 14+2=16 b) 18−2=16; 14−2=12; 12−2=10; 10−2=8
Vậy kết quả giống hệt Cách 1.
3Cách 3. Nhận ra dãy b) là dãy a) viết theo chiều ngược lại
Định hướng. Dãy b) chính là dãy a) nhưng viết ngược từ 20 về 2, nên số còn thiếu của dãy b) chính là các số còn thiếu của dãy a) xếp theo thứ tự ngược lại — không cần đếm lại từ đầu lần thứ hai.
Dãy a) đầy đủ là: 2; 4; 6; 8; 10; 12; 14; 16; 18; 20. Viết ngược lại được: 20; 18; 16; 14; 12; 10; 8; 6; 4; 2 — đúng khớp với các số đã cho sẵn của dãy b)
Vậy chỉ cần điền đúng dãy a) rồi viết ngược là ra ngay dãy b).
Nhận xét. Cách 3 nhanh nhất khi đã chắc chắn hai dãy là một dãy số viết theo hai chiều ngược nhau.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 (đếm thêm/đếm lùi 2) vì làm trực tiếp trên từng ô, ít nhầm lẫn nhất.
Đáp số.a) 4; 8; 14; 16. b) 16; 12; 10; 8.
Sai lầm thường gặp.Ở dãy b) có một ô trống đứng riêng (giữa 18 và 14) rồi đến ba ô trống liền nhau (giữa 14 và 6) — dễ đếm lùi sai nhịp ở đoạn ba ô liền nhau này, phải đếm đủ 12; 10; 8 chứ không được bỏ sót một số.
🚀 Mở rộng.Thử đếm thêm 2 để viết tiếp dãy a) đến khi được thêm 3 số nữa sau số 20 (22; 24; 26).
Bài 6 · Bài 2 (Tiết 2)★Trang 12— Tính nhẩm rồi nối phép tính với kết quả đúng (bảng nhân, chia 2 và 5)
Bài 2 (trang 12, Tiết 2). Nối (theo mẫu): 5×9 đã nối với 45. Nối các phép tính còn lại: 15:5; 10:2; 5×7; 5×8; 45:5 với đúng kết quả trong các số: 3; 5; 9; 35; 40.
Kiến thức cần nhớ
Bảng nhân 5, bảng chia 5 và bảng chia 2 đã học.
Mỗi phép tính chỉ nối với đúng một kết quả duy nhất.
