Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 13— Ôn tập bảng nhân 3
Bài 1 (trang 13, Tiết 1). Số ? Bảng nhân 3:
Thừa số
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
Thừa số
1
3
5
7
9
10
8
6
4
2
Tích
3 (mẫu)
?
?
?
?
?
?
?
?
?
Kiến thức cần nhớ
Bảng nhân 3: mỗi tích liền sau hơn tích liền trước 3 đơn vị nếu thừa số thứ hai tăng dần liên tiếp.
Muốn tìm tích, lấy thừa số thứ nhất nhân với thừa số thứ hai.
🧠 Phân tích tư duy
Hàng Thừa số thứ hai không xếp theo đúng thứ tự tự nhiên 1, 2, 3, …, 10 mà xếp 1;3;5;7;9 rồi đến 10;8;6;4;2 (nhóm lẻ tăng dần, sau đó nhóm chẵn giảm dần) — đây là bẫy dễ khiến tính nhầm ô giữa nếu không đọc kỹ từng cột. Ô đầu tiên đã cho sẵn làm mẫu (3×1=3) để biết cách trình bày, chín ô còn lại phải tự tính.
1Cách 1. Nhẩm trực tiếp theo bảng nhân 3 đã học thuộc
Định hướng. Bảng nhân 3 đã học thuộc lòng nên chỉ cần nhẩm ngay kết quả ứng với từng thừa số thứ hai theo đúng thứ tự đề cho mà không cần đặt phép tính.
Theo đúng thứ tự thừa số 1; 3; 5; 7; 9; 10; 8; 6; 4; 2, tích lần lượt là: 3; 9; 15; 21; 27; 30; 24; 18; 12; 6
Vậy tích lần lượt là 3; 9; 15; 21; 27; 30; 24; 18; 12; 6.
2Cách 2. Tính bằng phép nhân từng ô
Định hướng. Không cần thuộc bảng, cứ lấy đúng thừa số thứ nhất (3) nhân với thừa số thứ hai ở từng cột để tính ra kết quả.
Vậy tính từng ô cũng ra đúng kết quả giống hệt Cách 1.
3Cách 3. Dùng quy luật tăng, giảm đều của dãy tích
Định hướng. Thừa số thứ hai chia thành hai nhóm cách đều 2 đơn vị (1;3;5;7;9 rồi đến 10;8;6;4;2); nhóm đầu cho tích tăng dần cách đều 6 đơn vị, nhóm sau cho tích giảm dần cách đều 6 đơn vị — dùng quy luật này để điền nhanh mà không cần tính riêng từng ô.
Nhóm 1 (thừa số 1;3;5;7;9): tích tăng dần 6 đơn vị: 3; 9; 15; 21; 27 Nhóm 2 (thừa số 10;8;6;4;2): tích giảm dần 6 đơn vị: 30; 24; 18; 12; 6
Vậy cả ba cách đều cho cùng kết quả.
Nhận xét. Cách 3 giúp điền nhanh cả dãy mà không cần tính riêng từng ô, nhưng phải tách đúng hai nhóm mới dùng được.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: bảng nhân 3 đã thuộc lòng, nhẩm thẳng ra kết quả nhanh nhất.
Sai lầm thường gặp.Nhiều bạn tưởng nhầm hàng Thừa số thứ hai xếp theo đúng thứ tự 1, 2, 3, …, 10 nên tính sai các ô ở giữa; thực ra đề xếp nhóm số lẻ 1;3;5;7;9 tăng dần trước rồi mới đến nhóm số chẵn 10;8;6;4;2 giảm dần.
🚀 Mở rộng.Nếu bảng nhân 3 có thêm cột với thừa số thứ hai là 11 thì tích bằng bao nhiêu?
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 13— Điền số còn thiếu trong dãy số cách đều 3 đơn vị
Bài 2 (trang 13, Tiết 1). Số ? a) Dãy số tăng dần, cách đều 3 đơn vị: 3, 6, 9, ?, ?, 18, ?, 24, ?, 30. b) Dãy số giảm dần, cách đều 3 đơn vị: 30, ?, 24, 21, ?, ?, 12, ?, 6, 3.
Kiến thức cần nhớ
Dãy số cách đều 3 đơn vị: mỗi số hơn (hoặc kém) số liền trước đúng 3 đơn vị.
Có thể tính số còn thiếu bằng cách cộng thêm 3 (dãy tăng) hoặc trừ đi 3 (dãy giảm) từ số đã biết liền kề.
🧠 Phân tích tư duy
Dãy a) là dãy số tăng dần đều 3 đơn vị từ 3 đến 30 (bảng nhân 3 viết theo thứ tự); dãy b) chính là dãy đó viết theo chiều giảm dần từ 30 về 3. Bẫy của bài là ở dãy a) có hai ô trống liền nhau (giữa 9 và 18, và giữa 18 và 24) và ở dãy b) cũng có ô trống rải rác xen kẽ — phải đếm đủ từng bước cách đều 3, không được nhảy cách hay bỏ sót một ô.
1Cách 1. Đếm thêm 3 hoặc đếm lùi 3 từ số đã biết gần nhất
Định hướng. Đến ô trống thì lấy số đã biết đứng ngay trước (dãy a, đếm tiến) hoặc số đã biết đứng ngay trước theo chiều giảm (dãy b, đếm lùi) rồi cộng thêm hoặc trừ đi 3, cứ thế đến khi gặp lại số đã cho để tự kiểm tra.
a) Sau 9 đếm thêm 3 được 12, đếm thêm 3 nữa được 15 (khớp vì sau đó là 18); sau 18 đếm thêm 3 được 21, đếm thêm 3 nữa được 24 (khớp) b) Sau 30 đếm lùi 3 được 27 (khớp vì sau đó là 24); sau 21 đếm lùi 3 được 18, rồi 15 (khớp vì sau đó là 12); sau 12 đếm lùi 3 được 9 (khớp vì sau đó là 6)
Vậy a) các số còn thiếu là 12; 15; 21; 27. b) các số còn thiếu là 27; 18; 15; 9.
2Cách 2. Tính bằng phép cộng hoặc phép trừ liên tiếp
Định hướng. Viết rõ từng phép tính cộng thêm 3 đơn vị (dãy a) hoặc trừ đi 3 đơn vị (dãy b) thay vì chỉ đếm bằng miệng, để tránh đếm nhầm nhịp khi có nhiều ô trống liền nhau.
a) 9+3=12; 12+3=15; 18+3=21; 21+3=24 b) 30−3=27; 21−3=18; 18−3=15; 12−3=9
Vậy kết quả giống hệt Cách 1.
3Cách 3. Nhận ra dãy b) là dãy a) viết theo chiều ngược lại
Định hướng. Dãy b) chính là dãy a) nhưng viết ngược từ 30 về 3, nên số còn thiếu của dãy b) chính là các số còn thiếu của dãy a) xếp theo thứ tự ngược lại — không cần đếm lại từ đầu lần thứ hai.
Dãy a) đầy đủ là: 3; 6; 9; 12; 15; 18; 21; 24; 27; 30. Viết ngược lại được: 30; 27; 24; 21; 18; 15; 12; 9; 6; 3 — đúng khớp với các số đã cho sẵn của dãy b)
Vậy chỉ cần điền đúng dãy a) rồi viết ngược là ra ngay dãy b).
Nhận xét. Cách 3 nhanh nhất khi đã chắc chắn hai dãy là một dãy số viết theo hai chiều ngược nhau.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 (đếm thêm/đếm lùi 3) vì làm trực tiếp trên từng ô, ít nhầm lẫn nhất.
Đáp số.a) 12; 15; 21; 27. b) 27; 18; 15; 9.
Sai lầm thường gặp.Ở dãy a) có hai ô trống liền nhau (giữa 9 và 18) và ở dãy b) cũng có ô trống rải rác — dễ đếm sai nhịp nếu chỉ nhìn lướt qua, phải đếm đủ từng bước 3 đơn vị một, không được nhảy cóc.
🚀 Mở rộng.Thử đếm thêm 3 để viết tiếp dãy a) đến khi được thêm 3 số nữa sau số 30 (33; 36; 39).
Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★Trang 13— Toán có lời văn: tìm tổng số đồ vật khi biết số đồ vật trong mỗi nhóm bằng nhau
Bài 3 (trang 13, Tiết 1). Rô-bốt làm những chiếc khung hình tam giác bằng nan tre, mỗi khung cần 3 nan tre. Hỏi để làm 8 chiếc khung như vậy, Rô-bốt cần bao nhiêu nan tre?
Kiến thức cần nhớ
Khi các nhóm có số lượng bằng nhau, tổng số đồ vật bằng số đồ vật trong một nhóm nhân với số nhóm.
Bài 6 · Bài 2 (Tiết 2)★Trang 14— Tính nhẩm rồi nối phép chia với kết quả đúng (bảng chia 3)
Bài 2 (trang 14, Tiết 2). Nối (theo mẫu): 21:3 đã nối với 7. Nối các phép tính còn lại: 6:3; 24:3; 18:3; 30:3; 15:3 với đúng kết quả trong các số: 2; 10; 6; 8; 5.
Kiến thức cần nhớ
Bảng chia 3 đã học.
Mỗi phép chia chỉ nối với đúng một kết quả duy nhất.
Bài 7 · Bài 3 (Tiết 2)★★Trang 14— Tính nhẩm rồi nối hai phép tính (nhân hoặc chia) có cùng kết quả
Bài 3 (trang 14, Tiết 2). Nối hai phép tính có cùng kết quả (theo mẫu): 27:3 đã nối với 3×3. Nối các phép tính còn lại trong hai hàng: hàng trên gồm 3×2; 24:3; 30:3; 10:5, hàng dưới gồm 2×4; 6:3; 18:3; 5×2.
Kiến thức cần nhớ
Bảng nhân 2, 3, 5 và bảng chia 3, 5 đã học.
Hai phép tính có cùng kết quả thì luôn có thể ghép thành một cặp, dù một phép là nhân và một phép là chia.
