Bài 1 · Tiết 1 · Bài 1★Trang 32— Điền bảng: tính chu vi hình vuông khi biết cạnh và ngược lại
Bài 1 (trang 32). Viết số thích hợp vào chỗ chấm (theo mẫu).
Cạnh hình vuông
15 cm (mẫu)
9 cm
? cm
10 dm
Chu vi hình vuông
60 cm (mẫu)
? cm
36 cm
? dm
Kiến thức cần nhớ
Chu vi hình vuông = cạnh × 4.
Muốn tìm cạnh hình vuông khi biết chu vi, ta lấy chu vi chia cho 4.
🧠 Phân tích tư duy
Cột mẫu (15 cm — 60 cm) đã tính sẵn để nhận ra quy tắc cạnh nhân 4. Cột thứ hai và thứ tư đã biết cạnh nên nhân với 4; cột thứ ba đã biết chu vi nên phải làm ngược lại, lấy chu vi chia cho 4.
1Cách 1. Nhân cạnh với 4 để tìm chu vi
Định hướng. Theo đúng mẫu 15×4=60, áp dụng cho cột đã cho sẵn cạnh.
Chu vi hình vuông cạnh 9 cm là: 9×4=36 (cm) Chu vi hình vuông cạnh 10 dm là: 10×4=40 (dm)
Vậy cột thứ hai điền 36 cm, cột thứ tư điền 40 dm.
2Cách 2. Chia chu vi cho 4 để tìm cạnh
Định hướng. Cột thứ ba đã cho sẵn chu vi (36 cm), phải làm ngược lại: lấy chu vi chia cho 4.
Cạnh hình vuông có chu vi 36 cm là: 36:4=9 (cm)
Vậy cột thứ ba điền 9 cm.
Nhận xét. Cột thứ hai (cạnh 9 cm, chu vi 36 cm) và cột thứ ba (chu vi 36 cm, cạnh 9 cm) chính là một cặp cạnh — chu vi giống hệt nhau, chỉ khác đề bài cho chiều xuôi hay chiều ngược, nên dùng để tự kiểm tra chéo kết quả.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Làm cột đã biết cạnh trước (Cách 1, chỉ nhân) cho quen tay, rồi mới sang cột đã biết chu vi (Cách 2, phải chia) để khỏi lẫn hai chiều tính toán.
Đáp số.Cột 2 (cạnh 9 cm) → chu vi 36 cm. Cột 3 (chu vi 36 cm) → cạnh 9 cm. Cột 4 (cạnh 10 dm) → chu vi 40 dm.
Sai lầm thường gặp.Gặp cột đã cho chu vi (36 cm) vẫn nhân với 4 ra 144 cm thay vì chia cho 4 để tìm cạnh — không phân biệt được đề đang hỏi cạnh hay hỏi chu vi.
🚀 Mở rộng.Một hình vuông có chu vi 48 dm thì cạnh của nó dài bao nhiêu đề-xi-mét?
Bài 2 · Tiết 1 · Bài 2★Trang 32— Tính chu vi hình chữ nhật khi hai cạnh khác đơn vị đo
Bài 2 (trang 32). a) Tính chu vi hình chữ nhật có chiều dài 3 dm và chiều rộng 5 cm. b) Tính chu vi hình chữ nhật có chiều dài 4 dm và chiều rộng 20 cm.
Kiến thức cần nhớ
Chu vi hình chữ nhật = (chiều dài + chiều rộng) × 2 (hai số đo phải cùng một đơn vị).
🧠 Phân tích tư duy
Chiều dài đang tính bằng đề-xi-mét còn chiều rộng tính bằng xăng-ti-mét, hai đơn vị khác nhau. Phải đổi về cùng một đơn vị trước khi cộng hai cạnh lại.
1Cách 1. Đổi chiều dài về xăng-ti-mét rồi tính
Định hướng. Đổi chiều dài (đang là dm) sang cm để cùng đơn vị với chiều rộng.
a) Đổi: 3 dm =30 cm Chu vi hình chữ nhật là: (30+5)×2=70 (cm) b) Đổi: 4 dm =40 cm Chu vi hình chữ nhật là: (40+20)×2=120 (cm)
Vậy a) chu vi là 70 cm; b) chu vi là 120 cm.
2Cách 2. Đổi chiều rộng về đề-xi-mét rồi tính (chỉ áp dụng được ở câu b vì 20 cm tròn dm)
Định hướng. Ở câu b), chiều rộng 20 cm đổi tròn được sang 2 dm, nên có thể tính luôn theo đơn vị đề-xi-mét thay vì đổi ngược lại như Cách 1.
b) Đổi: 20 cm =2 dm Chu vi hình chữ nhật là: (4+2)×2=12 (dm) Đổi: 12 dm =120 cm
Vậy b) chu vi là 12 dm, tức 120 cm — khớp với Cách 1.
Nhận xét. Câu a) không dùng được Cách 2 vì 5 cm không đổi tròn ra đề-xi-mét được; khi đó bắt buộc phải đổi về đơn vị nhỏ hơn (cm) như Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đổi về đơn vị xăng-ti-mét (Cách 1) luôn dùng được cho mọi trường hợp, kể cả khi số đo không tròn đơn vị lớn; nên chọn Cách 1 làm cách chính.
Đáp số.a) 70 cm. b) 120 cm.
Sai lầm thường gặp.Quên đổi đơn vị, cộng thẳng 3+5=8 hoặc 4+20=24 rồi nhân 2 — cộng nhầm dm với cm như thể cùng một đơn vị.
🚀 Mở rộng.Nếu chiều dài hình chữ nhật câu a) là 4 dm (giữ nguyên chiều rộng 5 cm) thì chu vi mới là bao nhiêu xăng-ti-mét?
Bài 3 · Tiết 1 · Bài 3★★Trang 32— Ghép 4 hình vuông bằng nhau thành một hình vuông lớn rồi tính chu vi
Bài 3 (trang 32). Một tấm thảm trải nhà có dạng hình vuông cạnh 50 cm. Tính chu vi hình vuông ghép bởi 4 tấm thảm như thế (xếp thành 2 hàng, mỗi hàng 2 tấm, để tạo thành một tấm thảm vuông lớn hơn).
Kiến thức cần nhớ
Ghép 2 hàng, mỗi hàng 2 hình vuông cạnh a thành một hình vuông lớn thì cạnh hình vuông lớn bằng 2 × a.
Bài 4 · Tiết 1 · Bài 4★★Trang 33— So sánh chu vi ba mảnh đất để xác định loại hoa trồng ở từng mảnh
Bài 4 (trang 33). Cô Hoa rào các mảnh đất để trồng hoa hồng, hoa cúc và hoa mẫu đơn. Biết rằng hai cọc cạnh nhau cách nhau 1 m (như hình vẽ): mảnh đất A có chiều dài 4 m và chiều rộng 3 m; mảnh đất B có chiều dài 5 m và chiều rộng 4 m; mảnh đất C có dạng hình vuông cạnh 4 m. Biết mảnh đất trồng hoa hồng có hàng rào dài nhất và mảnh đất trồng hoa cúc có hàng rào ngắn nhất. a) Viết số thích hợp vào chỗ chấm: chiều dài hàng rào của mảnh đất A, B, C. b) Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng: mảnh đất trồng hoa mẫu đơn là mảnh đất nào?
Bài 5 · Tiết 2 · Bài 1★Trang 34— Trắc nghiệm: tính diện tích rồi chọn đáp án đúng
Bài 1 (trang 34). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. a) Diện tích hình vuông có cạnh 7 cm là: A. 28 cm² B. 49 cm² C. 35 cm² b) Diện tích hình chữ nhật có chiều dài 8 cm và chiều rộng 5 cm là: A. 32 cm² B. 26 cm² C. 40 cm²
Bài 7 · Tiết 2 · Bài 3★★Trang 34— Đếm số ô vuông trên lưới để so sánh diện tích các hình bất kỳ
Bài 3 (trang 34). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Ba hình A, B, C được vẽ trên giấy kẻ ô vuông, mỗi ô vuông có diện tích 1 cm². Hình A có diện tích là …… Hình B có diện tích là …… Hình C có diện tích là …… Hai hình có diện tích bằng nhau là ……
Kiến thức cần nhớ
Diện tích một hình bằng tổng số ô vuông 1 cm² lấp đầy hình đó.
Bài 9 · Tiết 3 · Bài 1★★Trang 35— Bài toán lời văn: diện tích một nan rồi nhân với số nan
Bài 1 (trang 35). Người ta sử dụng 9 nan gỗ để ghép thành một tấm phản. Mỗi nan gỗ có dạng hình chữ nhật với chiều rộng 7 cm và chiều dài 130 cm. Hỏi diện tích tấm phản là bao nhiêu xăng-ti-mét vuông (bỏ qua khoảng hở giữa các nan gỗ)?
Kiến thức cần nhớ
Diện tích hình chữ nhật = chiều dài × chiều rộng.
Muốn tính diện tích của nhiều mảnh bằng nhau ghép lại, ta lấy diện tích một mảnh nhân với số mảnh.
Bài 10 · Tiết 3 · Bài 2★★★Trang 35— Tính diện tích hình ghép từ hai hình chữ nhật
Bài 2 (trang 35). Hình M gồm hình chữ nhật ABCD và hình chữ nhật DEGH ghép liền nhau như hình vẽ: hình chữ nhật ABCD có AB = 7 cm, AD = 4 cm; hình chữ nhật DEGH có DG = 10 cm, DH = 5 cm (D là đỉnh chung, DG nằm ngang ngay dưới cạnh DC kéo dài, DH thẳng hàng với AD). a) Tính diện tích mỗi hình chữ nhật có trong hình M. b) Tính diện tích hình M.
Kiến thức cần nhớ
Diện tích hình chữ nhật = chiều dài × chiều rộng.
Diện tích của một hình ghép từ nhiều hình chữ nhật không chồng nhau bằng tổng diện tích các hình chữ nhật đó.
Bài 11 · Tiết 3 · Bài 3★★★Trang 35— Dùng chu vi và diện tích để xác định đúng hình của từng bạn
Bài 3 (trang 35). So sánh ba mảnh giấy Mai, Nam và Việt cắt được: mảnh giấy hình chữ nhật có chiều dài 10 cm và chiều rộng 8 cm; mảnh giấy hình chữ nhật có chiều dài 9 cm và chiều rộng 8 cm; mảnh giấy hình vuông có cạnh 9 cm. Biết mảnh giấy Việt cắt được có chu vi bằng mảnh giấy Nam cắt được nhưng có diện tích bé hơn. Em hãy xác định mảnh giấy mà mỗi bạn đã cắt được (tô màu vàng vào mảnh giấy của Việt, màu xanh vào mảnh giấy của Nam, màu đỏ vào mảnh giấy của Mai).
Kiến thức cần nhớ
Chu vi hình chữ nhật = (dài + rộng) × 2; chu vi hình vuông = cạnh × 4.
Diện tích hình chữ nhật = dài × rộng; diện tích hình vuông = cạnh × cạnh.
