Cộng hai số có nhiều chữ số: cộng lần lượt từng hàng từ phải sang trái, hàng nào đủ 10 thì viết chữ số đơn vị và nhớ 1 sang hàng liền trước.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn phép tính đã đặt sẵn thẳng cột, chỉ cần cộng lần lượt từ hàng đơn vị đến hàng nghìn, chú ý những chỗ có nhớ như 8+5=13 ở hàng đơn vị của phép tính đầu tiên. Bài này giống hệt dạng bài Hoạt động Bài 1 đã học trong SGK.
1Cách 1. Đặt tính rồi tính theo cột dọc (đã cho sẵn)
Định hướng. Các phép tính đã đặt sẵn thẳng cột, cộng lần lượt từ phải sang trái, nhớ đúng chỗ có nhớ.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 1 (đặt tính dọc) nhanh, dùng khi làm bài; Cách 2 (tách theo hàng) chỉ nên dùng để kiểm tra lại khi nghi ngờ cộng nhầm hàng nào đó.
Sai lầm thường gặp.Ở phép tính 5319+937, đặt 937 lùi một cột sang trái (coi 9 ở hàng nghìn) khiến kết quả sai hẳn — phải giữ hàng đơn vị của 937 (chữ số 7) thẳng cột với hàng đơn vị của 5 319 (chữ số 9).
🚀 Mở rộng.Nếu cộng thêm 674+5190 (đổi 519 thành 5 190) thì kết quả thay đổi thế nào?
Bài 2 · Tiết 1 · Bài 2★★Trang 37— Tự đặt tính rồi cộng ba phép cộng số có bốn chữ số và số có ba chữ số
Tiết 1 · Bài 2 (trang 37). Đặt tính rồi tính. 4272+38195370+32838419+626
Kiến thức cần nhớ
Đặt tính: viết các chữ số cùng hàng thẳng cột với nhau, số ít chữ số hơn thì các hàng còn thiếu coi như 0.
Tính: cộng lần lượt từ phải sang trái, nhớ đúng chỗ có nhớ.
🧠 Phân tích tư duy
Ba phép tính chưa đặt sẵn theo cột nên phải tự viết lại các số thẳng hàng trước khi cộng; riêng 8419+626 có 626 chỉ ba chữ số nên hàng nghìn của 626 coi như 0. Đặt sai cột là lỗi hay gặp nhất ở dạng bài này.
1Cách 1. Tự đặt tính rồi tính theo cột dọc
Định hướng. Viết lại ba phép tính theo cột (hàng nghìn thẳng hàng nghìn,…) rồi cộng từ phải sang trái.
4272+381980915370+328386538419+6269045
Vậy ba kết quả lần lượt là 8091; 8653; 9045.
2Cách 2. Tách số tròn nghìn rồi cộng phần còn dư
Định hướng. Tách số hạng thứ hai thành phần tròn nghìn (hoặc tròn trăm) và phần dư, cộng phần tròn trước rồi cộng nốt phần dư.
Vậy ba kết quả trùng khớp với Cách 1: 8091; 8653; 9045.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đặt tính rồi tính (Cách 1) là cách chuẩn khi trình bày vào vở; Cách 2 (tách số tròn nghìn/trăm) hợp để tính nhẩm nhanh khi không cần đặt tính.
Sai lầm thường gặp.Với 8419+626, đặt 626 lùi một cột khiến hàng trăm cộng nhầm — phải giữ hàng đơn vị của 626 (chữ số 6) thẳng cột với hàng đơn vị của 8 419 (chữ số 9).
🚀 Mở rộng.Ba tổng vừa tìm được (8091; 8653; 9045) tổng nào lớn nhất, tổng nào bé nhất?
Bài 3 · Tiết 1 · Bài 3★★Trang 37— Toán có lời văn: tìm số lớn hơn số đã cho một số đơn vị
Tiết 1 · Bài 3 (trang 37). Nhà bác Vân có hai vườn trồng cà phê. Vườn thứ nhất thu hoạch được 5 500 kg cà phê. Vườn thứ hai thu hoạch được nhiều hơn vườn thứ nhất 1 500 kg cà phê. Hỏi vườn thứ hai thu hoạch được bao nhiêu ki-lô-gam cà phê?
Kiến thức cần nhớ
Bài toán "nhiều hơn a đơn vị": số cần tìm = số đã biết + a.
🧠 Phân tích tư duy
Đề hỏi số cà phê của vườn thứ hai, mà vườn thứ hai thu hoạch "nhiều hơn" vườn thứ nhất 1 500 kg — nghĩa là lấy số cà phê vườn thứ nhất (5 500 kg) cộng thêm 1 500 kg. Bài này cùng dạng với bài toán bác Hùng, bác Dương đã học trong SGK.
1Cách 1. Giải theo tóm tắt — bài giải
Định hướng. Vườn thứ hai thu hoạch nhiều hơn vườn thứ nhất 1 500 kg nên lấy số cà phê vườn thứ nhất cộng thêm 1 500 kg.
Tóm tắt Vườn thứ nhất: 5 500 kg cà phê Vườn thứ hai nhiều hơn vườn thứ nhất: 1 500 kg cà phê Vườn thứ hai: ? kg cà phê
Bài giải Vườn thứ hai thu hoạch được số ki-lô-gam cà phê là: 5500+1500=7000 (kg) Đáp số: 7 000 kg cà phê.
Vậy vườn thứ hai thu hoạch được 7 000 kg cà phê.
2Cách 2. Dùng sơ đồ đoạn thẳng
Định hướng. Vẽ đoạn thẳng biểu diễn số cà phê vườn thứ nhất và một đoạn dài hơn (dài hơn đúng phần 1 500 kg) biểu diễn số cà phê vườn thứ hai, nhìn sơ đồ để lập phép cộng.
Nhìn sơ đồ: đoạn của vườn thứ hai = đoạn của vườn thứ nhất (5 500 kg) + đoạn "nhiều hơn" (1 500 kg). 5500+1500=7000 (kg)
Vậy vườn thứ hai thu hoạch được 7 000 kg cà phê, khớp với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 1 (tóm tắt — bài giải) là cách trình bày chuẩn; Cách 2 (sơ đồ đoạn thẳng) giúp thấy rõ vì sao phải cộng, nên vẽ ra nháp trước khi viết bài giải.
Đáp số.7 000 kg cà phê.
Sai lầm thường gặp.Thấy chữ "nhiều hơn" mà đi trừ 5500−1500=4000 — phải nhớ vườn thứ hai thu hoạch NHIỀU HƠN nên là phép cộng, kết quả đúng phải lớn hơn 5 500.
🚀 Mở rộng.Nếu vườn thứ hai thu hoạch ÍT HƠN vườn thứ nhất 1 500 kg thì vườn thứ hai thu hoạch được bao nhiêu ki-lô-gam cà phê?
Bài 4 · Tiết 1 · Bài 4★★Trang 38— Tính ba phép cộng rồi so sánh để tìm kết quả lớn nhất
Tiết 1 · Bài 4 (trang 38). Tính rồi tô màu mảnh giấy ghi phép tính có kết quả lớn nhất. Mảnh giấy 1: 3625+3625 Mảnh giấy 2: 4535+3650 Mảnh giấy 3: 3650+4500
Kiến thức cần nhớ
Muốn biết phép tính nào có kết quả lớn nhất, tính đủ từng phép rồi so sánh các tổng với nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Ba phép tính có số hạng khác nhau nên phải tính đủ cả ba rồi so sánh; có thể ước lượng trước để loại bớt phép tính rõ ràng bé hơn, đỡ mất công tính cả ba. Mảnh giấy 2 và 3 gần bằng nhau nên phải tính chính xác mới so sánh đúng.
1Cách 1. Tính đủ ba phép tính rồi so sánh
Định hướng. Đặt tính rồi tính lần lượt cả ba phép cộng, sau đó so sánh ba kết quả để tìm số lớn nhất.
3625+362572504535+365081853650+45008150 So sánh: 7250<8150<8185
Vậy mảnh giấy 2 (4535+3650=8185) có kết quả lớn nhất, tô màu mảnh giấy 2.
2Cách 2. Ước lượng để loại bớt trước khi tính chính xác
Định hướng. Làm tròn mỗi số hạng đến hàng nghìn để ước lượng nhanh: mảnh giấy 1 khoảng 4000+4000=8000 nhưng thật ra hai số hạng đều nhỏ hơn 3 700 nên chắc chắn bé hơn hai mảnh còn lại — loại ngay mảnh giấy 1, chỉ cần tính chính xác hai mảnh 2 và 3 để so sánh.
Loại mảnh giấy 1 (ước lượng nhỏ nhất). Tính chính xác hai mảnh còn lại: 4535+3650=8185 và 3650+4500=8150. So sánh: 8150<8185
Vậy mảnh giấy 2 vẫn có kết quả lớn nhất (8185), khớp với Cách 1, mà đỡ phải tính đủ cả ba phép.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 2 (ước lượng loại trừ trước) nhanh hơn vì không phải đặt tính cả ba phép, chỉ cần tính kỹ hai phép còn nghi ngờ; Cách 1 dùng để tính chính xác và trình bày kết quả cuối cùng.
Sai lầm thường gặp.So sánh nhầm mảnh giấy 3 (3650+4500=8150) với mảnh giấy 2 (4535+3650=8185) vì cả hai đều có "3 650" — phải tính đủ, không được so bằng mắt khi hai tổng gần bằng nhau.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi mảnh giấy 1 thành 3625+4625 thì mảnh giấy nào có kết quả lớn nhất trong ba mảnh?
Bài 5 · Tiết 2 · Bài 1★Trang 38— Tính nhẩm tổng của các số tròn nghìn
Tiết 2 · Bài 1 (trang 38). Tính nhẩm (theo mẫu). Mẫu: 2000+3000=? Nhẩm: 2 nghìn + 3 nghìn = 5 nghìn 2000+3000=5000 a) 1000+6000 b) 2000+5000 c) 4000+3000 d) 3000+7000
Kiến thức cần nhớ
Muốn cộng nhẩm hai số tròn nghìn, ta cộng các "số nghìn" với nhau rồi viết thêm ba chữ số 0.
🧠 Phân tích tư duy
Cả bốn số hạng đều là số tròn nghìn, nên chỉ cần cộng số nghìn với nhau như mẫu rồi thêm ba chữ số 0. Câu d) có tổng vượt quá 9 nghìn nên kết quả có năm chữ số, cần chú ý không viết thiếu số 0.
1Cách 1. Nhẩm theo số nghìn (đúng mẫu)
Định hướng. Đổi mỗi số tròn nghìn thành "số nghìn" rồi cộng, cuối cùng thêm ba chữ số 0.
a) 1 nghìn + 6 nghìn = 7 nghìn nên 1000+6000=7000 b) 2 nghìn + 5 nghìn = 7 nghìn nên 2000+5000=7000 c) 4 nghìn + 3 nghìn = 7 nghìn nên 4000+3000=7000 d) 3 nghìn + 7 nghìn = 10 nghìn nên 3000+7000=10000
Vậy a) 7000; b) 7000; c) 7000; d) 10000.
2Cách 2. Đặt tính rồi tính để kiểm tra lại
Định hướng. Viết đầy đủ các số tròn nghìn rồi đặt tính cột dọc như phép cộng bình thường.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên nhẩm bằng Cách 1 cho nhanh, chỉ dùng Cách 2 để kiểm tra lại, nhất là câu d) có tổng tròn chục nghìn dễ viết thiếu số 0.
Đáp số.a) 7000; b) 7000; c) 7000; d) 10000.
Sai lầm thường gặp.Ở câu d), 3000+7000 có tổng số nghìn là 3+7=10 nghìn nhưng lại viết thành 1000 (thiếu một chữ số 0) — phải viết đúng 10000, đủ năm chữ số.
🚀 Mở rộng.Ba câu a), b), c) đều có kết quả bằng nhau (7 000) dù các số hạng khác nhau — em thử tìm thêm một cặp số tròn nghìn khác cũng có tổng bằng 7 000.
Bài 6 · Tiết 2 · Bài 2★★Trang 39— Tính nhẩm tổng của số có hàng trăm khác 0 với số tròn trăm
Tiết 2 · Bài 2 (trang 39). Tính nhẩm (theo mẫu). a) 2500+300=? b) 5300+500=? c) 3600+100=? d) 7200+700=?
Kiến thức cần nhớ
Muốn cộng nhẩm số tròn trăm, ta cộng riêng "số trăm" của hai số rồi ghép với hàng nghìn không đổi.
🧠 Phân tích tư duy
Ở mỗi câu, hàng nghìn của số thứ nhất giữ nguyên, chỉ cần cộng riêng hàng trăm của hai số với nhau (theo cách nhẩm "số trăm + số trăm") rồi ghép lại với hàng nghìn. Bài này không có mẫu kèm theo nên phải tự nhớ lại cách nhẩm đã học ở Tiết 1.
1Cách 1. Nhẩm theo hàng trăm
Định hướng. Giữ nguyên hàng nghìn của số thứ nhất, cộng riêng hàng trăm của hai số rồi ghép lại thành kết quả.
a) 2 nghìn 5 trăm + 3 trăm = 2 nghìn 8 trăm nên 2500+300=2800 b) 5 nghìn 3 trăm + 5 trăm = 5 nghìn 8 trăm nên 5300+500=5800 c) 3 nghìn 6 trăm + 1 trăm = 3 nghìn 7 trăm nên 3600+100=3700 d) 7 nghìn 2 trăm + 7 trăm = 7 nghìn 9 trăm nên 7200+700=7900
Vậy a) 2800; b) 5800; c) 3700; d) 7900.
2Cách 2. Đặt tính rồi tính để kiểm tra lại
Định hướng. Viết đầy đủ hai số rồi đặt tính cột dọc như phép cộng bình thường, cộng từ phải sang trái.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên nhẩm bằng Cách 1 cho nhanh, chỉ đặt tính (Cách 2) khi cần kiểm tra lại, nhất là câu b) dễ nhầm 3 trăm với 5 trăm.
Đáp số.a) 2800; b) 5800; c) 3700; d) 7900.
Sai lầm thường gặp.Ở câu d), cộng nhầm hàng trăm 2+7=9 nhưng lại quên giữ nguyên hàng nghìn, viết thành 900 thay vì 7900 — phải nhớ hàng nghìn của 7 200 vẫn giữ nguyên là 7.
🚀 Mở rộng.Nếu thay 700 ở câu d) bằng 800 thì 7200+800 bằng bao nhiêu? Kết quả có còn là số có bốn chữ số không?
Bài 7 · Tiết 2 · Bài 3★★Trang 39— So sánh ba tổng khác nhau để tìm kết quả lớn nhất
Tiết 2 · Bài 3 (trang 39). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Chim chích chòe làm tổ trên cây ghi phép tính có kết quả lớn nhất. Vậy chim chích chòe làm tổ trên cây ... Cây đa: 3000+5000 Cây gạo: 2800+4000 Cây xà cừ: 7200+600
Kiến thức cần nhớ
Muốn biết phép tính nào có kết quả lớn nhất, tính đủ từng phép rồi so sánh các tổng với nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Ba phép tính có cả số hạng thứ nhất lẫn số hạng thứ hai đều khác nhau, không thể so sánh nhanh như khi chung một số hạng, nên phải tính đủ cả ba rồi so sánh (có thể ước lượng trước để định hướng). Cây xà cừ có một số hạng lớn (7 200) rất dễ khiến học sinh chọn nhầm ngay từ đầu.
1Cách 1. Tính đủ ba phép tính rồi so sánh
Định hướng. Tính lần lượt tổng ở mỗi cây rồi so sánh ba kết quả với nhau để tìm số lớn nhất.
Vậy cây đa có kết quả lớn nhất (3000+5000=8000), chim chích chòe làm tổ trên cây đa.
2Cách 2. Tách theo hàng nghìn và hàng trăm rồi so sánh
Định hướng. Tách mỗi tổng thành phần nghìn và phần trăm để cộng riêng, giúp thấy rõ vì sao cây đa lớn nhất dù cây xà cừ có một số hạng lớn.
Cây đa: 3 nghìn +5 nghìn =8 nghìn, không có phần trăm dư nên là 8000 Cây gạo: 2 nghìn 8 trăm +4 nghìn =6 nghìn 8 trăm nên là 6800 Cây xà cừ: 7 nghìn 2 trăm +6 trăm =7 nghìn 8 trăm nên là 7800 So sánh phần nghìn trước: cây đa có 8 nghìn — lớn nhất trong ba số nghìn (8; 6; 7).
Vậy cây đa vẫn có kết quả lớn nhất (8 000), khớp với Cách 1, chim chích chòe làm tổ trên cây đa.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 1 (tính đủ rồi so sánh) chắc chắn và dễ trình bày; Cách 2 (so hàng nghìn trước) giúp nhìn nhanh cây nào có khả năng lớn nhất mà không cần tính hết hàng trăm ngay từ đầu.
Đáp số.Chim chích chòe làm tổ trên cây đa (vì 3000+5000=8000 là kết quả lớn nhất).
Sai lầm thường gặp.Thấy cây xà cừ có số hạng 7 200 lớn nhất trong sáu số hạng liền vội chọn cây xà cừ mà quên cộng thêm số hạng thứ hai — phải tính đủ cả tổng mới so sánh đúng, cây đa mới là 8 000 lớn nhất.
🚀 Mở rộng.Nếu cây gạo đổi thành 2800+5300 thì chim chích chòe sẽ làm tổ trên cây nào?
Bài 8 · Tiết 2 · Bài 4★★Trang 39— Toán có lời văn hai bước: tìm số hạng thứ hai rồi tính tổng
Tiết 2 · Bài 4 (trang 39). Để phản công quân xâm lược, tướng quân chia quân lính làm hai cánh quân. Cánh quân thứ nhất có 3 700 quân lính, cánh quân thứ hai có nhiều hơn cánh quân thứ nhất 800 quân lính. Hỏi tướng quân đã huy động tất cả bao nhiêu quân lính cho đợt phản công?
Kiến thức cần nhớ
Bài toán "nhiều hơn a đơn vị": số cần tìm = số đã biết + a.
Bài toán hai bước: phải tìm đại lượng còn thiếu trước khi tính tổng cuối cùng.
🧠 Phân tích tư duy
Đề hỏi tổng số quân lính của CẢ HAI cánh quân nên phải làm hai bước: trước hết tìm số quân lính ở cánh quân thứ hai (nhiều hơn cánh thứ nhất 800 quân), sau đó mới cộng với cánh quân thứ nhất. Bài này cùng dạng với bài toán khán đài A, B đã học trong SGK.
1Cách 1. Giải theo tóm tắt — bài giải hai bước
Định hướng. Bài hỏi tổng số quân của cả hai cánh, nhưng số quân cánh thứ hai chưa biết trực tiếp, phải tìm số quân cánh thứ hai trước (bằng cánh thứ nhất cộng thêm 800), rồi mới cộng lại để ra tổng.
Tóm tắt Cánh quân thứ nhất: 3 700 quân Cánh quân thứ hai nhiều hơn cánh thứ nhất: 800 quân Tất cả: ? quân
Bài giải Số quân lính ở cánh quân thứ hai là: 3700+800=4500 (quân) Số quân lính ở cả hai cánh quân là: 3700+4500=8200 (quân) Đáp số: 8 200 quân lính.
Vậy tướng quân đã huy động tất cả 8 200 quân lính cho đợt phản công.
2Cách 2. Gộp thành một biểu thức rồi tính
Định hướng. Nhận ra tổng hai cánh quân bằng (cánh thứ nhất) + (cánh thứ nhất + 800), tức là gấp đôi cánh thứ nhất rồi cộng thêm 800 — gộp lại thành một phép tính thay vì tính cánh thứ hai riêng trước.
Tất cả =3700+(3700+800)=3700+3700+800 3700+3700=7400 7400+800=8200 (quân) Đáp số: 8 200 quân lính.
Vậy tất cả có 8 200 quân lính, khớp với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 1 (tìm cánh quân thứ hai rồi cộng) rõ ràng từng bước, nên trình bày vào vở; Cách 2 (gộp thành một biểu thức) nhanh hơn khi tính nhẩm nhưng chỉ nên dùng để kiểm tra lại.
Đáp số.8 200 quân lính.
Sai lầm thường gặp.Quên bước tìm số quân cánh thứ hai, lấy luôn 3700+800=4500 làm đáp số cuối — đó mới là số quân cánh quân thứ hai, chưa phải "tất cả" quân lính của cả hai cánh.
🚀 Mở rộng.Nếu tướng quân chia thành ba cánh quân bằng nhau, mỗi cánh 3 700 quân, thì tất cả có bao nhiêu quân lính?