Bài 1 · Tiết 1 · Bài 1★Trang 49— Đặt tính rồi tính phép nhân, phép chia số có bốn chữ số với số có một chữ số
Tiết 1 (trang 49) · Bài 1. Đặt tính rồi tính. 4618×21702×54970:78192:8
Kiến thức cần nhớ
Đặt tính: các chữ số cùng hàng thẳng cột.
Nhân/chia lần lượt từ hàng đơn vị đến hàng nghìn, nhớ đúng chỗ.
🧠 Phân tích tư duy
Hai phép nhân và hai phép chia đều với số có một chữ số — đặt thẳng cột, làm cẩn thận từng hàng, cả hai phép chia đều chia hết (dư 0). Nhẩm ước lượng trước khi đặt tính để tự kiểm tra kết quả có hợp lý không.
1Cách 1. Đặt tính rồi tính theo cột dọc
Định hướng. Đặt các số thẳng cột rồi nhân, chia lần lượt từ hàng đơn vị lên hàng nghìn theo đúng quy tắc.
2Cách 2. Tách số theo hàng rồi tính riêng từng phần
Định hướng. Tách số thành các hàng rồi nhân (chia) riêng từng phần để tự kiểm tra lại kết quả đặt tính.
4618×2=(4000+600+18)×2=8000+1200+36=9236 1702×5=(1700+2)×5=8500+10=8510 4970:7: 7×700=4900, còn 70, mà 70:7=10 nên 4970:7=710 8192:8: 8×1000=8000, còn 192, mà 192:8=24 nên 8192:8=1024
Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: 9 236; 8 510; 710; 1 024.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 1 là cách làm chuẩn, nhanh nhất; Cách 2 dùng để tự kiểm tra lại kết quả.
Bài 2 · Tiết 1 · Bài 2★★Trang 49— Toán hai bước với quan hệ "gấp" liên tiếp
Tiết 1 (trang 49) · Bài 2. Trâu rừng cân nặng 909 kg. Voi cân nặng gấp 5 lần trâu rừng, voi cân nặng gấp 9 lần gấu trắng. Hỏi gấu trắng cân nặng bao nhiêu ki-lô-gam?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm một số gấp mấy lần số đã biết, lấy số đã biết nhân với số lần.
Muốn tìm một số biết một số khác gấp mấy lần nó, lấy số đã biết chia cho số lần.
🧠 Phân tích tư duy
Ba đối tượng nối bằng hai lần "gấp": voi gấp 5 lần trâu rừng, voi gấp 9 lần gấu trắng — phải tìm voi trước rồi mới suy ra gấu trắng. Đọc kỹ xem "gấp" nối giữa hai đối tượng nào để không nhầm bước tính.
Định hướng. Phải tìm cân nặng voi trước (từ trâu rừng), rồi mới tìm được cân nặng gấu trắng (từ voi) — bài toán hai bước nối tiếp.
Tóm tắt Trâu rừng: 909 kg Voi: gấp 5 lần trâu rừng Voi: gấp 9 lần gấu trắng Gấu trắng: ? kg
Bài giải Cân nặng của voi là: 909×5=4545 (kg) Cân nặng của gấu trắng là: 4545:9=505 (kg) Đáp số: 505 kg.
Vậy gấu trắng cân nặng 505 kg.
2Cách 2. Thử lại bằng cách tính ngược từ gấu trắng lên trâu rừng
Định hướng. Thử lại bằng cách đi ngược từ gấu trắng lên voi rồi lên trâu rừng, xem có ra đúng 909 kg không.
Thử lại: gấu trắng 505 kg, voi gấp 9 lần gấu trắng: 505×9=4545 kg — đúng với voi vừa tính. Voi gấp 5 lần trâu rừng: 4545:5=909 kg — đúng bằng cân nặng trâu rừng đề cho.
Vậy kết quả 505 kg ở Cách 1 là chính xác.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 1 đúng thứ tự suy luận của đề, nên làm trước; Cách 2 dùng để tự kiểm tra kết quả.
Đáp số.Gấu trắng cân nặng 505 kg.
Sai lầm thường gặp.Lấy nhầm 909:9=101 rồi coi đó là cân nặng gấu trắng — nhầm vì số 9 là số lần voi gấp gấu trắng, không phải trâu rừng gấp gấu trắng.
🚀 Mở rộng.Nếu voi cân nặng gấp 5 lần gấu trắng (thay vì 9 lần) thì gấu trắng cân nặng bao nhiêu ki-lô-gam?
Bài 4 · Tiết 1 · Bài 4★★Trang 50— Tính độ dài đường gấp khúc rồi so sánh; tìm độ dài một đoạn khi biết tổng và số đoạn
Tiết 1 (trang 50) · Bài 4. Viết số thích hợp vào chỗ chấm. a) Hai con cà cuống A và B cùng bơi đến chỗ cụm rong (như hình vẽ). Cà cuống A bơi theo đường gấp khúc gồm 2 đoạn bằng nhau, mỗi đoạn dài 1 246 cm; cà cuống B bơi theo đường gấp khúc gồm 3 đoạn bằng nhau, mỗi đoạn dài 728 cm. Cà cuống có quãng đường bơi ngắn hơn là cà cuống ? b) Quãng đường bơi của tôm là đường gấp khúc gồm 7 đoạn dài bằng nhau. Biết quãng đường tôm bơi dài bằng quãng đường bơi của cà cuống A. Mỗi đoạn của đường gấp khúc đó dài ? cm.
Kiến thức cần nhớ
Độ dài đường gấp khúc gồm các đoạn bằng nhau = độ dài một đoạn × số đoạn.
Muốn tìm độ dài một đoạn khi biết tổng và số đoạn bằng nhau, lấy tổng chia cho số đoạn.
Bài 5 · Tiết 1 · Bài 5★★Trang 50— Toán hai bước: tìm giá trị một phần rồi tính tổng cho hai đối tượng có nền khác nhau
Tiết 1 (trang 50) · Bài 5. Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Biết 7 cục pin như nhau nặng 2 135 g. Rô-bốt A nặng 2 000 g (chưa lắp pin). Rô-bốt B nặng 1 500 g (chưa lắp pin). a) Mỗi cục pin cân nặng ? g. b) Sau khi lắp vào rô-bốt số pin như hình vẽ (rô-bốt A lắp 5 cục pin, rô-bốt B lắp 6 cục pin): • Rô-bốt A cân nặng ? g. • Rô-bốt B cân nặng ? g.
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm giá trị một phần khi biết tổng nhiều phần bằng nhau, lấy tổng chia cho số phần.
Cân nặng sau khi lắp thêm = cân nặng ban đầu + cân nặng phần lắp thêm.
Bài 7 · Tiết 2 · Bài 2★Trang 51— Đếm số cạnh của một mặt hình vuông rồi tính tổng độ dài
Tiết 2 (trang 51) · Bài 2. Số? Ở khu vui chơi, bác Phong muốn gắn các dây đèn dọc theo mỗi cạnh của nóc ngôi nhà dạng khối lập phương. Mỗi cạnh cần gắn một dây đèn dài 480 cm. a) Bác Phong cần gắn ? dây đèn. b) Tổng độ dài các dây đèn đó là ? xăng-ti-mét.
Kiến thức cần nhớ
Hình vuông có 4 cạnh bằng nhau.
Tổng độ dài các đoạn bằng nhau = độ dài một đoạn × số đoạn.
Bài 8 · Tiết 2 · Bài 3★★Trang 51— Tính kết quả phép nhân, phép chia rồi ghép với đáp số đúng trong mê cung
Tiết 2 (trang 51) · Bài 3. Chú ốc sên A chỉ bò theo đường nét liền, mang phép tính 1010×7. Chú ốc sên B chỉ bò theo đường nét đứt, mang phép tính 7010:7. Cả hai chú ốc sên đều bò đến chiếc lá ghi kết quả của phép tính trên mình chú ốc sên đó. Năm chiếc lá ghi các kết quả: 7 070; 1 001 (dư 3); 1 001 (dư 2); 7 210; 1 000. Em hãy cho biết ốc sên A và ốc sên B bò đến chiếc lá nào.
Kiến thức cần nhớ
Phép nhân hai số tự nhiên luôn cho kết quả là một số nguyên, không có số dư.
Bài 9 · Tiết 2 · Bài 4★★Trang 51— Tính tổng cân nặng theo từng người rồi so sánh ba kết quả
Tiết 2 (trang 51) · Bài 4. Viết A hoặc B hoặc C thích hợp vào chỗ chấm. Người khổng lồ A nâng 3 con ngựa, mỗi con nặng 460 kg. Người khổng lồ B nâng 1 con voi nặng 4 300 kg và 1 con chó nặng 21 kg. Người khổng lồ C nâng 1 hòn đá nặng 3 500 kg. Người khổng lồ ? nâng được nhiều ki-lô-gam nhất.
Kiến thức cần nhớ
Nâng nhiều vật giống nhau: tổng cân nặng = cân nặng một vật × số vật.
Nâng nhiều vật khác nhau: tổng cân nặng = cộng cân nặng từng vật lại.
Bài 11 · Tiết 3 · Bài 2★Trang 52— Toán một bước với cụm từ "giảm đi ... lần"
Tiết 3 (trang 52) · Bài 2. Một chiếc xe chở 7 530 lít dầu. Người ta hút xuống một số lít dầu thì số lít dầu còn lại bằng số lít dầu ban đầu giảm đi 5 lần. Hỏi trên xe còn lại bao nhiêu lít dầu?
Kiến thức cần nhớ
"Giảm đi một số lần" nghĩa là lấy số ban đầu chia cho số lần đó, khác với "giảm đi một số đơn vị" là phép trừ.
Bài 12 · Tiết 3 · Bài 3★Trang 53— Tìm số phần bằng nhau khi biết tổng và giá trị một phần
Tiết 3 (trang 53) · Bài 3. Số? Nhà vua cho đắp một đoạn đê dài để ngăn lụt. Đắp 1 m đê cần dùng hết 7 quan tiền. Nhà vua đã chi hết 3 514 quan tiền. Nhà vua đã cho đắp ? m đê.
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số phần bằng nhau khi biết tổng và giá trị một phần, lấy tổng chia cho giá trị một phần.
Bài 13 · Tiết 3 · Bài 4★★Trang 53— Toán hai bước: nhân rồi cộng để tìm tổng; tìm một nửa của một số
Tiết 3 (trang 53) · Bài 4. Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Thời nhà Lý, một cung điện gồm bốn toà nhà vây quanh một cái sân có dạng hình vuông. Người ta lợp ngói ba toà nhà A, B và C, mỗi toà nhà dùng hết 1 708 viên ngói, còn toà nhà D dùng hết 2 715 viên ngói. a) Lợp cả cung điện cần ? viên ngói. b) Khi lợp đến nửa toà nhà A thì vừa hết ngói. Để lợp xong toà nhà A thì cần ? viên ngói nữa.
Kiến thức cần nhớ
Nhiều vật giống nhau cộng với một vật khác: dùng phép nhân cho phần giống nhau, cộng riêng phần khác.
Muốn tìm một nửa của một số, lấy số đó chia cho 2.
