Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 21— So sánh số tự nhiên và phân tích số theo hàng trăm – chục – đơn vị
Bài 1 (trang 21). a) Viết tên các con vật dưới đây theo thứ tự cân nặng từ lớn đến bé: Gấu đen 118 kg, Báo hoa 85 kg, Linh dương 520 kg, Cá sấu 246 kg. b) Viết số thành tổng các trăm, chục, đơn vị (theo mẫu). Mẫu: 457=400+50+7. 285=……………666=…………… 309=……………710=……………
Kiến thức cần nhớ
So sánh hai số tự nhiên: số nào có nhiều chữ số hơn thì lớn hơn; nếu cùng số chữ số thì so sánh lần lượt từ hàng cao nhất.
Một số có ba chữ số bằng tổng của số trăm, số chục và số đơn vị tạo thành nó.
🧠 Phân tích tư duy
Đề có hai ý: ý a so sánh bốn số đo cân nặng có hai và ba chữ số rồi xếp thứ tự từ lớn đến bé; ý b phân tích số thành tổng theo hàng trăm – chục – đơn vị giống hệt mẫu đã cho. Dấu hiệu của ý a là các số khác nhau về số chữ số nên so ngay được; dấu hiệu ý b là cấu tạo thập phân đã học. Bẫy ở ý b: số 309 và 710 thiếu hẳn một hàng (309 không có hàng chục, 710 không có hàng đơn vị), dễ quên viết đủ số hạng.
1Cách 1. So sánh theo hàng cao nhất rồi tách số theo mẫu
Định hướng. So cả bốn số cùng lúc bằng cách nhìn số chữ số rồi đến chữ số hàng trăm; sau đó đọc trực tiếp từng chữ số của mỗi số để viết thành tổng ba hàng.
a) Bốn số cân nặng là 520 kg; 246 kg; 118 kg; 85 kg. Số 85 chỉ có hai chữ số nên bé hơn ba số còn lại. Ba số còn lại có chữ số hàng trăm lần lượt là 5; 2; 1, mà 5>2>1 nên 520>246>118. Xếp lại, ta được 520>246>118>85.
b) 285 gồm 2 trăm, 8 chục, 5 đơn vị nên 285=200+80+5 666 gồm 6 trăm, 6 chục, 6 đơn vị nên 666=600+60+6 309 gồm 3 trăm, 0 chục, 9 đơn vị nên 309=300+0+9 710 gồm 7 trăm, 1 chục, 0 đơn vị nên 710=700+10+0
Vậy a) thứ tự cân nặng từ lớn đến bé là Linh dương, Cá sấu, Gấu đen, Báo hoa; b) 285=200+80+5; 666=600+60+6; 309=300+9; 710=700+10.
2Cách 2. So sánh từng cặp liền kề và tách số bằng phép trừ dần
Định hướng. Thay vì so cả bốn số một lúc, so sánh lần lượt từng cặp hai số rồi ghép chuỗi kết quả lại; ở ý b, trừ dần từng hàng trăm rồi hàng chục để kiểm tra ngược cách tách số.
a) So 520 và 246: 520>246 (vì hàng trăm 5>2). So 246 và 118: 246>118 (vì hàng trăm 2>1). So 118 và 85: 118 có ba chữ số còn 85 có hai chữ số nên 118>85. Ghép ba kết quả liền kề, ta được 520>246>118>85.
b) 285−200=85, rồi 85−80=5 nên 285=200+80+5 666−600=66, rồi 66−60=6 nên 666=600+60+6 309−300=9, không còn hàng chục nên 309=300+0+9 710−700=10, không còn hàng đơn vị nên 710=700+10+0
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: Linh dương, Cá sấu, Gấu đen, Báo hoa; 285=200+80+5; 666=600+60+6; 309=300+9; 710=700+10.
Nhận xét. Cách 2 giúp kiểm tra lại chắc chắn hơn cho những số như 309, 710 có chữ số 0 ở giữa.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: đọc trực tiếp số trăm – chục – đơn vị và so hàng cao nhất nhanh gọn hơn hẳn việc trừ dần hay so từng cặp của Cách 2.
Sai lầm thường gặp.Quên hàng chục hoặc hàng đơn vị bằng 0 khi phân tích 309 và 710 — ví dụ viết 309 = 300 + 9 mà không nhớ giữa hai số hạng còn có hàng chục bằng 0, dẫn tới hiểu nhầm cấu tạo số.
🚀 Mở rộng.Có thể mở rộng phân tích số có bốn chữ số theo hàng nghìn – trăm – chục – đơn vị bằng đúng cách làm này.
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 21— Đặt tính rồi tính (cộng, trừ có nhớ trong phạm vi 1000)
Bài 2 (trang 21). Đặt tính rồi tính: a) 38+45463+82638+254 b) 175−92595−346739−683
Kiến thức cần nhớ
Đặt tính: viết các số sao cho các chữ số cùng hàng thẳng cột với nhau.
Cộng có nhớ: cộng từ hàng đơn vị, đủ mười thì nhớ một sang hàng liền trước.
Trừ có nhớ: trừ từ hàng đơn vị, không đủ trừ thì mượn một chục của hàng liền trước.
🧠 Phân tích tư duy
Sáu phép tính có số hạng hai và ba chữ số — dấu hiệu là phải đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột rồi cộng hoặc trừ từ phải sang trái. Bẫy là các phép có nhớ hoặc mượn (ví dụ 38+45 nhớ 1 sang hàng chục, 595−346 phải mượn 1 chục ở hàng trăm).
1Cách 1. Đặt tính theo cột rồi tính
Định hướng. Viết các chữ số cùng hàng thẳng cột, cộng hoặc trừ lần lượt từ hàng đơn vị, nhớ hoặc mượn đúng chỗ.
a) 38+4583463+82545638+254892 b) 175−9283595−346249739−68356
Vậy a) 83; 545; 892. b) 83; 249; 56.
2Cách 2. Tách số theo hàng rồi cộng, trừ nhẩm từng hàng
Định hướng. Tách mỗi số thành tổng các trăm, chục, đơn vị, cộng hoặc trừ riêng từng hàng rồi ghép lại — không cần đặt tính theo cột.
a) 38+45=(30+40)+(8+5)=70+13=83 463+82=(460+80)+(3+2)=540+5=545 638+254=(600+200)+(30+50)+(8+4)=800+80+12=892 b) 175−92=175−90−2=85−2=83 595−346=595−300−46=295−46=249 739−683=739−600−83=139−83=56
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: a) 83; 545; 892. b) 83; 249; 56.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi luôn dùng Cách 1 đặt tính theo cột, vì vở bài tập đã kẻ sẵn ô cho từng hàng, làm theo cột nhanh và khó nhầm hàng hơn hẳn tách số.
Đáp số.a) 83; 545; 892. b) 83; 249; 56.
Sai lầm thường gặp.Quên nhớ 1 khi cộng đủ mười ở hàng đơn vị (ví dụ 38+45 quên nhớ, tính ra 73 thay vì 83), hoặc mượn sai khi trừ không đủ (ví dụ 595−346 mượn nhầm cho ra 259 thay vì 249).
🚀 Mở rộng.Cùng cách đặt tính này dùng được cho phép cộng, trừ các số có bốn, năm chữ số ở những bài học sau.
Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★Trang 22— Toán có lời văn: tìm số lớn hơn một số đã biết
Bài 3 (trang 22). Trường Tiểu học Nguyễn Trãi có 674 học sinh, Trường Tiểu học Nguyễn Huệ có nhiều hơn Trường Tiểu học Nguyễn Trãi 45 học sinh. Hỏi Trường Tiểu học Nguyễn Huệ có bao nhiêu học sinh?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lớn hơn một số đã biết một số đơn vị, ta lấy số đã biết cộng với số đơn vị nhiều hơn.
Bài 5 · Bài 5 (Tiết 1)★★Trang 22— Tìm quy luật: mỗi số bằng tổng hai số liền kề ở hàng dưới (tháp số)
Bài 5 (trang 22). Số? (Biết mỗi số ở một ô của hàng trên bằng tổng hai số ở hai ô liền kề của hàng ngay dưới nó.) Hàng dưới cùng đã cho sẵn: 8; 8; 7; 7; 6; 6; 5. Một số ô ở giữa tháp đã cho sẵn: 16; 15; 14; 13 (hàng thứ hai từ dưới lên); 31; 29; 27 (hàng thứ ba); 60 (hàng thứ tư).
Kiến thức cần nhớ
Trong tháp số dạng này, mỗi ô ở hàng trên bằng tổng hai ô liền kề ngay bên dưới nó.
Bài 6 · Bài 1 (Tiết 2)★Trang 23— Nhân, chia với số 1
Bài 1 (trang 23). a) Tính nhẩm: 5×1=……4×1=……2×1=……3×1=…… 5:1=……4:1=……2:1=……3:1=…… b) Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Nhận xét: Số nào nhân với 1 cũng bằng ……… Số nào chia cho 1 cũng bằng ………
Bài 7 · Bài 2 (Tiết 2)★Trang 23— Nhân với số 1 qua phép cộng nhiều số hạng bằng nhau
Bài 2 (trang 23). a) Tính (theo mẫu). Mẫu: 1×3=1+1+1=3. Vậy 1×3=3. 1×4=……1×5=…… 1×7=……1×8=…… b) Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Nhận xét: Số 1 nhân với số nào cũng bằng ………
Bài 8 · Bài 3 (Tiết 2)★★Trang 23— Tính nhẩm bảng nhân, bảng chia đã học
Bài 3 (trang 23). Số? (Trò chơi con đường: tính nhẩm kết quả của 12 phép tính nhân, chia trong bảng đã học, đi từ ô đầu đến ô cuối theo thứ tự: 2×8; 1×8; 15:5; 7×6; 6×1; 18:3; 4×5; 16:4; 3×9; 6:1; 9×1; 7:1.)
Kiến thức cần nhớ
Tính nhẩm bảng nhân, bảng chia trong phạm vi đã học (từ 1 đến 9).
Bài 10 · Bài 5 (Tiết 2)★★Trang 24— Tìm thành phần của phép nhân, phép chia; quy luật tích ở tháp số
Bài 5 (trang 24). Số? a) 2×?=10?×4=1614:?=715:?=5 b) Tháp bốn tầng: mỗi số ở tầng trên bằng tích hai số liền kề ở tầng ngay dưới. Tầng đáy (bốn vòng tròn) đã cho sẵn: 5; 1; 1; 5. Tầng thứ hai đã cho sẵn hai vòng tròn đầu: 5; 1.
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm thừa số chưa biết, ta lấy tích chia cho thừa số đã biết.
Muốn tìm số chia, ta lấy số bị chia chia cho thương.
Trong tháp tích, mỗi số ở tầng trên bằng tích hai số liền kề ở tầng ngay dưới nó.
Bài 11 · Bài 1 (Tiết 3)★Trang 24— Nhân, chia với số 0
Bài 1 (trang 24). a) Tính (theo mẫu). Mẫu: 0×3=0+0+0=0. Vậy 0×3=0. 0×4=…… 0×6=…… 0×7=…… Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Nhận xét: Số 0 nhân với số nào cũng bằng ……; Ta còn có: Số nào nhân với 0 cũng bằng 0. b) Số? 0×2=……0×5=……0×8=……0×9=…… 0:2=……0:5=……0:8=……0:9=…… Nhận xét: Số 0 chia cho số nào khác 0 cũng bằng ….
Kiến thức cần nhớ
Số 0 nhân với số nào cũng bằng 0; số nào nhân với 0 cũng bằng 0.
Bài 14 · Bài 4 (Tiết 3)★Trang 25— Tính độ dài đường gấp khúc gồm các đoạn thẳng bằng nhau
Bài 4 (trang 25). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Đường gấp khúc ABCDE gồm bốn đoạn thẳng AB, BC, CD, DE, mỗi đoạn dài 4 cm. Độ dài đường gấp khúc ABCDE là: ……………… = …………
Kiến thức cần nhớ
Độ dài đường gấp khúc bằng tổng độ dài các đoạn thẳng tạo thành nó.
Tổng nhiều số hạng bằng nhau có thể tính nhanh bằng phép nhân.
