Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 5— Đọc, viết số có năm chữ số theo hàng
Bài 1 (trang 5, Tiết 1). Hoàn thành bảng sau (theo mẫu): viết mỗi chữ số của “Viết số” vào đúng cột hàng rồi viết cách đọc số.
Viết số
Hàng chục nghìn
Hàng nghìn
Hàng trăm
Hàng chục
Hàng đơn vị
Đọc số
41 706 (mẫu)
4
1
7
0
6
Bốn mươi mốt nghìn bảy trăm linh sáu
53 014
?
?
?
?
?
?
96 375
?
?
?
?
?
?
9 309
?
?
?
?
?
?
Kiến thức cần nhớ
Số tự nhiên viết theo hệ thập phân: mỗi chữ số có giá trị theo đúng vị trí (hàng) của nó, kể từ trái sang phải là hàng cao nhất đến hàng thấp nhất.
Đọc số có năm chữ số: đọc hai chữ số đầu kèm “nghìn”, rồi đọc ba chữ số còn lại như số có ba chữ số; hàng chục bằng 0 mà hàng đơn vị khác 0 thì đọc thêm “linh”.
🧠 Phân tích tư duy
Dòng mẫu 41 706 cho biết đúng thứ tự năm cột cần điền, đây là dấu hiệu để tách mỗi số còn lại thành đúng năm vị trí hàng. Số 9 309 chỉ có bốn chữ số nên cột hàng chục nghìn để trống, không phải bằng 0. Bẫy hay gặp là quên đọc “không trăm” hay “linh” khi giữa số có chữ số 0.
1Cách 1. Tách trực tiếp theo đúng vị trí hàng như dòng mẫu
Định hướng. Dòng mẫu 41 706 cho biết đúng thứ tự 5 cột; tách mỗi số còn lại thành từng chữ số theo hàng chục nghìn — nghìn — trăm — chục — đơn vị.
53014: hàng chục nghìn là 5, hàng nghìn là 3, hàng trăm là 0, hàng chục là 1, hàng đơn vị là 4 Đọc là: Năm mươi ba nghìn không trăm mười bốn 96375: hàng chục nghìn là 9, hàng nghìn là 6, hàng trăm là 3, hàng chục là 7, hàng đơn vị là 5 Đọc là: Chín mươi sáu nghìn ba trăm bảy mươi lăm 9309: không có hàng chục nghìn, hàng nghìn là 9, hàng trăm là 3, hàng chục là 0, hàng đơn vị là 9 Đọc là: Chín nghìn ba trăm linh chín
Vậy bảng được điền đủ như trên, mỗi chữ số đúng một cột hàng.
2Cách 2. Tách số thành tổng theo hàng rồi suy ra từng chữ số
Định hướng. Viết mỗi số thành tổng các chục nghìn, nghìn, trăm, chục, đơn vị; hệ số đứng trước mỗi hạng chính là chữ số cần điền vào cột tương ứng.
53014=5×10000+3×1000+0×100+1×10+4 nên các hàng chục nghìn, nghìn, trăm, chục, đơn vị lần lượt là 5;3;0;1;4 96375=9×10000+6×1000+3×100+7×10+5 nên các hàng lần lượt là 9;6;3;7;5 9309=9×1000+3×100+0×10+9 nên các hàng nghìn, trăm, chục, đơn vị lần lượt là 9;3;0;9
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.
3Cách 3. Đọc số bằng lời trước rồi suy ngược ra từng chữ số
Định hướng. Đi theo chiều ngược lại: đọc to số đã cho thành lời, rồi dựa vào cách đọc để xác định chữ số ở từng hàng — cách này giúp tự kiểm tra lại bài.
53014 đọc là “Năm mươi ba nghìn không trăm mười bốn”: “năm mươi ba nghìn” cho hàng chục nghìn là 5, hàng nghìn là 3; “không trăm mười bốn” cho hàng trăm là 0, hàng chục là 1, hàng đơn vị là 4 96375 đọc là “Chín mươi sáu nghìn ba trăm bảy mươi lăm”, suy ra các hàng lần lượt là 9;6;3;7;5 9309 đọc là “Chín nghìn ba trăm linh chín”, suy ra các hàng nghìn, trăm, chục, đơn vị là 9;3;0;9
Vậy cả ba cách đều cho cùng một kết quả, khẳng định bảng đã điền đúng.
Nhận xét. Khi đọc số có chữ số 0 ở giữa (như 53014 hay 9309) phải đọc đủ “không trăm” hoặc “linh”, không được bỏ qua.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: nhìn mẫu là điền được ngay, không mất thời gian viết phép tính.
Đáp số.53 014: 5-3-0-1-4, đọc Năm mươi ba nghìn không trăm mười bốn. 96 375: 9-6-3-7-5, đọc Chín mươi sáu nghìn ba trăm bảy mươi lăm. 9 309: hàng nghìn-trăm-chục-đơn vị là 9-3-0-9, đọc Chín nghìn ba trăm linh chín.
Sai lầm thường gặp.Đọc 53 014 thành “năm mươi ba nghìn mười bốn” (làm mất chữ “không trăm”), hoặc viết 9 309 thành số có năm chữ số bằng cách thêm 0 phía trước.
🚀 Mở rộng.Thử hoàn thành bảng tương tự với số có sáu chữ số như 253 014 (thêm cột hàng trăm nghìn).
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 5— Nối cấu tạo số — số — cách đọc số
Bài 2 (trang 5, Tiết 1). Nối (theo mẫu): mỗi cách viết cấu tạo số ở cột trái, số ở cột giữa và cách đọc số ở cột phải nói về cùng một số thì nối với nhau.
Cấu tạo số
Số
Cách đọc
2 chục nghìn, 5 nghìn, 3 trăm, 7 chục và 1 đơn vị
88 480
Tám mươi tám nghìn bốn trăm tám mươi
6 chục nghìn, 3 nghìn, 1 trăm, 3 chục
25 371
Chín mươi lăm nghìn không trăm linh sáu
8 chục nghìn, 8 nghìn, 4 trăm và 8 chục
95 006
Hai mươi lăm nghìn ba trăm bảy mươi mốt
9 chục nghìn, 5 nghìn và 6 đơn vị
63 130
Sáu mươi ba nghìn một trăm ba mươi
Kiến thức cần nhớ
Một số tự nhiên có thể viết dưới ba dạng tương đương: cấu tạo theo hàng, chữ số, và lời đọc.
Muốn đổi cấu tạo theo hàng sang chữ số, ta cộng các hạng chục nghìn + nghìn + trăm + chục + đơn vị.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho ba cách diễn đạt của cùng một số (cấu tạo theo hàng, chữ số, và lời đọc) — dấu hiệu là phải quy cả ba về cùng một dạng để so sánh. Vì bốn số ở cột giữa có hàng chục nghìn khác nhau (2, 6, 8, 9) nên chỉ cần nhìn chữ số đầu tiên là nối được ngay, không cần tính đủ cả phép cộng. Bẫy của đề là thứ tự ba cột bị xáo trộn cố ý, không theo hàng dọc như bài mẫu.
1Cách 1. Tính giá trị từ cấu tạo số rồi so khớp với cột “Số”
Định hướng. Cộng các hạng theo hàng ở cột trái để ra một số cụ thể, rồi tìm đúng số đó trong cột giữa.
2 chục nghìn, 5 nghìn, 3 trăm, 7 chục và 1 đơn vị =20000+5000+300+70+1=25371 6 chục nghìn, 3 nghìn, 1 trăm, 3 chục =60000+3000+100+30=63130 8 chục nghìn, 8 nghìn, 4 trăm và 8 chục =80000+8000+400+80=88480 9 chục nghìn, 5 nghìn và 6 đơn vị =90000+5000+6=95006
Vậy nối lần lượt với 25371;63130;88480;95006.
2Cách 2. Đọc số ở cột giữa thành lời rồi so khớp ngược với cột phải
Định hướng. Đi từ cột giữa: đọc mỗi số thành lời rồi tìm đúng câu đọc ở cột phải — làm ngược chiều với Cách 1 để tự kiểm tra chéo.
25371 đọc là Hai mươi lăm nghìn ba trăm bảy mươi mốt 63130 đọc là Sáu mươi ba nghìn một trăm ba mươi 88480 đọc là Tám mươi tám nghìn bốn trăm tám mươi 95006 đọc là Chín mươi lăm nghìn không trăm linh sáu
Vậy kết quả nối giống hệt Cách 1.
3Cách 3. Ước lượng theo chữ số hàng cao nhất để loại nhanh
Định hướng. Không cần tính hết: chỉ nhìn chữ số hàng chục nghìn ở cột trái để loại bớt các số không cùng khoảng giá trị ở cột giữa, giúp nối nhanh hơn khi đi thi.
“2 chục nghìn” chỉ có thể là số bắt đầu bằng 2, trong cột giữa chỉ có 25371 thoả mãn “6 chục nghìn” chỉ khớp với 63130 “8 chục nghìn” chỉ khớp với 88480 “9 chục nghìn” chỉ khớp với 95006
Vậy cả ba cách đều cho cùng bốn cặp nối như Cách 1.
Nhận xét. Cách 3 nhanh nhất vì bốn số ở cột giữa có hàng chục nghìn khác nhau hoàn toàn (2, 6, 8, 9) nên chỉ cần nhìn chữ số đầu tiên là loại được ngay.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 3: chỉ nhìn chữ số hàng cao nhất, nối xong trong vài giây mà không sai.
Đáp số.2 chục nghìn, 5 nghìn, 3 trăm, 7 chục, 1 đơn vị — 25 371 — Hai mươi lăm nghìn ba trăm bảy mươi mốt. 6 chục nghìn, 3 nghìn, 1 trăm, 3 chục — 63 130 — Sáu mươi ba nghìn một trăm ba mươi. 8 chục nghìn, 8 nghìn, 4 trăm, 8 chục — 88 480 — Tám mươi tám nghìn bốn trăm tám mươi. 9 chục nghìn, 5 nghìn, 6 đơn vị — 95 006 — Chín mươi lăm nghìn không trăm linh sáu.
Sai lầm thường gặp.Nối nhầm 88 480 với “9 chục nghìn...” chỉ vì thấy cả hai đều có chữ số 8, mà không cộng lại đầy đủ các hạng để kiểm tra.
🚀 Mở rộng.Thử tự đặt thêm một số có sáu chữ số theo đúng ba cách diễn đạt này rồi đố bạn nối lại.
Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★Trang 6— Viết số thành tổng theo hàng, tìm số hạng còn thiếu
Bài 3 (trang 6, Tiết 1). Viết số thích hợp vào chỗ chấm: a) 8741=8000+700+40+? b) 54283=50000+4000+?+80+3 c) 69240=60000+9000+200+? d) 95602=90000+5000+?+2
Kiến thức cần nhớ
Một số tự nhiên bằng tổng các chục nghìn, nghìn, trăm, chục, đơn vị của chính nó.
Muốn tìm một số hạng chưa biết trong một tổng, ta lấy tổng trừ đi các số hạng đã biết.
Bài 6 · Bài 1 (Tiết 2)★Trang 6— So sánh số tự nhiên, so sánh số với một tổng
Bài 1 (trang 6, Tiết 2).>,<,=? a) 100000?999983689?8370042000?41999 b) 7452?7000+500+40+268704?60000+8000+700+490990?90000+900+90
Kiến thức cần nhớ
So sánh hai số tự nhiên: số nào có nhiều chữ số hơn thì lớn hơn; cùng số chữ số thì so từng cặp chữ số cùng hàng từ trái sang phải, gặp hàng đầu tiên khác nhau là kết luận được ngay.
Bài 7 · Bài 2 (Tiết 2)★★Trang 6— Trắc nghiệm: so sánh, xác định hàng, làm tròn số
Bài 2 (trang 6, Tiết 2). Khoanh vào chữ cái đặt trước câu trả lời đúng. a) Trong các số 41678,40768,39999,50000. Số bé nhất là: A. 41678 B. 40768 C. 39999 D. 50000 b) Số nào dưới đây có chữ số hàng nghìn là 5? A. 62597 B. 85468 C. 51490 D. 70259 c) Số dân của một phường là 16469 người. Số dân của phường đó làm tròn đến hàng trăm là: A. 16400 B. 16000 C. 16470 D. 16500
Kiến thức cần nhớ
Muốn làm tròn một số đến hàng trăm, ta xem chữ số hàng chục: nếu bé hơn 5 thì làm tròn xuống, nếu từ 5 trở lên thì làm tròn lên, rồi thay các chữ số hàng chục, đơn vị bằng 0.
Bài 9 · Bài 4 (Tiết 2)★★Trang 7— So sánh và sắp xếp bốn số tự nhiên trong bài toán thực tế
Bài 4 (trang 7, Tiết 2). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Trong bốn ngày cuối của tuần chiến dịch tiêm chủng mở rộng, thành phố Đại Dương đã tiêm được số liều vắc-xin Sởi như sau: Thứ Năm: 29650 liều vắc-xin; Thứ Sáu: 26986 liều vắc-xin; Thứ Bảy: 31875 liều vắc-xin; Chủ nhật: 32008 liều vắc-xin. a) Thành phố Đại Dương tiêm được nhiều liều vắc-xin nhất vào ngày ...; tiêm được ít liều vắc-xin nhất vào ngày ... b) Tên các ngày được sắp xếp theo thứ tự tiêm được số liều vắc-xin từ nhiều nhất đến ít nhất là ...
Kiến thức cần nhớ
So sánh nhiều số tự nhiên: viết liền thành một dãy bất đẳng thức theo thứ tự tăng dần rồi đọc ngược lại nếu cần thứ tự giảm dần.
Bài 10 · Bài 5 (Tiết 2)★★★Trang 7— Đố vui với que tính: đổi chữ số bằng cách chuyển que
Bài 5 (trang 7, Tiết 2). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Lấy các que tính xếp thành số 39458 (mỗi chữ số xếp theo đúng hình que tính 7 đoạn quen thuộc). – Chuyển chỗ một que tính xếp được số lớn nhất có thể. Số đó là ... – Chuyển chỗ hai que tính xếp được số bé nhất có thể. Số đó là ...
Kiến thức cần nhớ
Mỗi chữ số từ 0 đến 9 được xếp bằng một số que tính cố định theo hình 7 đoạn quen thuộc.
“Chuyển chỗ” que tính nghĩa là tổng số que trước và sau khi đổi phải bằng nhau.
