Đọc số thập phân: đọc phần nguyên — đọc “phẩy” — đọc từng chữ số phần thập phân — đọc tên đơn vị đo.
Số tự nhiên đọc như số đếm bình thường rồi thêm tên đơn vị đo.
🧠 Phân tích tư duy
Số thập phân được đọc theo thứ tự: đọc phần nguyên, đọc “phẩy”, rồi đọc lần lượt TỪNG CHỮ SỐ ở phần thập phân, cuối cùng thêm tên đơn vị đo thể tích. Khi viết thì làm ngược lại.
1Cách 1. Đọc/viết trực tiếp theo cấu trúc phần nguyên — phẩy — phần thập phân
Định hướng. Tách mỗi số thành phần nguyên và phần thập phân (nếu có), đọc hoặc viết lần lượt theo đúng thứ tự rồi thêm tên đơn vị đo.
“Hai trăm tám mươi ba phẩy một mét khối”: phần nguyên 283, phần thập phân 1 → viết 283,1m3.
10,6cm3: phần nguyên 10, phần thập phân 6 → đọc “mười phẩy sáu xăng-ti-mét khối”.
“Năm trăm ba mươi hai đề-xi-mét khối”: là số tự nhiên 532 → viết 532dm3.
2007m3: là số tự nhiên → đọc “hai nghìn không trăm linh bảy mét khối”.
Vậy 283,1 m³; mười phẩy sáu xăng-ti-mét khối; 532 dm³; hai nghìn không trăm linh bảy mét khối.
2Cách 2. Viết chữ số của từng cụm từ chỉ hàng rồi ghép với đơn vị
Định hướng. Với ô cần viết, đổi từng cụm từ chỉ hàng sang chữ số tương ứng; với ô cần đọc, tách số thành phần nguyên và phần thập phân trước khi đọc.
Hai trăm tám mươi ba → 283; phẩy một → ,1 → ghép: 283,1m3.
10,6: phần nguyên 10, phần thập phân 6 → đọc “mười phẩy sáu xăng-ti-mét khối”.
Năm trăm ba mươi hai → 532 → 532dm3.
2007: hai nghìn, không trăm, linh bảy → đọc “hai nghìn không trăm linh bảy mét khối”.
Vậy kết quả trùng khớp Cách 1.
3Cách 3. Kiểm tra chéo — đọc lại số vừa viết (hoặc viết lại số vừa đọc)
Định hướng. Sau khi viết hoặc đọc xong, làm ngược lại một lần nữa để đối chiếu có ra đúng đề bài không.
Đọc lại 283,1m3: “hai trăm tám mươi ba phẩy một mét khối” — khớp đề.
Bài 2 · Bài 1 (tiết 1) · Bài 2★Trang 33— Đọc số đo các cạnh của hình hộp chữ nhật từ hình vẽ
Bài 1 (tiết 1) · Bài 2 (trang 33). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Hình hộp chữ nhật trên có chiều dài là 12cm, chiều rộng là ………….. và chiều cao là …..............
Kiến thức cần nhớ
Hình hộp chữ nhật có ba số đo: chiều dài, chiều rộng, chiều cao — đọc đúng số ghi trên hình ứng với đúng cạnh.
🧠 Phân tích tư duy
Đề không cho phép tính nào, chỉ yêu cầu QUAN SÁT hình vẽ (đã đánh dấu sẵn số đo) để đọc đúng chiều rộng và chiều cao của hình hộp chữ nhật, bên cạnh chiều dài đã biết là 12 cm. Cần đọc đúng số ghi cạnh đúng nét vẽ của từng cạnh, tránh nhầm lẫn giữa hai số đo còn thiếu.
1Cách 1. Đọc trực tiếp số đo đánh dấu trên hình vẽ
Định hướng. Quan sát hình hộp chữ nhật, đọc số đo được đánh dấu tương ứng với cạnh chiều rộng và cạnh chiều cao trên hình.
Trên hình, cạnh chiều rộng được đánh dấu 7,5cm; cạnh chiều cao được đánh dấu 8cm.
Hình minh hoạ (có kết quả)
Vậy chiều rộng 7,5 cm, chiều cao 8 cm.
2Cách 2. Đối chiếu theo tỉ lệ với chiều dài đã biết (12 cm)
Định hướng. So sánh độ dài vẽ trên hình của cạnh chiều rộng, chiều cao với độ dài vẽ của cạnh chiều dài (đã biết 12 cm) để suy ra số đo thực theo đúng tỉ lệ.
Trên hình, cạnh chiều rộng ngắn hơn cạnh chiều dài, ứng với 7,5cm (bằng 127,5 chiều dài); cạnh chiều cao dài hơn chiều rộng một chút, ứng với 8cm.
Vậy chiều rộng 7,5 cm, chiều cao 8 cm, khớp Cách 1.
3Cách 3. Đối chiếu thứ tự lớn bé giữa ba cạnh
Định hướng. Đối chiếu thứ tự lớn bé của ba cạnh vẽ trên hình với ba số đo đã đọc được để chắc chắn không gán nhầm số đo cho cạnh.
Trên hình, chiều dài là cạnh dài nhất (12cm), chiều cao ngắn hơn nhưng vẫn dài hơn chiều rộng (8cm), chiều rộng là cạnh ngắn nhất (7,5cm). Thứ tự 12 lớn hơn 8, 8 lớn hơn 7,5 khớp với hình vẽ nên số đo đọc được là chính xác.
Vậy chiều rộng 7,5 cm, chiều cao 8 cm, khớp hai cách trên.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Với bài đọc số đo trực tiếp từ hình, luôn đối chiếu lại thứ tự lớn bé giữa các cạnh để tránh gán nhầm số đo.
Đáp số.Chiều rộng 7,5 cm, chiều cao 8 cm.
Sai lầm thường gặp.Dễ đọc nhầm số đo của cạnh chiều rộng và cạnh chiều cao cho nhau vì hai số 7,5 và 8 khá gần nhau.
🚀 Mở rộng.Tính thể tích của hình hộp chữ nhật này. (Đáp số: 12×7,5×8=720 cm³.)
Bài 3 · Bài 1 (tiết 1) · Bài 3★★Trang 33— Đếm số hình lập phương đơn vị ghép thành khối để tìm thể tích
Bài 1 (tiết 1) · Bài 3 (trang 33). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Rô-bốt đã xếp các hình lập phương cạnh 1cm thành các hình dưới đây. - Thể tích hình 1 là ………… - Thể tích hình 2 là ………… - Thể tích hình 3 là …………
Kiến thức cần nhớ
Khi xếp khối lớn từ nhiều hình lập phương nhỏ cạnh 1 đơn vị, thể tích khối lớn (theo đơn vị khối) đúng bằng số hình lập phương nhỏ đã dùng.
Bài 4 · Bài 1 (tiết 1) · Bài 4★★Trang 34— Đổi đơn vị đo thể tích giữa mét khối, đề-xi-mét khối và xăng-ti-mét khối
Bài 1 (tiết 1) · Bài 4 (trang 34). Viết số hoặc số thập phân thích hợp vào chỗ chấm. a) 1,25m3=?dm3350dm3=?m3 b) 0,02m3=?cm314000cm3=?m3 c) 30dm3=?cm3860cm3=?dm3
Kiến thức cần nhớ
1m3=1000dm3=1000000cm3.
Đổi m³ sang dm³ (hoặc ngược lại) thì nhân hoặc chia cho 1000; đổi m³ sang cm³ (hoặc ngược lại) thì nhân hoặc chia cho 1000000.
Bài 5 · Bài 1 (tiết 1) · Bài 5★★Trang 34— Số khối lập phương đơn vị xếp đầy hình hộp chữ nhật
Bài 1 (tiết 1) · Bài 5 (trang 34). Nam có một chiếc hộp nhựa dạng hình hộp chữ nhật với chiều dài 8cm, chiều rộng 6cm, chiều cao 5cm. Vậy Nam có thể xếp được ? xúc xắc hình lập phương có thể tích 1cm3 để đầy chiếc hộp đó.
Kiến thức cần nhớ
Số khối lập phương đơn vị xếp đầy hình hộp chữ nhật = dài × rộng × cao (tính theo đúng đơn vị của khối lập phương).
Bài 6 · Bài 1 (tiết 2) · Bài 1★★Trang 34— So sánh thể tích các khối ghép từ hình lập phương đơn vị (trắc nghiệm, tìm số bé nhất)
Bài 1 (tiết 2) · Bài 1 (trang 34). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Mỗi hình dưới đây được xếp từ các hình lập phương 1dm3. Vậy hình nào dưới đây có thể tích bé nhất?
Kiến thức cần nhớ
Thể tích khối ghép từ hình lập phương đơn vị = số hình lập phương đơn vị đã dùng; so sánh các số tự nhiên để tìm số bé nhất.
Bài 7 · Bài 1 (tiết 2) · Bài 2★★Trang 34— Toán hai bước: tìm số phần rồi tìm số trung bình mỗi ngày
Bài 1 (tiết 2) · Bài 2 (trang 34). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Trong tuần trước, cửa hàng đã bán được 315dm3 đất sạch để trồng cây. Biết đất sạch được đóng thành các bao, mỗi bao có 5dm3 đất. Vậy trung bình mỗi ngày cửa hàng bán được ? bao đất.
Bài 8 · Bài 1 (tiết 2) · Bài 3★★Trang 35— So sánh thể tích sau khi đổi cùng đơn vị đo, kết hợp suy luận theo dữ kiện
Bài 1 (tiết 2) · Bài 3 (trang 35). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Mẹ của Mai dùng 3 chiếc thùng để đựng các loại quả: nho, táo và dưa hấu. Mỗi thùng đựng một loại quả. Thể tích của các thùng là: 90dm3; 2590cm3; 49,5dm3. Biết thùng có thể tích lớn nhất đựng dưa hấu và thùng đựng nho có thể tích bé hơn thùng đựng táo. Vậy thể tích thùng đựng nho là …………, thể tích thùng đựng táo là …………, thể tích thùng đựng dưa hấu là …………
Kiến thức cần nhớ
Muốn so sánh các số đo thể tích ghi ở đơn vị khác nhau, phải đổi về cùng một đơn vị đo trước khi so sánh.
Bài 9 · Bài 1 (tiết 2) · Bài 4★★Trang 35— Toán tỉ số phần trăm ba thành phần (tìm phần còn lại rồi tìm giá trị phần trăm)
Bài 1 (tiết 2) · Bài 4 (trang 35). Rô-bốt có một tháp chất lỏng có thể tích là 5dm3. Biết lượng nước chiếm 45% thể tích của tháp chất lỏng, lượng dầu ăn chiếm 30% thể tích của tháp chất lỏng và phần còn lại trong tháp chất lỏng là sữa. Tính thể tích sữa chứa trong tháp chất lỏng của Rô-bốt.
Kiến thức cần nhớ
Tìm giá trị phần trăm của một số a: lấy a nhân với tỉ số phần trăm rồi tính.
Tổng tỉ số phần trăm của các thành phần trong một tổng thể luôn bằng 100%.
Bài 10 · Bài 1 (tiết 2) · Bài 5★★Trang 35— Toán tỉ số phần trăm (tìm giá trị phần trăm của một số) kết hợp thể tích
Bài 1 (tiết 2) · Bài 5 (trang 35). Trong tháng 6, nhà Việt dùng hết 12m3 nước. Lượng nước nhà Việt dùng trong tháng 7 giảm 25% so với tháng 6. Hỏi trong tháng 7, nhà Việt dùng hết bao nhiêu mét khối nước?
Kiến thức cần nhớ
Tìm giá trị phần trăm của một số a: lấy a nhân với tỉ số phần trăm rồi tính.
