Chương I. Tập hợp các số tự nhiên

Bài 1. Tập hợp

Sách bài tập Toán 6 — Kết nối tri thức, tập 1 · 7 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · 1.1★Trang 6— Xác định phần tử thuộc/không thuộc một tập hợp
Gọi là tập hợp các số tự nhiên có hai chữ số. Trong các số , số nào thuộc và số nào không thuộc tập hợp ? Dùng kí hiệu để viết các kết luận đó.
Kiến thức cần nhớ
  • Số tự nhiên có hai chữ số là các số từ 10 đến 99.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho tập hợp mô tả bằng lời — các số tự nhiên có hai chữ số — rồi hỏi từng số cụ thể có thuộc hay không, đó là dấu hiệu của dạng kiểm tra quan hệ giữa phần tử và tập hợp. Chọn hướng dịch lời mô tả thành một tiêu chuẩn số học rõ ràng là , vì khi đã có tiêu chuẩn thì mỗi số chỉ cần thử một lần là xong, không phải đoán. Bẫy nằm ở hai đầu mút: nhiều bạn tưởng đã sang ba chữ số nên loại mất, hoặc quên rằng số một chữ số như cũng không thuộc .
1Cách 1. Đếm số chữ số của từng số

Ý đồ là kiểm tra từng số xem có đúng hai chữ số hay không, từ đó dùng kí hiệu , để kết luận.

Số chỉ có một chữ số nên .
Số có hai chữ số nên .
Số có ba chữ số nên .
Số có hai chữ số nên .

Vậy , và , .

2Cách 2. Dùng điều kiện

Ý đồ là thay việc đếm số chữ số bằng cách kiểm tra trực tiếp bất đẳng thức — đây chính là điều kiện để là số tự nhiên có hai chữ số.

Vì gồm các số tự nhiên có hai chữ số nên .
Số : vì nên không thoả , suy ra .
Số : vì nên .
Số : vì nên không thoả điều kiện, suy ra .
Số : vì nên .

Vậy , và , , khớp với Cách 1.

3Cách 3. Dùng phép chia cho

Ý đồ là đếm gián tiếp bằng phép chia: một số tự nhiên có hai chữ số khi và chỉ khi chia nó cho được thương là số tự nhiên từ đến .

được thương dư ; thương nhỏ hơn nên .
được thương dư ; thương nằm giữa và nên .
được thương dư ; thương lớn hơn nên .
được thương dư ; thương nằm giữa và nên .

Vậy , và , , khớp với hai cách trên.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi dùng Cách 2 — đã có sẵn tiêu chuẩn thì mỗi số chỉ liếc một lần là xong, lại ít nhầm ở hai đầu mút. Cách 1 đếm chữ số hợp với bạn nào chưa quen so sánh số lớn.
Đáp số. , ; ,
Sai lầm thường gặp. Nhiều bạn viết vì thấy là số tự nhiên, hoặc viết vì nhẩm chỉ hơn một chút. Sai vì chỉ chứa số có đúng hai chữ số: nên , còn nên .
🚀 Mở rộng. Tổng quát: tập hợp các số tự nhiên có đúng chữ số gồm các số từ đến , nên có phần tử.
Bài 2 · 1.2★Trang 6— Xác định phần tử thuộc/không thuộc nhiều tập hợp
Cho hai tập hợp và . Trong các phần tử , phần tử nào thuộc tập hợp , phần tử nào thuộc tập hợp ? Phần tử nào không thuộc tập hợp , phần tử nào không thuộc tập hợp ? Dùng kí hiệu để viết các kết luận đó.
Kiến thức cần nhớ
  • Đối chiếu từng phần tử với danh sách phần tử đã liệt kê của mỗi tập hợp.
🧠 Phân tích tư duy
Hai tập hợp đều đã cho sẵn dưới dạng liệt kê, đề chỉ hỏi từng chữ cái có mặt trong danh sách nào, nên đây là dạng đối chiếu phần tử với danh sách. Chọn hướng đối chiếu thẳng vì mỗi tập chỉ có hai đến ba phần tử, nhìn là thấy ngay, không cần thêm công cụ nào. Bẫy là tưởng hai tập hợp đã chia hết mọi chữ cái nên phần tử nào không thuộc thì phải thuộc , trong khi và không nằm trong tập nào cả.
1Cách 1. Đối chiếu từng phần tử với mỗi tập hợp

Ý đồ là đối chiếu lần lượt bốn phần tử với danh sách phần tử của và của .

Phần tử có mặt trong nên ; không có mặt trong nên .
Phần tử không có mặt trong , cũng không có mặt trong nên , .
Phần tử không có mặt trong , cũng không có mặt trong nên , .
Phần tử không có mặt trong nên ; có mặt trong nên .

Vậy , ; , ; , ; , .

2Cách 2. Gộp danh sách phần tử của hai tập rồi đối chiếu một lượt

Ý đồ là liệt kê hết các phần tử đã biết của cả và thành một danh sách chung, rồi đối chiếu bốn phần tử với danh sách đó một lần, thay vì so với từng tập riêng lẻ.

, nên danh sách phần tử đã biết là .
có trong danh sách của (không có trong ) nên , .
không có trong danh sách của lẫn nên , .
không có trong danh sách của lẫn nên , .
có trong danh sách của (không có trong ) nên , .

Vậy ; ; ; , khớp với Cách 1.

3Cách 3. Dùng sơ đồ Ven

Ý đồ là vẽ sơ đồ Ven cho hai tập hợp rồi đặt từng phần tử vào đúng chỗ, nhìn vị trí là đọc ra ngay kết luận thuộc hay không thuộc.

Vẽ hai đường cong khép kín rời nhau, một vòng ghi tên , một vòng ghi tên .
Trong vòng viết ba phần tử , , ; trong vòng viết hai phần tử , .
Phần tử nằm trong vòng và nằm ngoài vòng nên , .
Phần tử nằm trong vòng và nằm ngoài vòng nên , .
Hai phần tử và không được viết trong vòng nào nên phải đặt ở miền ngoài cả hai vòng, do đó , và , .

Vậy ; ; ; , khớp với hai cách trên.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi dùng Cách 1 — đối chiếu thẳng từng phần tử, nhanh và không phải viết thêm gì. Cách 3 vẽ sơ đồ Ven hợp khi có nhiều tập hợp, vì nhìn miền ngoài là thấy ngay phần tử nào không thuộc tập nào.
Đáp số. ; ; ;
Sai lầm thường gặp. Nhiều bạn viết , chỉ vì thấy , . Sai vì không chứa cũng không chứa ; phải viết , và , .
🚀 Mở rộng. Mở rộng: nếu gọi thêm tập gồm các chữ cái không thuộc cũng không thuộc thì mỗi chữ cái nằm đúng một trong ba tập, đó là ý tưởng chia một tập lớn thành những phần rời nhau.
Bài 3 · 1.3★Trang 6— Viết tập hợp bằng cách liệt kê phần tử
Bằng cách liệt kê các phần tử, hãy viết tập hợp các chữ cái tiếng Việt trong từ "THĂNG LONG".
Kiến thức cần nhớ
  • Mỗi chữ cái chỉ liệt kê một lần trong tập hợp dù nó xuất hiện nhiều lần trong từ.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · 1.4★Trang 6— Viết tập hợp bằng cách liệt kê phần tử
Gọi là tập hợp các tháng của quý II trong năm dương lịch. Viết tập hợp bằng cách liệt kê các phần tử của nó. Tập hợp có bao nhiêu phần tử?
Kiến thức cần nhớ
  • Quý II của năm dương lịch gồm tháng 4, tháng 5, tháng 6.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 5 · 1.5★★Trang 6— Chuyển tập hợp từ tính chất đặc trưng sang liệt kê
Cho tập hợp . Hãy mô tả tập hợp bằng cách liệt kê các phần tử của nó.
Kiến thức cần nhớ
  • Bội của 5 nhỏ hơn 20 gồm các số có dạng với , .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 6 · 1.6★★Trang 6— Chuyển tập hợp từ liệt kê sang tính chất đặc trưng
Cho tập hợp . Hãy mô tả tập hợp bằng cách nêu tính chất đặc trưng của các phần tử.
Kiến thức cần nhớ
  • Nhận ra quy luật các phần tử đều có dạng nghịch đảo của một số tự nhiên khác 0.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 7 · 1.7★★Trang 6— Xác định phần tử của tập hợp cho bởi công thức và mô tả lại bằng cách khác
Cho tập hợp . a) Nêu bốn số tự nhiên thuộc tập hợp và hai số tự nhiên không thuộc tập hợp . b) Hãy mô tả tập hợp bằng cách nêu tính chất đặc trưng theo một cách khác.
Kiến thức cần nhớ
  • Thay lần lượt vào công thức ; nhận ra công thức này luôn sinh ra số lẻ.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chương I. Tập hợp các số tự nhiên