Bài 1 · 2.23★★Trang 36— Phân tích một số cho ở dạng lũy thừa ra thừa số nguyên tố
Phân tích các số A=62⋅93 và B=3⋅82⋅25 ra thừa số nguyên tố.
Kiến thức cần nhớ
Đưa cơ số về thừa số nguyên tố, dùng công thức lũy thừa của lũy thừa
1Cách 1. Phân tích từng cơ số rồi gộp số mũ
Cơ số 6, 9, 8 trong A, B chưa phải số nguyên tố nên ta viết mỗi cơ số thành tích các thừa số nguyên tố trước, sau đó dùng công thức lũy thừa của lũy thừa (xm)n=xm⋅n để gộp số mũ cùng cơ số.
Với A: vì 6=2⋅3 nên 62=22⋅32, còn 9=32 nên 93=(32)3=36; do đó A=62⋅93=22⋅32⋅36=22⋅32+6=22⋅38.
Với B: vì 8=23 nên 82=(23)2=26; do đó B=3⋅82⋅25=3⋅26⋅52=26⋅3⋅52.
Vậy A=22⋅38 và B=26⋅3⋅52.
2Cách 2. Tính giá trị rồi chia liên tiếp cho số nguyên tố
Để kiểm chứng theo một hướng đi khác, ta tính A, B ra giá trị cụ thể rồi chia liên tiếp cho các số nguyên tố tăng dần đến khi thương bằng 1.
A=62⋅93=36⋅729=26244. Chia liên tiếp cho 2 hai lần được 26244:22=6561, rồi chia liên tiếp cho 3 tám lần được 6561:38=1; vậy A=22⋅38, khớp với Cách 1.
B=3⋅82⋅25=3⋅64⋅25=4800. Chia liên tiếp cho 2 sáu lần được 4800:26=75, rồi 75:3=25, 25:52=1; vậy B=26⋅3⋅52, khớp với Cách 1.
Vậy A=22⋅38, B=26⋅3⋅52.
Đáp số.A=22⋅38; B=26⋅3⋅52
Sai lầm thường gặp.Nhầm lũy thừa của lũy thừa với lũy thừa của một tích, viết sai 93=(32)3=36 thành 32+3=35; hoặc quên nhân hai số mũ khi gộp.
Bài 2 · 2.24★★Trang 36— Phân tích một số tự nhiên ra thừa số nguyên tố
Phân tích các số sau ra thừa số nguyên tố: 145; 310; 2020.
Kiến thức cần nhớ
Chia liên tiếp cho số nguyên tố hoặc tách tích rồi phân tích tiếp
1Cách 1. Chia liên tiếp cho các số nguyên tố tăng dần
Với mỗi số, ta chia liên tiếp cho các số nguyên tố tăng dần 2,3,5,7,… cho đến khi thương bằng 1.
145 không chia hết cho 2 và 3, nhưng chia hết cho 5: 145:5=29; mà 29 là số nguyên tố nên 145=5⋅29.
310:2=155; 155:5=31; mà 31 là số nguyên tố nên 310=2⋅5⋅31.
2020:2=1010; 1010:2=505; 505:5=101; mà 101 là số nguyên tố (không chia hết cho 2,3,5,7 và 102=100<101<121=112) nên 2020=22⋅5⋅101.
Vậy 145=5⋅29; 310=2⋅5⋅31; 2020=22⋅5⋅101.
2Cách 2. Tách thành tích hai số quen thuộc rồi phân tích tiếp
Ta tách mỗi số thành tích của hai số quen thuộc rồi phân tích tiếp từng thừa số cho đến khi tất cả các thừa số đều là số nguyên tố.
145=5⋅29, mà 5 và 29 đều là số nguyên tố nên dừng lại: 145=5⋅29.
310=10⋅31=2⋅5⋅31, mà 2,5,31 đều là số nguyên tố nên 310=2⋅5⋅31.
2020=20⋅101=4⋅5⋅101=22⋅5⋅101, mà 2,5,101 đều là số nguyên tố nên 2020=22⋅5⋅101.
Vậy kết quả trùng với Cách 1: 145=5⋅29; 310=2⋅5⋅31; 2020=22⋅5⋅101.
Đáp số.145=5⋅29; 310=2⋅5⋅31; 2020=22⋅5⋅101
Sai lầm thường gặp.Dừng lại khi gặp một thừa số hai chữ số mà không kiểm tra thừa số đó có phải là số nguyên tố hay chưa (như nhầm 101 là hợp số vì có ba chữ số).
Bài 4 · 2.26★★Trang 36— Nhận biết số nguyên tố, hợp số bằng dấu hiệu chia hết
Kiểm tra xem trong các số sau, số nào là số nguyên tố, số nào là hợp số bằng cách dùng dấu hiệu chia hết hoặc tra bảng số nguyên tố: 829; 971; 9891; 12344; 32015.
Kiến thức cần nhớ
Dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 5 và chia thử đến căn bậc hai
Bài 6 · 2.28★★★Trang 36— Tìm số còn thiếu trong sơ đồ cây phân tích ra thừa số nguyên tố
Tìm các số còn thiếu (ô ?) trong phân tích một số ra thừa số nguyên tố theo sơ đồ cây sau đây (mỗi số bằng tích hai số ở hai nhánh con nối với nó): a) Gốc có hai nhánh con; nhánh trái có hai nhánh con 5 và 7; nhánh phải có hai nhánh con là một ô ? (tách thành 2 và 3) và 7. b) Gốc có hai nhánh con; nhánh trái có hai nhánh con là một ô ? (tách thành 2 và 5) và 7; nhánh phải có hai nhánh con 3 và 21, trong đó 21 tách thành một ô ? và 7.
Kiến thức cần nhớ
Quan hệ nhân giữa một nhánh và hai nhánh con của nó
Bài 8 · 2.30★★★Trang 37— Liên hệ số cặp ước của một số với số nguyên tố, hợp số
Cho 6 hình vuông đơn vị, có hai cách xếp thành hình chữ nhật: hình 1×6 và hình 2×3. a) Nếu có 7 hình vuông đơn vị thì có mấy cách xếp thành hình chữ nhật? b) Nếu có 12 hình vuông đơn vị thì có mấy cách xếp thành hình chữ nhật? c) Với n hình vuông đơn vị (n>1), những số n nào chỉ có một cách xếp, những số n nào có nhiều hơn một cách xếp?
Kiến thức cần nhớ
Số cách xếp hình chữ nhật bằng số cặp ước không thứ tự của n
Bài 10 · 2.32★★Trang 37— Vận dụng giả thuyết Goldbach, Euler để biểu diễn một số thành tổng các số nguyên tố
a) Năm 1742, Goldbach viết cho Euler rằng mọi số tự nhiên lớn hơn 5 đều viết được thành tổng của ba số nguyên tố, chẳng hạn 7=2+2+3, 8=2+3+3. Hãy viết các số 17; 20 thành tổng của ba số nguyên tố. b) Euler trả lời rằng mọi số chẵn lớn hơn 2 đều viết được thành tổng của hai số nguyên tố. Hãy viết các số 36; 50 thành tổng của hai số nguyên tố.
Kiến thức cần nhớ
Thử trừ dần các số nguyên tố nhỏ hoặc ghép cặp theo tổng