Chương VIII. Những hình hình học cơ bản

Bài 37. Số đo góc

Sách bài tập Toán 6 — Kết nối tri thức, tập 2 · 6 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · 8.48★★Trang 57— Vẽ góc cho trước số đo rồi vẽ thêm hai tia đối
Bài 8.48 (trang 57). Vẽ góc có số đo bằng , sau đó vẽ tia đối của tia và tia đối của tia .
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn vẽ góc có số đo cho trước, đặt tâm thước đo góc tại đỉnh, vẽ một cạnh qua vạch 0, đánh dấu vạch chỉ số đo rồi vẽ cạnh còn lại.
  • Hai tia đối nhau là hai tia chung gốc và cùng nằm trên một đường thẳng, tạo thành góc bẹt .
🧠 Phân tích tư duy
Vẽ tia tuỳ ý, dùng thước đo góc đặt tâm tại M, tia qua vạch 0, đánh dấu vạch 45 rồi vẽ tia đi qua đó là xong góc . Tia đối của một tia là tia chung gốc và nằm về phía ngược lại trên cùng đường thẳng, nên chỉ cần kéo dài , về phía sau M để có , .
1Cách 1. Dùng thước đo góc vẽ trực tiếp

Định hướng. Vẽ tia trước, đặt tâm thước tại M, tia trùng vạch 0, đánh dấu vạch 45 rồi nối M với điểm đó để được tia .

Vẽ tia tuỳ ý
Đặt tâm thước tại M, qua vạch 0
Đánh dấu điểm tại vạch 45, vẽ tia đi qua điểm đó
Kéo dài qua M được tia đối
Kéo dài qua M được tia đối
Hình vẽ theo đề bài:
Bốn tia Mx, My, Mx phẩy, My phẩy chung gốc M tạo hình chữ thập lệch

Vậy Được bốn tia chung gốc M, trong đó .

2Cách 2. Vẽ hai đường thẳng cắt nhau rồi định vị góc 45°

Định hướng. Vẽ trước đường thẳng chứa , sau đó vẽ đường thẳng thứ hai qua M sao cho một góc tạo thành bằng .

Vẽ đường thẳng đi qua M
Đặt tâm thước tại M, cạnh qua vạch 0, đánh dấu vạch 45 để được tia
Vẽ đường thẳng qua M và điểm đối xứng với điểm đánh dấu qua M để được tia

Vậy Đường thẳng thứ hai chính là , cắt tại M, cho cùng bốn tia như Cách 1.

3Cách 3. Kiểm tra lại bằng góc kề bù

Định hướng. Sau khi vẽ xong, dùng tính chất hai góc kề bù (tổng ) để kiểm tra hình vẽ có đúng không, thay vì đo lại từ đầu.

và kề bù nên
Đo lại bằng thước: đúng bằng

Vậy Hình vẽ đúng vì kết quả kiểm tra khớp với tính chất hai góc kề bù.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: vẽ một tia gốc rồi dùng thước đo góc đánh dấu vạch 45 ngay, không phải dựng thêm đường thẳng phụ như Cách 2.
Đáp số. Hình vẽ gồm bốn tia chung gốc M với , là tia đối của , là tia đối của .
Sai lầm thường gặp. Có em vẽ tia đối không thẳng hàng với tia gốc (chỉ vẽ "đối diện" đại khái); tia đối bắt buộc cùng nằm trên một đường thẳng với tia đã cho, phải dùng thước thẳng kéo dài qua đúng gốc M.
🚀 Mở rộng. Từ hình đã vẽ có thể suy luận số đo của mà không cần đo lại: đó là góc đối đỉnh với nên cũng bằng — kiến thức sẽ học kĩ ở bài góc đối đỉnh.
Bài 2 · 8.49★Trang 57— Liệt kê các góc tạo bởi bốn tia chung gốc (bỏ góc bẹt)
Bài 8.49 (trang 57). Kể tên tất cả 4 góc có đỉnh M (không kể các góc bẹt) trong hình vừa vẽ ở Bài 8.48.
xyx'y'M
Kiến thức cần nhớ
  • Với các tia chung gốc sắp xếp liên tiếp quanh một điểm, đi hết một vòng theo đúng thứ tự sẽ liệt kê đủ các góc liên tiếp không trùng nhau.
  • Góc bẹt có hai cạnh là hai tia đối nhau, số đo bằng .
🧠 Phân tích tư duy
Bốn tia chia mặt phẳng quanh M thành bốn góc liên tiếp; đi một vòng quanh M theo đúng thứ tự các tia sẽ liệt kê đủ bốn góc mà không trùng, không sót. Hai góc bẹt và (do và thẳng hàng) không tính vào bốn góc cần kể.
1Cách 1. Liệt kê theo thứ tự các tia quanh M

Định hướng. Đi một vòng quanh M theo đúng thứ tự , mỗi cặp tia liền kề cho một góc.

Từ đến : góc
Từ đến : góc
Từ đến : góc
Từ đến : góc

Vậy Bốn góc cần tìm là , , , .

2Cách 2. Loại trừ hai góc bẹt khỏi mọi cặp tia có thể chọn

Định hướng. Với 4 tia chung gốc có tổng cộng cặp; loại đi 2 cặp tạo thành góc bẹt sẽ còn đúng số góc cần kể.

Sáu cặp tia:
Cặp và cho góc bẹt vì và thẳng hàng loại
Còn lại 4 cặp

Vậy Bốn góc không phải góc bẹt là , , , , khớp Cách 1.

3Cách 3. Gộp thành hai cặp góc đối đỉnh

Định hướng. Nhận xét bốn góc liên tiếp quanh M thật ra hợp thành hai cặp góc đối đỉnh (nằm ở hai phía ngược nhau qua M).

và là một cặp đối đỉnh (mỗi cạnh của góc này là tia đối một cạnh của góc kia)
và là cặp đối đỉnh còn lại

Vậy Vẫn ra đúng bốn góc , , , , thống nhất với hai cách trên.

Nhận xét. Cách nhìn theo cặp đối đỉnh sẽ hữu ích ở Bài 8.50 khi so sánh số đo từng cặp góc.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: đi một vòng theo đúng thứ tự tia là liệt kê đủ ngay, không cần tính số cặp rồi loại trừ như Cách 2.
Đáp số. Bốn góc (không kể góc bẹt) là , , , .
Sai lầm thường gặp. Có em kể cả hoặc vào danh sách; đề đã yêu cầu "không kể các góc bẹt" nên hai góc này (đều bằng ) phải loại ra.
🚀 Mở rộng. Nếu có tia chung gốc đôi một không trùng nhau và không có ba tia nào thẳng hàng, tổng số góc tạo thành (kể cả góc bẹt) là ; ở đây cho góc, trừ đi góc bẹt còn góc.
Bài 3 · 8.50★★Trang 57— Đo bốn góc tạo bởi hai đường thẳng cắt nhau, tìm cặp góc bằng nhau
Bài 8.50 (trang 57). Dùng thước đo góc để đo 4 góc đã nêu trong Bài 8.49 rồi viết ra các cặp góc bằng nhau. Trong các góc đó, góc nào là góc nhọn, góc nào là góc tù?
xyx'y'M
Kiến thức cần nhớ
  • Hai góc kề bù có tổng số đo bằng .
  • Hai góc đối đỉnh (mỗi cạnh góc này là tia đối một cạnh góc kia) có số đo bằng nhau.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · 8.51★★Trang 57— Đo ba góc của một tam giác rồi sắp xếp theo thứ tự số đo
Bài 8.51 (trang 57). Đo các góc , , của tam giác rồi sắp xếp các góc đó theo thứ tự từ lớn đến bé.
ABC
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn đo một góc của tam giác, đặt tâm thước đo góc trùng đỉnh, một cạnh qua vạch 0, đọc số đo ở cạnh còn lại.
  • So sánh số đo là so sánh trực tiếp các số đã đo được, số nào lớn hơn thì góc đó lớn hơn.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 5 · 8.52★Trang 57— Cộng ba góc đã đo được của một tam giác
Bài 8.52 (trang 57). Tính tổng số đo của ba góc , , của tam giác trong Bài 8.51.
ABC
Kiến thức cần nhớ
  • Tổng ba góc trong của một tam giác luôn bằng .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 6 · 8.53★★★Trang 57— Đọc số đo góc khi không cạnh nào trùng vạch 0
Bài 8.53 (trang 57). Khi đặt thước đo góc để tâm của thước trùng với đỉnh O của góc , bạn Hùng thấy cạnh đi qua vạch 110 ở vòng cung trong, cạnh đi qua vạch 140 ở vòng cung ngoài. Tính số đo của góc .
0306090120150180Oxy
Kiến thức cần nhớ
  • Tại cùng một vạch, số đo vòng cung trong và vòng cung ngoài luôn có tổng bằng .
  • Khi không cạnh nào trùng vạch 0, số đo góc bằng hiệu hai số đọc được trên cùng một vòng cung.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chương VIII. Những hình hình học cơ bản