Chương IV. Tam giác bằng nhau

Bài 12. Tổng các góc trong một tam giác

Sách bài tập Toán 7 — Kết nối tri thức, tập 1 · 9 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · 4.1★Trang 52— Tính góc còn lại rồi phân loại tam giác nhọn, vuông, tù
Bài 4.1 (trang 52). Hãy tính các số đo các góc , , trong các tam giác dưới đây (H.4.3). Trong các tam giác đó, hãy chỉ ra các tam giác nào là nhọn, tù, vuông.
a) Tam giác có , .
b) Tam giác có , .
c) Tam giác có , .
35°45°ABCa)70°50°DEFb)40°50°MNPc)Hình 4.3
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí: Tổng ba góc trong một tam giác bằng .
  • Tam giác nhọn: cả ba góc nhỏ hơn . Tam giác vuông: có một góc bằng . Tam giác tù: có một góc lớn hơn .
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho đúng hai góc của mỗi tam giác và hỏi thêm về loại tam giác — dấu hiệu của dạng "tính rồi phân loại" giống bài 4.2 SGK vừa học. Hướng làm là dùng định lí tổng ba góc để tìm góc còn lại, rồi so sánh CẢ BA góc với để gọi tên. Bẫy ở tam giác : hai góc đã cho , đều nhỏ nhưng góc còn lại lại lớn — dễ vội đoán cả ba tam giác đều nhọn mà không tính chính xác.
1Cách 1. Tính góc còn lại bằng trừ tổng hai góc đã biết

Định hướng. Áp dụng định lí tổng ba góc cho từng tam giác để tìm , , , sau đó so sánh cả ba góc với .

a)
b)
c)

Vậy (tam giác là tam giác tù); (tam giác là tam giác nhọn, vì , , đều nhỏ hơn ); (tam giác là tam giác vuông).

2Cách 2. Xét tổng hai góc đã cho trước khi tính chính xác

Định hướng. So sánh tổng hai góc đã biết với để đoán nhanh loại tam giác, rồi tính chính xác để xác nhận.

a) , nhỏ hơn nên chắc chắn lớn hơn
b) , lớn hơn ; , nhỏ hơn
c) , đúng bằng nên

Vậy , , ; tam giác tù, nhọn, vuông — khớp Cách 1.

Nhận xét. Quy luật dùng nhanh: tổng hai góc đã cho bằng thì tam giác vuông; nhỏ hơn thì tam giác tù; lớn hơn thì còn phải tính cụ thể mới chắc chắn nhọn hay không.

3Cách 3. Thử lại bằng cách cộng đủ ba góc mỗi tam giác

Định hướng. Sau khi tính, cộng lại đủ ba góc từng tam giác để chắc chắn không sai sót trước khi kết luận loại tam giác.

a) — đúng
b) — đúng
c) — đúng

Vậy cả ba kết quả đều được xác nhận đúng: (tù), (nhọn), (vuông).

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi dùng Cách 2: so sánh nhanh tổng hai góc đã cho với để đoán loại tam giác trước, sau đó tính chính xác bằng Cách 1 để ghi số đo — vừa nhanh vừa chắc chắn không sai.
Đáp số. (tam giác tù); (tam giác nhọn); (tam giác vuông).
Sai lầm thường gặp. Sai lầm hay gặp là nhìn hai góc đã cho đều nhỏ hơn (như , của tam giác ) rồi vội đoán tam giác nhọn mà quên tính góc còn lại — thực ra góc thứ ba có thể vượt hẳn . Sai lầm khác là cộng nhầm dấu khi trừ liên tiếp, ví dụ tính thay vì trừ cả hai góc.
🚀 Mở rộng. Nếu một tam giác có hai góc đã cho đều lớn hơn thì có xảy ra được không? Hãy giải thích bằng định lí tổng ba góc (gợi ý: hai góc từ trở lên đã có tổng từ trở lên).
Bài 2 · 4.2★Trang 53— Tính góc còn lại rồi phân loại tam giác nhọn, vuông, tù
Bài 4.2 (trang 53). Trong các tam giác dưới đây (H.4.4), tam giác nào là nhọn, vuông, tù?
a) Tam giác có , .
b) Tam giác có , .
c) Tam giác có , .
50°40°ABCa)55°65°DEFb)50°30°MNPc)Hình 4.4
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí: Tổng ba góc trong một tam giác bằng .
  • Tam giác nhọn: cả ba góc nhỏ hơn . Tam giác vuông: có một góc bằng . Tam giác tù: có một góc lớn hơn .
🧠 Phân tích tư duy
Cùng dạng với Bài 4.1 nhưng lần này đúng một tam giác đã có sẵn kí hiệu vuông trong hình (, vuông tại ) — dấu hiệu phải kiểm tra: dữ kiện , có thật sự khớp với góc vuông tại hay không, chứ không được mặc định đúng theo hình vẽ mà bỏ qua bước tính. Hướng làm vẫn là định lí tổng ba góc cho cả ba tam giác. Bẫy ở tam giác : hai góc đã cho , đều nhỏ nhưng tính ra vượt hẳn .
1Cách 1. Tính góc còn lại rồi so sánh với

Định hướng. Dùng định lí tổng ba góc tìm góc còn lại của từng tam giác, rồi xét xem tam giác đó nhọn, vuông hay tù.

a)
b)
c)

Vậy tam giác vuông tại (); tam giác nhọn (, cả ba góc đều nhỏ hơn ); tam giác tù ().

2Cách 2. Đoán nhanh bằng tổng hai góc đã cho

Định hướng. So sánh , , với để đoán loại tam giác trước khi tính chính xác.

a) nên — vuông
b) , lớn hơn ; , nhỏ hơn — nhọn
c) , nhỏ hơn nên chắc chắn lớn hơn — tù

Vậy vuông, nhọn, tù — khớp Cách 1.

Nhận xét. Kí hiệu vuông vẽ sẵn trong hình ở tam giác chỉ mang tính minh hoạ; lời giải vẫn phải tính ra đúng từ số liệu đề cho mới được công nhận, không được chỉ nhìn hình mà kết luận.

3Cách 3. Thử lại bằng cách cộng đủ ba góc mỗi tam giác

Định hướng. Cộng lại cả ba góc mỗi tam giác để kiểm tra không sai sót trước khi kết luận.

a) — đúng
b) — đúng
c) — đúng

Vậy cả ba kết quả đều đúng: vuông, nhọn, tù.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi dùng Cách 2: đoán nhanh bằng tổng hai góc đã cho, sau đó trình bày đủ phép tính như Cách 1 để có căn cứ chắc chắn ghi vào bài làm.
Đáp số. Tam giác là tam giác vuông (); tam giác là tam giác nhọn (); tam giác là tam giác tù ().
Sai lầm thường gặp. Sai lầm hay gặp là thấy kí hiệu vuông vẽ sẵn trong hình ở tam giác rồi bỏ qua bước tính, không kiểm tra xem số liệu đề cho có thật sự cho ra hay không. Sai lầm khác ở tam giác là thấy hai góc đã cho đều nhỏ (, ) rồi đoán nhầm cả tam giác nhọn mà quên tính góc còn lại.
🚀 Mở rộng. Trong ba tam giác trên, tam giác nào có góc lớn nhất, tam giác nào có góc nhỏ nhất trong số các góc đã biết và đã tính? Hãy liệt kê đủ chín góc và so sánh.
Bài 3 · 4.3★★Trang 53— Tìm góc trong tam giác qua góc kề bù với một góc ngoài đã cho
Bài 4.3 (trang 53). Tìm các số đo góc , trong Hình 4.5.
50°x100°yPQRHình 4.5
Kiến thức cần nhớ
  • Hai góc kề bù có tổng số đo bằng .
  • Định lí: Tổng ba góc trong một tam giác bằng .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · 4.4★★★Trang 53— Lập phương trình từ định lí tổng ba góc kết hợp góc kề bù chứa ẩn
Bài 4.4 (trang 53). Tìm số đo các góc và của tam giác trong Hình 4.6, biết , góc và góc ngoài tại đỉnh (kề bù với ) bằng .
105°x8xABCHình 4.6
Kiến thức cần nhớ
  • Hai góc kề bù có tổng số đo bằng .
  • Định lí: Tổng ba góc trong một tam giác bằng .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 5 · 4.5★★Trang 53— Tìm góc ngoài của tam giác qua tổng hai góc trong không kề
Bài 4.5 (trang 53). Tìm số đo góc trong Hình 4.7, biết tam giác có , , và là góc ngoài của tam giác tại đỉnh (kề bù với ).
80°60°xABCHình 4.7
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí: Tổng ba góc trong một tam giác bằng .
  • Góc ngoài của tam giác bằng tổng hai góc trong không kề với nó.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 6 · 4.6★★★Trang 53— So sánh các góc của tam giác khi chỉ biết một góc và một bất đẳng thức
Bài 4.6 (trang 53). Hãy viết các góc , , của tam giác theo thứ tự tăng dần trong các trường hợp sau:
a) , .
b) , .
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí: Tổng ba góc trong một tam giác bằng .
  • Nếu tổng hai số không đổi mà một số tăng thì số còn lại phải giảm (và ngược lại).
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 7 · 4.7★★★Trang 54— So sánh các góc của tam giác khi chỉ biết bất đẳng thức, không có số đo đầy đủ
Bài 4.7 (trang 54). Hãy viết các góc , , của tam giác theo thứ tự giảm dần trong các trường hợp sau:
a) , .
b) , .
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí: Tổng ba góc trong một tam giác bằng .
  • Một tam giác có nhiều nhất một góc lớn hơn hoặc bằng .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 8 · 4.8★★Trang 54— Tính tổng hai góc ở hai đỉnh xa nhau của tứ giác qua đường chéo chia thành hai tam giác
Bài 4.8 (trang 54). Tính tổng số đo trong Hình 4.8, biết là một tứ giác với đường chéo , trong đó , , , .
50°40°30°70°ABCDHình 4.8
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí: Tổng ba góc trong một tam giác bằng .
  • Một đường chéo của tứ giác chia tứ giác đó thành hai tam giác.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 9 · 4.9★★Trang 54— Lập phương trình từ tỉ lệ giữa các góc kết hợp định lí tổng ba góc
Bài 4.9 (trang 54). Cho tam giác thoả mãn .
a) Tính số đo các góc của tam giác .
b) Tam giác là tam giác nhọn, tù hay vuông?
Kiến thức cần nhớ
  • Định lí: Tổng ba góc trong một tam giác bằng .
  • Tam giác nhọn: cả ba góc nhỏ hơn . Tam giác vuông: có một góc bằng . Tam giác tù: có một góc lớn hơn .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chương IV. Tam giác bằng nhau