Bài 1 · 3.1★Trang 36— Nhận biết hai góc kề bù trên hình vẽ
Cho Hình 3.4, kể tên các cặp góc kề bù.
Kiến thức cần nhớ
- Hai góc kề bù là hai góc có một cạnh chung, hai cạnh còn lại là hai tia đối nhau.
- Hai tia đối nhau là hai tia chung gốc và tạo thành một đường thẳng.
🧠 Phân tích tư duy
Đề chỉ yêu cầu đọc hình để gọi tên, dấu hiệu nhận dạng là tìm cặp góc có chung một cạnh còn hai cạnh kia nằm trên cùng một đường thẳng (hai tia đối nhau). Ở mỗi hình nhỏ chỉ có đúng một đường thẳng và một tia chắn ngang nên chỉ có đúng một cặp góc kề bù. Bẫy là dễ nhầm hai góc chỉ đứng cạnh nhau (kề nhau) nhưng cạnh còn lại không tạo thành đường thẳng thì không phải kề bù.
1Cách 1. Xét từng hình, tìm cạnh chung và đường thẳng chứa hai cạnh còn lại
Ở mỗi hình, tìm tia nằm giữa một đường thẳng rồi ghép với hai nửa đường thẳng đó thành hai góc kề bù.
Hình a: đường thẳng đi qua , tia chắn ngang tạo hai góc và có chung cạnh , hai cạnh còn lại là hai tia đối nhau.
Hình b: đường thẳng đi qua , tia chắn ngang tạo hai góc và có chung cạnh , hai cạnh còn lại là hai tia đối nhau.
Vậy các cặp góc kề bù là và (hình a); và (hình b).
2Cách 2. Liệt kê mọi góc rồi loại theo định nghĩa
Ghi ra mọi góc có đỉnh (hoặc ) tạo bởi hai tia bất kỳ trong hình, sau đó chỉ giữ lại cặp thoả định nghĩa kề bù.
Tại chỉ có ba tia nên chỉ có một cặp góc chung cạnh là và ; vì đối nhau nên đây là cặp kề bù duy nhất.
Tại chỉ có ba tia nên chỉ có một cặp góc chung cạnh là và ; vì đối nhau nên đây là cặp kề bù duy nhất.
Vậy mỗi hình chỉ có đúng một cặp góc kề bù, trùng kết quả Cách 1: và .
3Cách 3. Nhận diện qua tổng số đo bằng 180°
Hai góc kề bù luôn có tổng số đo vì cùng nằm về hai phía của một đường thẳng; dùng dấu hiệu này để khẳng định lại cặp góc đã chọn.
vì là góc bẹt (do đối nhau).
vì là góc bẹt (do đối nhau).
Vậy cả hai cặp góc trên đều thoả tổng , khẳng định lại chúng là các cặp góc kề bù.
Nhận xét. Cách 3 tiện để kiểm tra ngược lại đáp số của Cách 1, Cách 2 mà không cần nhìn lại hình.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi dùng Cách 1: đọc thẳng từ hình ra cạnh chung và đường thẳng chứa hai cạnh còn lại, nhanh hơn liệt kê hết mọi góc rồi loại như Cách 2.
Đáp số. Hình a: và . Hình b: và .
Sai lầm thường gặp. Nhầm hai góc chỉ đứng kề nhau trên hình (ví dụ và một góc bất kỳ khác không thẳng hàng với ) là kề bù, trong khi kề bù đòi hỏi hai cạnh còn lại phải là hai tia đối nhau chứ không chỉ là "nhìn gần nhau".
🚀 Mở rộng. Nếu vẽ thêm tia thứ hai chắn qua (ngoài ) thì số cặp góc kề bù nhận được sẽ tăng theo số tia thêm vào, mỗi tia mới lại tạo đúng một cặp kề bù mới với đường thẳng gốc.
