Chương I. Số hữu tỉ

Bài tập cuối chương I

Sách bài tập Toán 7 — Kết nối tri thức, tập 1 · 12 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · Câu 1★Trang 20— Nhận diện số hữu tỉ âm trong các tập số đã học
Số là: A. Số tự nhiên; B. Số nguyên; C. Số hữu tỉ dương; D. Số hữu tỉ.
Kiến thức cần nhớ
  • Số hữu tỉ là số viết được dưới dạng phân số với , ; tập số hữu tỉ chứa cả số tự nhiên và số nguyên.
  • Số hữu tỉ dương là số hữu tỉ lớn hơn ; số hữu tỉ âm là số hữu tỉ nhỏ hơn .
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho một phân số có dấu trừ ở tử, dấu hiệu đầu tiên là số này âm nên loại ngay hai phương án số tự nhiên và số hữu tỉ dương. Chọn hướng loại trừ theo từng tập số từ hẹp đến rộng vì bốn phương án đã xếp sẵn theo cấp bậc tự nhiên — nguyên — hữu tỉ dương — hữu tỉ. Bẫy là nhầm 'số nguyên' với 'số hữu tỉ': không rút gọn được về số nguyên nào nên không thể chọn B.
1Cách 1. Loại trừ theo từng tập số từ hẹp đến rộng

Xét lần lượt xem có thuộc tập số tự nhiên, số nguyên, số hữu tỉ dương hay không.

là số âm nên không phải số tự nhiên (loại A)
không chia hết cho nên không phải số nguyên (loại B)
nên không phải số hữu tỉ dương (loại C)

Vậy là số hữu tỉ, chọn đáp án D.

2Cách 2. Nhận diện trực tiếp theo định nghĩa số hữu tỉ

Đối chiếu với dạng , , của định nghĩa số hữu tỉ.

với ,

Vậy thoả đúng định nghĩa số hữu tỉ, chọn đáp án D.

3Cách 3. Biểu diễn trên trục số để loại trừ

Trên trục số, các điểm nguyên là ; xác định nằm ở đâu so với các điểm đó.

nằm xen giữa và , không trùng điểm nguyên nào

Vậy không phải số nguyên hay số tự nhiên, chỉ có thể là số hữu tỉ, chọn đáp án D.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi dùng Cách 1 vì loại trừ đúng theo thứ tự bốn phương án đã cho, không cần nhớ lại định nghĩa dài dòng.
Đáp số. Đáp án D.
Sai lầm thường gặp. Nhiều bạn phân vân giữa B và D vì thấy có phân số là nghĩ ngay tới số nguyên; phải thử chia không hết mới chắc chắn loại được B.
🚀 Mở rộng. Tổng quát: phân số tối giản với luôn là số hữu tỉ nhưng không bao giờ là số nguyên.
Bài 2 · Câu 2★Trang 20— Nhân hai luỹ thừa cùng cơ số rồi đổi cơ số để đối chiếu đáp án
Kết quả của phép nhân là: A. ; B. ; C. ; D. .
Kiến thức cần nhớ
  • Nhân hai luỹ thừa cùng cơ số: .
  • Luỹ thừa của luỹ thừa: .
🧠 Phân tích tư duy
Hai luỹ thừa cùng cơ số nhân với nhau là dấu hiệu dùng công thức cộng số mũ trước, nhưng bốn phương án lại viết ở ba cơ số khác nhau () nên phải đổi cơ số mới đối chiếu được. Bẫy là dừng lại ở rồi vội chọn B vì thấy số mũ '12' gần giống '10', trong khi .
1Cách 1. Cộng số mũ rồi đổi về cơ số

Cộng số mũ vì hai luỹ thừa cùng cơ số , sau đó đổi về cơ số để so với các phương án.

Vậy , chọn đáp án C.

2Cách 2. Đổi cả hai thừa số về cơ số

Đưa để tính toàn bộ tích theo cơ số , tiện so sánh với phương án D.

Vậy nên D sai; kết quả đúng vẫn là … đối chiếu lại với Cách 1 cho , xác nhận đáp án C.

3Cách 3. Loại trừ bằng cách ước lượng số mũ

Không cần tính hết, chỉ cần thấy số mũ của kết quả cộng lại là rồi so khớp với từng phương án.

, mà và nên loại A, B
trùng khớp phương án C

Vậy đáp án đúng là C, còn D sai vì .

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi dùng Cách 1: cộng số mũ trước rồi mới đổi cơ số, tránh phải đổi cả hai thừa số như Cách 2.
Đáp số. Đáp án C.
Sai lầm thường gặp. Nhiều bạn cộng nhầm số mũ với cơ số, viết ; phải nhớ cơ số giữ nguyên, chỉ cộng số mũ: .
🚀 Mở rộng. Tổng quát: giúp đổi qua lại giữa các cơ số là luỹ thừa của nhau, dùng được cho mọi bài so sánh luỹ thừa khác cơ số.
Bài 3 · Câu 3★Trang 20— Điều kiện dấu để một số hữu tỉ là số dương
Số hữu tỉ với là dương nếu: A. cùng dấu; B. khác dấu; C. , dương; D. là hai số tự nhiên.
Kiến thức cần nhớ
  • Số hữu tỉ dương khi cùng dấu (cùng dương hoặc cùng âm); khác dấu thì thương âm.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · Câu 4★Trang 20— Nhận diện khẳng định sai về thứ tự và biểu diễn số hữu tỉ trên trục số
Khẳng định nào sau đây là sai? A. Mỗi số hữu tỉ đều được biểu diễn bởi một điểm trên trục số; B. Trên trục số, số hữu tỉ âm nằm bên trái điểm biểu diễn số ; C. Trên trục số, số hữu tỉ dương nằm bên phải điểm biểu diễn số ; D. Hai số hữu tỉ không phải luôn so sánh được với nhau.
Kiến thức cần nhớ
  • Tập hợp số hữu tỉ được sắp thứ tự toàn phần: hai số hữu tỉ bất kì luôn so sánh được (bằng nhau, hoặc số này lớn hơn số kia).
  • Mỗi số hữu tỉ ứng với đúng một điểm trên trục số; số dương ở bên phải, số âm ở bên trái điểm .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 5 · Câu 5★Trang 20— Nhận diện quan hệ bao hàm giữa các tập hợp số đã học
Khẳng định nào sau đây là đúng? A. Mọi số nguyên đều là số tự nhiên; B. Mọi số hữu tỉ đều là số nguyên; C. Mọi số nguyên đều là số hữu tỉ; D. Mọi phân số đều là số nguyên.
Kiến thức cần nhớ
  • Quan hệ bao hàm giữa các tập số: — số tự nhiên là số nguyên, số nguyên là số hữu tỉ, nhưng chiều ngược lại không đúng.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 6 · 1.32★★Trang 20— Tính giá trị biểu thức có ngoặc và phép chia số hữu tỉ
Tính: a) ; b) .
Kiến thức cần nhớ
  • Thứ tự thực hiện phép tính: trong ngoặc trước, chia — nhân trước, cộng — trừ sau.
  • Muốn chia hai phân số, nhân phân số bị chia với nghịch đảo của phân số chia.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 7 · 1.33★★Trang 21— Tìm thành phần chưa biết trong đẳng thức chứa luỹ thừa
Tìm , biết: a) ; b) .
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm thừa số chưa biết, lấy tích chia cho thừa số đã biết: .
  • Muốn tìm số bị chia chưa biết, lấy thương nhân với số chia: .
  • .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 8 · 1.34★★Trang 21— Phân tích một luỹ thừa thành tích, luỹ thừa của luỹ thừa, thương hai luỹ thừa
Cho và . Hãy viết dưới dạng: a) Tích của hai luỹ thừa, trong đó có một thừa số là ; b) Luỹ thừa của ; c) Thương của hai luỹ thừa trong đó số bị chia là .
Kiến thức cần nhớ
  • Nhân hai luỹ thừa cùng cơ số: .
  • Luỹ thừa của luỹ thừa: .
  • Chia hai luỹ thừa cùng cơ số: ().
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 9 · 1.35★★Trang 21— So sánh các số viết dưới dạng luỹ thừa cơ số để tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất
Bảng sau cho chúng ta đường kính xấp xỉ (theo dặm) của một số hành tinh (1 dặm xấp xỉ km). Hỏi đường kính của hành tinh nào lớn nhất? Đường kính của hành tinh nào nhỏ nhất?
Hành tinhĐường kính xấp xỉ (dặm)Thuỷ tinh3,032 . 10³Trái Đất7,926 . 10³Hoả tinh4,222 . 10³Mộc tinh88,846 . 10³Thổ tinh7,4975 . 10⁴Thiên Vương tinh3,0603 . 10⁴(1 dặm xấp xỉ 1,60934 km)
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn so sánh các số viết ở luỹ thừa cơ số khác số mũ, phải đưa chúng về cùng một luỹ thừa của rồi so sánh phần hệ số.
  • với có thể viết lại thành để đổi số mũ.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 10 · 1.36★★Trang 21— Toán thực tế — tỉ lệ thuận qua phép chia và nhân số hữu tỉ
Để làm cái bánh, cần cốc bột mì. Bạn An muốn làm cái bánh. Hỏi bạn An cần bao nhiêu cốc bột mì?
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm lượng nguyên liệu cho một đơn vị (ở đây là cái bánh), lấy tổng lượng nguyên liệu chia cho số đơn vị tương ứng, rồi nhân với số đơn vị cần tìm.
  • Đổi hỗn số về phân số: .
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 11 · 1.37★★★Trang 21— Tính nhanh tổng các bình phương nhờ đặt thừa số chung
Biết . Tính một cách hợp lí giá trị của biểu thức: .
Kiến thức cần nhớ
  • : bình phương của một tích bằng tích các bình phương.
  • Đặt thừa số chung ra ngoài dấu ngoặc để đưa một tổng lạ về tổng đã biết.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 12 · 1.38★★★Trang 21— Rút gọn phân thức chứa luỹ thừa bằng cách đưa về cùng cơ số nguyên tố
Tính giá trị của biểu thức: .
Kiến thức cần nhớ
  • Đưa các luỹ thừa về cùng cơ số nguyên tố để dễ đặt thừa số chung: .
  • Đặt thừa số chung ở cả tử và mẫu rồi rút gọn.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chương I. Số hữu tỉ