Bài 31. Phép trừ số có hai chữ số cho số có một chữ số

Định hướng. Xếp 76 que tính thành 7 bó chục và 6 que lẻ, gạch bớt 5 que lẻ rồi đếm lại số que còn.

Vậy $76-5=71$.

Định hướng. Viết 76 và 5 thẳng cột, hàng đơn vị thẳng đơn vị, rồi trừ từ hàng đơn vị.

Vậy $76-5=71$, khớp Cách 1.

Nhận xét. Vì 6 lớn hơn 5 nên trừ được ngay ở hàng đơn vị, không phải mượn của hàng chục.

Định hướng. Xếp 34 quả táo thành 3 chồng chục và 4 quả lẻ, gạch bớt 4 quả lẻ rồi đếm lại.

Vậy $34-4=30$.

Định hướng. Viết 34 và 4 thẳng cột, hàng đơn vị thẳng đơn vị, rồi trừ từ hàng đơn vị.

Vậy $34-4=30$, khớp Cách 1.

Nhận xét. Đừng bỏ trống chữ số 0 ở hàng đơn vị — phải viết đủ 30, không phải chỉ viết 3.

Định hướng. Đặt tính thẳng cột cho cả năm phép tính rồi trừ từ hàng đơn vị.

Vậy $19-4=15$; $35-2=33$; $66-1=65$; $78-5=73$; $93-3=90$.

Định hướng. Giữ nguyên hàng chục, chỉ trừ riêng hàng đơn vị rồi ghép lại.

Vậy năm kết quả đều khớp Cách 1: $15$; $33$; $65$; $73$; $90$.

Nhận xét. Hàng chục của cả năm phép tính không hề thay đổi, chỉ hàng đơn vị bị trừ bớt.

Định hướng. Viết từng cặp số thẳng cột rồi trừ từ hàng đơn vị, đúng như đề yêu cầu.

Vậy $18-5=13$; $46-4=42$; $75-3=72$; $99-9=90$.

Định hướng. Nhẩm bằng cách tách chục – đơn vị để kiểm tra lại kết quả đã đặt tính ở Cách 1.

Vậy bốn kết quả đều khớp Cách 1: $13$; $42$; $72$; $90$.

Nhận xét. Nhẩm nhanh giúp tự kiểm tra lại bài đặt tính, tránh viết sai cột.

Định hướng. Đặt tính cho cả ba phép trừ ghi trên xe rồi so kết quả với ba ô đỗ xe.

Vậy xe $47-2$ đỗ ở ô $45$; xe $56-6$ đỗ ở ô $50$; xe $78-5$ đỗ ở ô $73$.

Định hướng. Tách mỗi số bị trừ thành chục và đơn vị, trừ riêng hàng đơn vị rồi ghép lại.

Vậy ba kết quả đều khớp Cách 1: $45$; $50$; $73$ — đúng ba ô đỗ xe đã cho.

Nhận xét. Chỉ cần nhìn hàng đơn vị đã đủ chọn đúng ô đỗ xe, không cần tính lại hàng chục.

Định hướng. Bài cho số hành khách ban đầu và số hành khách đã xuống, hỏi số còn lại — lấy số ban đầu trừ đi số đã xuống.

Vậy trên xe buýt còn lại 24 hành khách.

Định hướng. Tách 29 thành chục và đơn vị, trừ riêng hàng đơn vị rồi ghép lại để kiểm tra kết quả Cách 1.

Vậy $29-5=24$, khớp Cách 1: còn lại 24 hành khách.

Nhận xét. Vì $9-5=4$ chưa hết hàng đơn vị nên hàng chục không đổi, không phải mượn thêm.

Định hướng. Đếm lùi từng đơn vị đúng bằng số trừ, mỗi lần bớt 1 là qua một mũi tên.

Vậy $18-3=15$ và $16-4=12$.

Định hướng. Đặt tính trừ trực tiếp rồi so kết quả với dãy mũi tên.

Vậy $18-3=15$ và $16-4=12$, khớp Cách 1.

Nhận xét. Đếm lùi từng đơn vị đúng bằng số trừ ($3$ mũi tên cho $18-3$, $4$ mũi tên cho $16-4$).

Định hướng. Tính lại từng phép trừ bằng cách đặt tính theo cột, rồi so kết quả tính được với số đã ghi.

Vậy a) Đ; b) S; c) S; d) Đ.

Định hướng. Nhẩm nhanh bằng cách tách chục – đơn vị để kiểm tra lại từng phép tính.

Vậy a) Đ; b) S; c) S; d) Đ, khớp Cách 1.

Nhận xét. Ở câu b) và c), người làm bài đã trừ nhầm sang hàng chục thay vì hàng đơn vị.

Định hướng. Tính riêng kết quả của ba phép bên thỏ và ba phép bên rùa rồi ghép các số bằng nhau.

Vậy $98-3$ nối với $96-1$ (cùng bằng 95); $66-5$ nối với $65-4$ (cùng bằng 61); $77-7$ nối với $76-6$ (cùng bằng 70).

Định hướng. Nhẩm nhanh bằng cách tách chục – đơn vị cho cả sáu phép rồi so kết quả.

Vậy ba cặp bằng nhau vẫn là $98-3=96-1$; $66-5=65-4$; $77-7=76-6$, khớp Cách 1.

Nhận xét. Không cần đặt tính đầy đủ, chỉ cần so hàng đơn vị sau khi trừ đã đủ tìm ra cặp bằng nhau.

Định hướng. Bài cho tổng số bạn (18) và số bạn rùa (8), hỏi số bạn thỏ — lấy tổng trừ đi số bạn rùa.

Vậy có 10 bạn thỏ.

Định hướng. Từ 18 bạn, bớt lần lượt 8 bạn rùa ra khỏi nhóm, số còn lại là số bạn thỏ.

Vậy $18-8=10$, khớp Cách 1: có 10 bạn thỏ.

Nhận xét. Tách nhóm rồi đếm số còn lại là một cách hiểu trực quan của phép trừ.

Định hướng. Đặt tính lần lượt phép cộng rồi phép trừ của mỗi cặp.

Vậy $53+4=57$, $57-4=53$; $65+3=68$, $68-3=65$; $95+2=97$, $97-2=95$.

Định hướng. Sau khi có kết quả phép cộng, suy luận ngay phép trừ mà không cần đặt tính lại từ đầu.

Vậy ba kết quả phép trừ đều khớp Cách 1: $53$; $65$; $95$.

Nhận xét. Phép trừ ở dưới luôn "lấy lại" đúng số hạng đã cộng ở trên — đó là cách thử lại phép cộng bằng phép trừ.

Định hướng. Tính bước đầu trước, lấy kết quả đó làm số bắt đầu cho bước tiếp theo.

Vậy a) $59\stackrel{-2}{\to }57\stackrel{-4}{\to }53$. b) $43\stackrel{+5}{\to }48\stackrel{-7}{\to }41$.

Định hướng. Vì hai bước liên tiếp đều là trừ (câu a) nên có thể cộng gộp số trừ lại rồi trừ một lần; câu b) vẫn phải tính lần lượt vì có cả cộng lẫn trừ.

Vậy a) kết quả cuối là $53$, khớp Cách 1. b) kết quả cuối là $41$, khớp Cách 1.

Nhận xét. Chỉ được gộp lại khi hai bước cùng là phép trừ (hoặc cùng là phép cộng); có cả cộng và trừ thì bắt buộc tính lần lượt.

Định hướng. Đặt tính cả bốn phép trừ trên diều, rồi so từng kết quả với 55.

Vậy chỉ diều ghi $59-2$ có kết quả (57) lớn hơn 55.

Định hướng. Vì ba diều đầu đều có số bị trừ là 59, chỉ cần so sánh số trừ: số trừ càng nhỏ thì kết quả càng lớn.

Vậy chỉ diều $59-2$ thoả mãn, khớp Cách 1.

Nhận xét. Khi số bị trừ giống nhau, không cần tính hết mà vẫn so sánh được ngay từ số trừ.

Định hướng. Bài cho số quả dừa ban đầu và số quả đã hái, hỏi số còn lại — lấy số ban đầu trừ đi số đã hái.

Vậy trên cây còn lại 43 quả dừa.

Định hướng. Tách 48 thành chục và đơn vị, trừ riêng hàng đơn vị rồi ghép lại để kiểm tra kết quả Cách 1.

Vậy $48-5=43$, khớp Cách 1: còn lại 43 quả dừa.

Nhận xét. Vì $8-5=3$ chưa hết hàng đơn vị nên hàng chục không đổi.

Định hướng. Vì số chấm xúc xắc chỉ có 6 khả năng, tính trước $49$ trừ lần lượt từ 1 đến 6 để biết ngay phải lấy đồ chơi nào khi gieo được mặt nào.

Vậy gieo được mấy chấm thì lấy đúng đồ chơi ghi kết quả tương ứng ở trên.

Định hướng. Không cần tính trước cả sáu trường hợp, mỗi lượt gieo xúc xắc xong mới đặt tính riêng phép trừ ứng với số chấm nhận được.

Vậy kết quả (45) khớp với bảng đã tính sẵn ở Cách 1.

Nhận xét. Tính trước cả sáu trường hợp (Cách 1) giúp chơi nhanh hơn hẳn so với tính lại từng lượt (Cách 2).