Bài 38. Thừa số, tích

Định hướng. Phép nhân đã cho sẵn đầy đủ, chỉ cần gọi đúng tên: số đứng ngay trước và ngay sau dấu nhân là thừa số, số đứng sau dấu bằng là tích.

Vậy cột 2: thừa số 5, thừa số 4, tích 20. Cột 3: thừa số 6, thừa số 3, tích 18. Cột 4: thừa số 4, thừa số 2, tích 8.

Định hướng. Kiểm tra lại tích bằng cách chuyển phép nhân thành phép cộng nhiều số hạng bằng nhau, để chắc chắn số đã cho đúng là tích.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: cột 2 — 20; cột 3 — 18; cột 4 — 8.

Nhận xét. Cách cộng dùng để kiểm tra lại cho chắc chắn, còn đọc trực tiếp (Cách 1) nhanh hơn khi phép nhân đã có sẵn.

Định hướng. Đổi chỗ hai thừa số rồi cộng theo thứ tự ngược lại; nếu tích vẫn ra đúng số đã cho thì càng chắc chắn không nhầm.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1 và Cách 2.

Nhận xét. Đổi chỗ hai thừa số thì tích không đổi — đây là mẹo kiểm tra nhanh mà không cần cộng lại toàn bộ theo đúng thứ tự cũ.

Định hướng. Đếm số chấm tròn trong một hình vuông của mỗi nhóm, rồi đếm số hình vuông, viết phép nhân theo đúng thứ tự như mẫu (A).

Vậy (B) $5\times 4=20$; (C) $3\times 5=15$.

Định hướng. Chuyển phép nhân thành phép cộng nhiều số hạng bằng nhau để kiểm tra lại kết quả đếm.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: (B) $5\times 4=20$; (C) $3\times 5=15$.

Nhận xét. Đếm hình rồi nhân (Cách 1) và cộng nhiều số hạng bằng nhau (Cách 2) luôn cho cùng một kết quả.

Định hướng. Đổi chỗ hai thừa số của Cách 1 để viết phép nhân theo thứ tự "số hình × số chấm mỗi hình", kiểm tra xem tích có đổi hay không.

Vậy dù viết theo thứ tự nào, (B) vẫn có tích 20 và (C) vẫn có tích 15, giống hệt Cách 1 và Cách 2.

Nhận xét. Đổi chỗ hai thừa số thì tích không đổi.

Định hướng. Viết thừa số thứ nhất thành số hạng, lặp lại đúng số lần bằng thừa số thứ hai, rồi cộng lại — giống hệt bài mẫu $2\times 4=2+2+2+2=8$.

Vậy a) tích là 8. b) tích là 16. c) tích là 20.

Định hướng. Đổi chỗ hai thừa số rồi cộng theo thứ tự ngược lại; tích không đổi nên có thể chọn chiều cộng ít số hạng hơn cho nhanh.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: a) 8. b) 16. c) 20.

Nhận xét. Nên chọn thứ tự sao cho thừa số thứ hai (số lần cộng) càng nhỏ càng đỡ mất công — ở câu b) giữ nguyên $8\times 2$ đã là nhanh nhất rồi.

Định hướng. Với mỗi cột, cộng thừa số thứ nhất lặp lại số lần bằng thừa số thứ hai (nên chọn thừa số nhỏ hơn làm số lần lặp cho đỡ mất công).

Vậy cột 2: tích 6. Cột 3: tích 10. Cột 4: tích 15.

Định hướng. Đổi chỗ hai thừa số rồi cộng theo chiều ngược lại; nếu ra cùng một tích thì chắc chắn không tính sai.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: cột 2 — 6; cột 3 — 10; cột 4 — 15.

Nhận xét. Nên chọn thừa số nhỏ hơn làm số lần lặp để cộng nhanh hơn, ví dụ cột 4 nên cộng $5+5+5$ (ba số hạng) thay vì $3+3+3+3+3$ (năm số hạng).

Định hướng. Đếm số bóng trong MỘT hàng (hoặc MỘT cột), rồi nhân với số hàng (hoặc số cột) tương ứng, đúng theo hướng nhìn mà đề đã nêu.

Vậy a) Đáp số: 15 quả bóng. b) Đáp số: 15 quả bóng.

Định hướng. Cộng số bóng của từng hàng (hoặc từng cột) lại với nhau để kiểm tra lại kết quả của phép nhân.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: a) 15 quả bóng. b) 15 quả bóng.

Nhận xét. $5\times 3=3\times 5=15$ — đổi chỗ hai thừa số thì tích không đổi, đúng như nhận xét trong sách.

Định hướng. Tính tích của mỗi phép nhân trước, sau đó so sánh hai số vừa tính được (hoặc so sánh với số đã cho).

Vậy a) $2\times 4=4\times 2$. b) $2\times 4>7$. c) $4\times 2<9$.

Định hướng. Với câu a), nhận ra ngay $2\times 4$ và $4\times 2$ chỉ đổi chỗ hai thừa số nên không cần tính cũng biết chúng bằng nhau; câu b), c) vẫn phải tính tích rồi so sánh với số đã cho.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: a) $2\times 4=4\times 2$. b) $2\times 4>7$. c) $4\times 2<9$.

Nhận xét. Câu a) dùng tính chất đổi chỗ hai thừa số nên làm nhanh hơn hẳn, không cần tính tích.