Bài 10. Bảng nhân 7, bảng chia 7

Định hướng. Mỗi đội kéo co có 7 bạn, 2 đội thì lấy 7 cộng liên tiếp 2 lần; mỗi tích còn thiếu trong bảng nhân cũng bằng tích liền trước cộng thêm 7, còn bảng chia suy ra ngay từ bảng nhân vừa điền.

Vậy a) 2 đội kéo co có 14 bạn; b) các số còn thiếu trong bảng nhân 7 lần lượt là 21, 28, 35, 42, 49, 56, 63 và trong bảng chia 7 lần lượt là 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Định hướng. Tách thừa số thứ hai của mỗi tích còn thiếu thành tổng hai số nhỏ hơn rồi cộng hai tích đã biết lại, không cần cộng liên tiếp từ đầu.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1 ở mọi ô của cả hai bảng.

Nhận xét. Cách 2 tận dụng những tích đã tính được ở các dòng khác, không nhất thiết phải cộng liên tiếp từ đầu như Cách 1.

Định hướng. Mỗi phép tính nằm sẵn trong bảng nhân 7 hoặc bảng chia 7 vừa học ở phần Khám phá, chỉ cần nhớ lại đúng vị trí là ra kết quả ngay.

Vậy sáu kết quả lần lượt là 35, 42, 63, 5, 6, 9.

Định hướng. Nếu chưa nhớ ngay một kết quả, có thể suy từ phép tính liền trước trong cùng bảng (cộng thêm 7) hoặc dùng lại tích vừa tính để suy ra thương, thay vì đếm lại từ đầu.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.

Định hướng. Tính nhẩm giá trị của cả 8 phép tính trước, sau đó so sánh lần lượt từng kết quả với 28 để đếm đúng số quả bóng thoả điều kiện.

Vậy có 5 quả bóng ghi phép tính có kết quả bé hơn 28, đó là các quả ghi $7\times 3$, $56:7$, $35:7$, $49:7$, $21:7$.

Định hướng. Tách riêng 4 quả ghi phép nhân và 4 quả ghi phép chia thành hai nhóm nhỏ để tính và so sánh gọn hơn, tránh bỏ sót quả nào.

Vậy nhóm nhân có 1 quả thoả điều kiện, nhóm chia có 4 quả thoả điều kiện, tổng cộng 5 quả — trùng khớp với Cách 1.

Định hướng. Mỗi tuần có 7 ngày, đi công tác 4 tuần thì số ngày là 7 nhân với 4 — tính thẳng bằng bảng nhân 7 vừa học ở phần Khám phá.

Vậy bố của Mai đi công tác 28 ngày.

Định hướng. Vì có 4 tuần lễ nên có thể cộng liên tiếp 4 lần số 7 (số ngày một tuần) thay vì nhân trực tiếp, cách này giúp kiểm tra lại kết quả của Cách 1.

Vậy bố của Mai đi công tác 28 ngày, trùng khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách 2 chậm hơn Cách 1 vì phải cộng đủ 4 số hạng, chỉ nên dùng để thử lại.

Định hướng. Dãy a) mỗi số hơn số liền trước 7 đơn vị nên đếm thêm 7; dãy b) mỗi số kém số liền trước 7 đơn vị nên đếm bớt 7. Đếm từ ô đã biết gần ô trống nhất cho ít bước và ít nhầm.

Vậy a) dãy đủ là $7;14;21;28;35;42;49;56;63;70$; b) dãy đủ là $70;63;56;49;42;35;28;21;14;7$.

Định hướng. Nhận ra mỗi số trong dãy a) chính là $7\times$(vị trí của nó, tính từ 1 đến 10); dãy b) là dãy a) viết ngược lại. Tính trực tiếp bằng bảng nhân 7 mà không cần đếm nhiều bước.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.

Định hướng. Mỗi ô trong bảng a) là một phép nhân với 7, mỗi ô trong bảng b) là một phép chia cho 7 — tính nhẩm trực tiếp theo đúng bảng đã học ở phần Khám phá.

Vậy a) các tích còn thiếu lần lượt là 21, 35, 49, 56, 42; b) các thương còn thiếu lần lượt là 3, 5, 6, 10, 8.

Định hướng. Nhận ra mỗi số bị chia ở bảng b) (21, 35, 42, 70, 56) trùng với một tích vừa tính được ở bảng a) (hoặc suy trực tiếp từ bảng nhân 7), nên suy ngay thương mà không cần đặt phép chia mới.

Vậy kết quả bảng b) trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.

Định hướng. Có 42 cái cốc xếp đều vào 7 hộp nên số cốc mỗi hộp bằng 42 chia cho 7 — tính thẳng bằng bảng chia 7 vừa học ở phần Khám phá.

Vậy mỗi hộp có 6 cái cốc.

Định hướng. Muốn kiểm tra kết quả phép chia có đúng không, thử nhân số cốc mỗi hộp với 7 hộp xem có bằng đúng 42 cái cốc ban đầu hay không.

Vậy mỗi hộp có 6 cái cốc, trùng khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách 2 dùng để thử lại chứ không thay được phép chia trực tiếp, vì phải đoán trước một số rồi mới nhân để kiểm tra.

Định hướng. Tính nhẩm giá trị của cả hai vế mỗi phép so sánh dựa vào bảng nhân 7, bảng chia 7 vừa học, sau đó so sánh hai số vừa tính được để điền đúng dấu.

Vậy a) các dấu cần điền lần lượt là $>$, $=$, $<$; b) các dấu cần điền lần lượt là $<$, $=$, $>$.

Định hướng. Với những cặp có cùng một thừa số hoặc cùng số chia, có thể so sánh ngay thừa số/số chia còn lại thay vì tính đủ cả hai tích/thương, riêng câu đổi chỗ thừa số thì dùng thẳng tính chất giao hoán.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.