Muốn trừ hai số đã đặt tính sẵn, trừ lần lượt từ hàng đơn vị đến hàng cao nhất; nếu chữ số hàng nào của số bị trừ bé hơn chữ số hàng đó của số trừ thì phải mượn 1 chục ở hàng liền trước, hàng liền trước bị mượn thì khi trừ phải trừ thêm 1.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn phép tính đã được đặt sẵn theo cột nên chỉ cần trừ lần lượt từ hàng đơn vị sang hàng cao nhất, khi số bị trừ ở một hàng bé hơn số trừ thì phải mượn 1 chục ở hàng liền trước. Cần trừ cẩn thận từng hàng, đừng quên trả lại 1 cho hàng đã cho mượn.
1Cách 1. Trừ theo cột từ hàng đơn vị lên hàng cao nhất
Định hướng. Trừ lần lượt từng hàng bắt đầu từ hàng đơn vị; hàng nào số bị trừ bé hơn số trừ thì mượn 1 chục ở hàng liền trước, hàng đã cho mượn khi trừ phải trừ thêm 1.
68372−25634: 2−4 không được, lấy 12−4=8, nhớ trả 1; 7−3−1 (đã mượn) =3; 3−6 không được, lấy 13−6=7, nhớ trả 1; 8−5−1 (đã mượn) =2; 6−2=4. Kết quả 42738. 82709−7425: 9−5=4; 0−2 không được, lấy 10−2=8, nhớ trả 1; 7−4−1 (đã mượn) =2; 2−7 không được, lấy 12−7=5, nhớ trả 1; 8−0−1 (đã mượn) =7. Kết quả 75284. 45381−836: 1−6 không được, lấy 11−6=5, nhớ trả 1; 8−3−1 (đã mượn) =4; 3−8 không được, lấy 13−8=5, nhớ trả 1; 5−0−1 (đã mượn) =4; 4−0=4. Kết quả 44545. 71528−53074: 8−4=4; 2−7 không được, lấy 12−7=5, nhớ trả 1; 5−0−1 (đã mượn) =4; 1−3 không được, lấy 11−3=8, nhớ trả 1; 7−5−1 (đã mượn) =1. Kết quả 18454.
Sai lầm thường gặp.Ở phép tính đầu, 2−4 không trừ được dễ viết đại là 2 (lấy số lớn trừ số bé không theo hàng) thay vì mượn 1 chục để tính 12−4=8 — hàng nào số bị trừ bé hơn số trừ phải luôn mượn 1 chục ở hàng liền trước.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi 71528−53074 thành 71528−5307 thì kết quả là bao nhiêu?
Bài 2 · Tiết 1 · Bài 2★Trang 70— Đặt tính rồi tính (số có bốn, năm chữ số trừ số có hai đến năm chữ số, có nhớ)
Bài 2 (trang 70). Đặt tính rồi tính. 58394−2354737468−7552647−8245
Kiến thức cần nhớ
Khi đặt tính, các chữ số cùng hàng phải thẳng cột với nhau, dù số bị trừ và số trừ có số chữ số khác nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Phải tự đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột với nhau trước khi trừ; phép 37468−75 có số trừ chỉ hai chữ số nên khi đặt tính phải canh đúng hàng đơn vị, không được canh lề trái. Vì các số có số chữ số không giống nhau, phải đặc biệt chú ý canh đúng hàng đơn vị khi đặt tính.
1Cách 1. Đặt tính rồi trừ theo cột từ hàng đơn vị
Định hướng. Viết số trừ dưới số bị trừ sao cho các hàng thẳng cột, rồi trừ lần lượt từ hàng đơn vị lên hàng cao nhất, có mượn khi cần.
Sai lầm thường gặp.Ở phép 37468−75, số trừ 75 chỉ hai chữ số, dễ đặt lệch khiến chữ số 7 thẳng hàng nghìn của 37468 — phải luôn canh thẳng hàng đơn vị trước.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi 37468−75 thành 37468−750 thì kết quả là bao nhiêu?
Bài 4 · Tiết 1 · Bài 4★★Trang 70— Bài toán có lời văn, trừ liên tiếp (hoặc trừ đi tổng) trong phạm vi 100 000
Bài 4 (trang 70). Theo kế hoạch, nông trường Đất Xanh dự định trồng 45 000 cây lấy gỗ để phủ xanh đồi trọc. Đợt 1 nông trường trồng được 14 500 cây, đợt 2 nông trường trồng được 16 200 cây. Hỏi nông trường đó còn phải trồng bao nhiêu cây nữa?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số còn lại sau khi bớt đi nhiều lần, có thể trừ dần từng lần hoặc cộng các lần bớt lại rồi trừ một lần.
Bài 7 · Tiết 2 · Bài 3★★Trang 72— Tính giá trị hai biểu thức có phép cộng, trừ rồi so sánh, chọn đáp án trắc nghiệm đúng
Bài 3 (trang 72). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Biểu thức M=60000−8000+4035 và biểu thức N=89740−3700−30000. A. Giá trị của biểu thức M luôn lớn hơn giá trị của biểu thức N. B. Giá trị của biểu thức M bằng giá trị của biểu thức N. C. Giá trị của biểu thức M bé hơn giá trị của biểu thức N.
Kiến thức cần nhớ
Biểu thức chỉ có phép cộng, trừ thì tính lần lượt từ trái sang phải; muốn so sánh hai biểu thức phải tính xong giá trị của cả hai rồi mới so sánh.
Bài 8 · Tiết 2 · Bài 4★★Trang 72— Bài toán có lời văn hai bước: tìm số hạng chưa biết (ít hơn một số đơn vị) rồi tính tổng
Bài 4 (trang 72). Một tàu đánh bắt cá xa bờ, tháng 8 đánh bắt được 8 670 kg cá, tháng 9 đánh bắt được ít hơn tháng 8 là 2 490 kg cá. Hỏi trong cả hai tháng, tàu đó đã đánh bắt được bao nhiêu ki-lô-gam cá?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số bé hơn một số đã biết một lượng nào đó, lấy số đã biết trừ đi phần kém.
Bài 9 · Tiết 2 · Bài 5★★★Trang 72— Xác định số bé nhất có năm chữ số khác nhau, số bé nhất có năm chữ số rồi tính hiệu
Bài 5 (trang 72). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Tìm hiệu của số bé nhất có năm chữ số khác nhau và số bé nhất có năm chữ số. Số bé nhất có năm chữ số khác nhau là ………. Số bé nhất có năm chữ số là ………. Hiệu của hai số đó là: ……….
Kiến thức cần nhớ
Số bé nhất có n chữ số (với n từ 2 chữ số trở lên) là số có chữ số hàng cao nhất bằng 1, các chữ số còn lại đều bằng 0.
Số bé nhất có n chữ số khác nhau (chữ số hàng cao nhất khác 0) được lập bằng cách chọn n chữ số đôi một khác nhau, nhỏ nhất có thể, xếp theo thứ tự tăng dần từ hàng cao nhất.
