Bài 1 · Hoạt động 1★Trang 77— Đọc thứ tự các ngày trong tuần qua tranh mô tả quá trình phát triển
Hoạt động 1 (trang 77). Bạn Rô-bốt trồng một cây đậu thần. Tranh vẽ 7 giai đoạn phát triển của cây, mỗi giai đoạn ứng với một ngày trong tuần: thứ Hai cây vừa nhú mầm khỏi đất; các ngày thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm cây cao dần và ra nhiều lá hơn; thứ Sáu cây bắt đầu có những bông hoa nhỏ màu tím; thứ Bảy cây vừa có hoa vừa có thêm quả đậu; Chủ nhật cây có nhiều hoa và quả đậu hơn nữa. Quan sát tranh rồi trả lời: a) Cây đậu thần nảy mầm vào ngày nào trong tuần? b) Cây đậu thần ra hoa vào ngày nào trong tuần?
Kiến thức cần nhớ
Một tuần lễ có 7 ngày theo đúng thứ tự: thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật.
Nảy mầm là lúc cây vừa nhú lên khỏi mặt đất; ra hoa là lúc cây vừa xuất hiện bông hoa đầu tiên.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho một dãy 7 cây đậu ứng với 7 ngày liên tiếp trong tuần, mỗi cây có một đặc điểm riêng — chỉ cần tìm đúng cây có dấu hiệu "vừa nhú mầm" và cây có dấu hiệu "vừa có hoa" rồi đọc tên ngày ghi dưới cây đó.
1Cách 1. Quan sát trực tiếp tranh rồi đọc nhãn ngày
Định hướng. Tìm đúng cây có dấu hiệu nảy mầm (cây nhỏ nhất, vừa nhú khỏi đất) và cây có dấu hiệu ra hoa (cây vừa xuất hiện bông hoa tím đầu tiên), sau đó đọc tên ngày ghi ngay dưới cây đó.
a) Cây nhỏ nhất, vừa nhú hai lá mầm khỏi đất chính là cây ở vị trí đầu tiên, dưới cây ghi tên ngày thứ Hai. b) Cây đầu tiên có hoa tím nhỏ xuất hiện trên ngọn là cây ở vị trí thứ năm trong dãy, dưới cây ghi tên ngày thứ Sáu.
Vậy a) Cây đậu thần nảy mầm vào thứ Hai; b) Cây đậu thần ra hoa vào thứ Sáu.
2Cách 2. Đếm vị trí theo thứ tự 7 ngày trong tuần
Định hướng. Liệt kê đúng thứ tự 7 ngày trong tuần (thứ Hai là ngày thứ nhất, thứ Ba là ngày thứ hai, …), rồi đối chiếu với vị trí của cây có dấu hiệu cần tìm trong dãy 7 cây.
Cây nảy mầm là cây đứng ở vị trí thứ nhất trong dãy 7 cây, mà ngày thứ nhất của tuần là thứ Hai nên cây nảy mầm ứng với thứ Hai. Cây bắt đầu ra hoa là cây đứng ở vị trí thứ năm trong dãy 7 cây, mà ngày thứ năm của tuần là thứ Sáu nên cây ra hoa ứng với thứ Sáu.
Vậy kết quả khớp hoàn toàn với Cách 1.
Nhận xét. Cách 1 nhìn tranh trực tiếp nên nhanh hơn; Cách 2 dùng để tự kiểm tra lại bằng cách đếm số thứ tự.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 vì nhìn thẳng vào tranh và đọc nhãn có sẵn là ra ngay đáp án, nhanh hơn việc đếm số thứ tự.
Đáp số.a) Thứ Hai. b) Thứ Sáu.
Sai lầm thường gặp.Nhầm cây có quả đậu (thứ Bảy, Chủ nhật) là cây "ra hoa" vì thấy cây đó to nhất — thực ra phải tìm đúng cây có hoa xuất hiện ĐẦU TIÊN, tức là thứ Sáu.
🚀 Mở rộng.Nếu hôm nay cây đậu thần đang ra hoa thì hai ngày sau đó cây sẽ ở giai đoạn nào? Thử tìm tên ngày và mô tả cây lúc đó.
Bài 2 · Hoạt động 2★Trang 77— Tìm ngày còn thiếu dựa vào thứ tự tăng dần của số lượng
Hoạt động 2 (trang 77). Tìm ngày còn thiếu. Có bốn cây, mỗi cây có một số lỗ do chim gõ kiến mổ và ứng với một ngày trong tuần: cây thứ nhất có 1 lỗ, ghi tên thứ Hai; cây thứ hai có 2 lỗ, chưa ghi tên ngày (ô có dấu ?); cây thứ ba có 3 lỗ, ghi tên thứ Tư; cây thứ tư có 4 lỗ, chưa ghi tên ngày (ô có dấu ?). Tìm ngày còn thiếu ở mỗi ô dấu ?
Kiến thức cần nhớ
Các ngày liền nhau trong tuần xếp theo đúng thứ tự: …, thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, ….
Số lỗ trên mỗi cây tăng dần đều 1 đơn vị ứng với mỗi ngày liền sau.
🧠 Phân tích tư duy
Số lỗ trên các cây tăng dần đúng 1 lỗ mỗi cây (1, 2, 3, 4), mà thứ Hai và thứ Tư đã biết là hai ngày cách nhau một ngày (thứ Ba ở giữa) — từ đó suy ra hai ô còn lại là thứ Ba (ngày liền sau thứ Hai) và thứ Năm (ngày liền sau thứ Tư).
1Cách 1. Dựa vào ngày liền sau
Định hướng. Cây có 2 lỗ đứng ngay sau cây thứ Hai (1 lỗ) nên ứng với ngày liền sau thứ Hai; cây có 4 lỗ đứng ngay sau cây thứ Tư (3 lỗ) nên ứng với ngày liền sau thứ Tư.
Cây có 2 lỗ đứng liền sau cây thứ Hai nên là ngày liền sau thứ Hai, đó là thứ Ba. Cây có 4 lỗ đứng liền sau cây thứ Tư nên là ngày liền sau thứ Tư, đó là thứ Năm.
Vậy cây 2 lỗ là thứ Ba, cây 4 lỗ là thứ Năm.
2Cách 2. Liệt kê cả 7 ngày trong tuần rồi đối chiếu
Định hướng. Viết ra đủ 7 ngày trong tuần theo đúng thứ tự, sau đó tô đậm hai ngày đã biết (thứ Hai, thứ Tư) để tìm ra ngày còn thiếu nằm xen giữa và ngay sau.
Danh sách 7 ngày: thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật. Ngày xen giữa thứ Hai và thứ Tư là thứ Ba — ứng với cây 2 lỗ. Ngày liền ngay sau thứ Tư là thứ Năm — ứng với cây 4 lỗ.
Vậy kết quả khớp hoàn toàn với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 vì chỉ cần nhìn số lỗ tăng dần từng cây một là suy ra ngay ngày liền sau, không cần viết cả danh sách 7 ngày.
Đáp số.Cây 2 lỗ là thứ Ba; cây 4 lỗ là thứ Năm.
Sai lầm thường gặp.Đếm nhầm số lỗ (ví dụ đếm 2 lỗ thành 3 lỗ do hai lỗ nằm sát nhau) dẫn đến chọn sai tên ngày.
🚀 Mở rộng.Nếu có thêm một cây thứ năm với 5 lỗ đứng tiếp theo thì cây đó ứng với ngày nào trong tuần?
Bài 3 · Hoạt động 3★Trang 77— Xác định Hôm qua — Hôm nay — Ngày mai theo ngày liền trước, liền sau
Hoạt động 3 (trang 77). Mỗi bông hoa ghi một ngày trong tuần, ba bông hoa liền nhau lần lượt ứng với Hôm qua – Hôm nay – Ngày mai. Em hãy đọc tên các ngày còn thiếu (ô có dấu ?). a) Hôm qua: ?; Hôm nay: thứ Tư; Ngày mai: ? b) Hôm qua: thứ Sáu; Hôm nay: ?; Ngày mai: ?
Kiến thức cần nhớ
Hôm qua là ngày liền trước hôm nay.
Ngày mai là ngày liền sau hôm nay.
🧠 Phân tích tư duy
Hôm qua luôn là ngày liền TRƯỚC hôm nay, còn ngày mai luôn là ngày liền SAU hôm nay — chỉ cần xác định đúng "hôm nay" là ngày nào rồi lùi một ngày để ra "hôm qua", tiến một ngày để ra "ngày mai".
1Cách 1. Dùng ngày liền trước — liền sau
Định hướng. Với mỗi phần, xác định ngày đã biết là hôm qua, hôm nay hay ngày mai, sau đó lùi một ngày để tìm hôm qua hoặc tiến một ngày để tìm ngày mai.
a) Hôm nay là thứ Tư nên hôm qua là ngày liền trước thứ Tư, đó là thứ Ba; ngày mai là ngày liền sau thứ Tư, đó là thứ Năm. b) Hôm qua là thứ Sáu nên hôm nay là ngày liền sau thứ Sáu, đó là thứ Bảy; ngày mai là ngày liền sau hôm nay, đó là Chủ nhật.
Vậy a) hôm qua là thứ Ba, ngày mai là thứ Năm; b) hôm nay là thứ Bảy, ngày mai là Chủ nhật.
2Cách 2. Liệt kê cả 7 ngày trong tuần rồi đối chiếu
Định hướng. Viết ra đủ 7 ngày trong tuần theo đúng thứ tự, tìm ngày đã biết trong danh sách rồi đọc ngày đứng ngay trước và ngay sau nó.
Danh sách 7 ngày: thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật. a) Thứ Tư đứng sau thứ Ba và trước thứ Năm. b) Thứ Sáu đứng trước thứ Bảy, mà thứ Bảy lại đứng trước Chủ nhật.
Vậy kết quả khớp hoàn toàn với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 vì chỉ cần lùi hoặc tiến đúng một ngày là ra ngay đáp án, không cần viết cả danh sách 7 ngày.
Đáp số.a) Hôm qua: thứ Ba; Ngày mai: thứ Năm. b) Hôm nay: thứ Bảy; Ngày mai: Chủ nhật.
Sai lầm thường gặp.Nhầm lẫn giữa "hôm qua" và "ngày mai" — tưởng hôm qua là ngày liền SAU hôm nay, phải nhớ hôm qua luôn đứng TRƯỚC.
🚀 Mở rộng.Nếu hôm nay là Chủ nhật thì ngày mai là thứ mấy? Đố em trả lời thật nhanh.
Bài 4 · Luyện tập 1★★Trang 78— Sắp xếp 7 ngày trong tuần theo đúng thứ tự trên một đường đi
Luyện tập 1 (trang 78). Tìm đường về nhà. Đường về nhà của ốc sên là đường đi qua tất cả các viên đá, mỗi viên đá ghi một ngày trong tuần. Bảy viên đá xếp nối tiếp nhau theo đúng một đường đi duy nhất từ chỗ ốc sên đến ngôi nhà: viên đá thứ nhất ghi thứ Hai, viên đá thứ ba ghi thứ Tư, năm viên đá còn lại (thứ hai, thứ tư, thứ năm, thứ sáu, thứ bảy trên đường đi) chưa ghi tên ngày (ô có dấu ?). Tìm ngày còn thiếu ở mỗi viên đá.
Kiến thức cần nhớ
Một tuần lễ có 7 ngày theo đúng thứ tự: thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật.
Trên một đường đi có thứ tự, đi đến viên đá tiếp theo là chuyển sang ngày liền sau.
🧠 Phân tích tư duy
Bảy viên đá xếp thành MỘT đường đi duy nhất nên chúng chính là 7 ngày liên tiếp trong tuần xếp theo đúng thứ tự; đã biết viên đá 1 là thứ Hai và viên đá 3 là thứ Tư (cách nhau đúng 1 viên) nên chỉ việc điền tiếp các ngày liền sau cho đến hết tuần.
1Cách 1. Đi theo đúng đường, điền dần ngày liền sau
Định hướng. Xuất phát từ viên đá thứ Hai đã biết, đi theo đúng đường tới từng viên đá tiếp theo và điền ngày liền sau ngày của viên đá trước đó; đối chiếu với viên đá đã biết là thứ Tư để kiểm tra lại.
Viên đá 1: thứ Hai (đã biết). Viên đá 2 (liền sau thứ Hai): thứ Ba. Viên đá 3: thứ Tư (đã biết, khớp với thứ Ba → thứ Tư). Viên đá 4 (liền sau thứ Tư): thứ Năm. Viên đá 5 (liền sau thứ Năm): thứ Sáu. Viên đá 6 (liền sau thứ Sáu): thứ Bảy. Viên đá 7 (liền sau thứ Bảy): Chủ nhật.
Vậy 7 viên đá lần lượt ghi thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật.
2Cách 2. Liệt kê sẵn cả 7 ngày rồi đặt vào từng viên đá
Định hướng. Viết sẵn danh sách đủ 7 ngày trong tuần theo đúng thứ tự, sau đó đặt lần lượt từng ngày vào từng viên đá theo đúng thứ tự trên đường đi, không cần tính ngày liền sau từng bước.
Danh sách 7 ngày theo thứ tự: thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật — đặt lần lượt vào 7 viên đá theo đúng thứ tự trên đường đi, viên đá 1 nhận ngày đầu danh sách, viên đá 7 nhận ngày cuối danh sách.
Vậy kết quả khớp hoàn toàn với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 vì có thể kiểm tra chéo ngay bằng viên đá thứ Tư đã cho sẵn, chắc chắn không đi lệch đường.
Đáp số.Các viên đá còn thiếu lần lượt là: thứ Ba, thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật.
Sai lầm thường gặp.Đi lạc sang nhánh đá khác không nằm trên đường về nhà, dẫn đến điền sai thứ tự ngày — phải bám đúng theo đường nối liền các viên đá.
🚀 Mở rộng.Nếu ốc sên xuất phát chậm một ngày (viên đá đầu tiên là thứ Ba) thì cả 7 viên đá sẽ đổi tên thế nào?
Bài 5 · Luyện tập 2★★Trang 78— Đọc bảng số liệu (thời khoá biểu) theo hàng và theo cột
Luyện tập 2 (trang 78). Xem thời khoá biểu của bạn Rô-bốt rồi trả lời. Thời khoá biểu có 5 cột (thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu) và 3 tiết mỗi ngày: thứ Hai — Tiếng Việt, Lắp ghép hình, Thể dục; thứ Ba — Lắp ghép hình, Máy tính, Bay; thứ Tư — Máy tính, Lắp ghép hình, Tiếng Việt; thứ Năm — Thể dục, Bay, Máy tính; thứ Sáu — Lắp ghép hình, Tiếng Việt, Bay. a) Rô-bốt học những môn gì trong ngày thứ Ba? b) Rô-bốt học Tiếng Việt vào những ngày nào trong tuần?
Kiến thức cần nhớ
Đọc bảng theo CỘT để biết một ngày có những môn gì.
Đọc bảng theo HÀNG hoặc dò từng cột để biết một môn học xuất hiện vào những ngày nào.
🧠 Phân tích tư duy
Câu a) hỏi theo MỘT NGÀY nên phải đọc dọc theo cột thứ Ba, lấy đủ cả 3 tiết. Câu b) hỏi theo MỘT MÔN HỌC nên phải dò khắp cả 5 cột để tìm mọi chỗ xuất hiện chữ "Tiếng Việt".
1Cách 1. Đọc trực tiếp bảng
Định hướng. Câu a) nhìn xuống cột thứ Ba và đọc đủ 3 tiết. Câu b) rà từng cột từ thứ Hai đến thứ Sáu, thấy cột nào có ô ghi "Tiếng Việt" thì ghi lại tên ngày đó.
a) Cột thứ Ba có 3 tiết lần lượt là: Lắp ghép hình, Máy tính, Bay. b) Rà từng cột: thứ Hai có Tiếng Việt (tiết 1); thứ Ba không có; thứ Tư có Tiếng Việt (tiết 3); thứ Năm không có; thứ Sáu có Tiếng Việt (tiết 2). Vậy Tiếng Việt xuất hiện vào thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu.
Vậy a) Thứ Ba, Rô-bốt học Lắp ghép hình, Máy tính, Bay; b) Rô-bốt học Tiếng Việt vào thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu.
2Cách 2. Dùng phép loại trừ theo từng ngày
Định hướng. Xét lần lượt từng ngày trong 5 ngày, ngày nào không có tiết nào ghi "Tiếng Việt" thì loại bỏ, ngày nào còn sót lại đúng là ngày có Tiếng Việt — cách này dùng để kiểm tra chéo cho câu b), còn câu a) đọc thẳng cột thứ Ba như bình thường vì đề đã cho sẵn đúng một cột cần đọc.
b) Xét thứ Hai: có Tiếng Việt → giữ lại. Xét thứ Ba: 3 môn là Lắp ghép hình, Máy tính, Bay — không có Tiếng Việt → loại. Xét thứ Tư: có Tiếng Việt → giữ lại. Xét thứ Năm: Thể dục, Bay, Máy tính — không có Tiếng Việt → loại. Xét thứ Sáu: có Tiếng Việt → giữ lại. Ba ngày còn lại sau khi loại trừ là thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu.
Vậy kết quả khớp hoàn toàn với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 vì đọc trực tiếp bảng là nhanh nhất; Cách 2 (loại trừ) hữu ích để tự kiểm tra không bỏ sót ngày nào.
Đáp số.a) Lắp ghép hình, Máy tính, Bay. b) Thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu.
Sai lầm thường gặp.Đọc nhầm sang cột bên cạnh (ví dụ đọc cột thứ Tư thay vì thứ Ba) do các cột trong bảng nằm sát nhau.
🚀 Mở rộng.Ngày nào trong tuần Rô-bốt có tiết Bay? Em hãy tự dò bảng để tìm câu trả lời.
Bài 6 · Luyện tập 3★★Trang 79— Ghép thứ tự vị trí 1–7 với thứ tự 7 ngày trong tuần
Luyện tập 3 (trang 79). Bạn Rô-bốt đi du lịch. Hành trình đi du lịch của Rô-bốt qua các địa điểm theo đúng thứ tự 1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7, gồm: (1) Cao Bằng, (2) Hà Nội, (3) Ninh Bình, (4) Đà Nẵng, (5) Khánh Hoà, (6) Thành phố Hồ Chí Minh, (7) Cà Mau. Biết rằng mỗi ngày Rô-bốt ở một nơi khác nhau và thứ Hai, Rô-bốt ở Cao Bằng. Hỏi: a) Thứ Ba, Rô-bốt ở đâu? b) Thứ mấy Rô-bốt ở Đà Nẵng? c) Rô-bốt kết thúc hành trình vào ngày nào trong tuần?
Kiến thức cần nhớ
Một tuần có 7 ngày liên tiếp: thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật.
Khi hai dãy (vị trí và ngày) cùng xếp theo thứ tự, vị trí thứ mấy sẽ ứng với ngày thứ mấy.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi ngày Rô-bốt ở đúng một địa điểm và đi theo đúng thứ tự 1 đến 7, mà thứ Hai ứng với địa điểm số 1 — vậy địa điểm số 2 ứng với thứ Ba, số 3 ứng với thứ Tư, … cứ như thế địa điểm thứ mấy thì ứng với ngày thứ mấy trong tuần tính từ thứ Hai.
1Cách 1. Ghép song song hai dãy thứ tự
Định hướng. Viết hai dãy song song: dãy vị trí 1–2–3–4–5–6–7 và dãy ngày thứ Hai–Ba–Tư–Năm–Sáu–Bảy–Chủ nhật, vị trí nào ở cột nào thì đọc luôn ngày ở cột đó.
Vị trí: 1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 Ngày: Thứ Hai – Thứ Ba – Thứ Tư – Thứ Năm – Thứ Sáu – Thứ Bảy – Chủ nhật a) Thứ Ba ứng với vị trí số 2, đó là Hà Nội. b) Đà Nẵng là địa điểm số 4, ứng với ngày thứ Năm. c) Hành trình kết thúc ở địa điểm số 7 (Cà Mau), ứng với ngày Chủ nhật.
Vậy a) Thứ Ba, Rô-bốt ở Hà Nội; b) Thứ Năm, Rô-bốt ở Đà Nẵng; c) Rô-bốt kết thúc hành trình vào Chủ nhật.
2Cách 2. Đếm tiến từ mốc đã biết
Định hướng. Từ mốc đã biết (thứ Hai ở địa điểm số 1), đếm tiến từng ngày một để tới đúng địa điểm hoặc đúng ngày cần tìm, mỗi ngày trôi qua thì chuyển sang đúng một địa điểm tiếp theo.
a) Từ thứ Hai (địa điểm 1) đếm tiến 1 ngày sang thứ Ba thì cũng chuyển sang địa điểm tiếp theo, tức địa điểm 2 là Hà Nội. b) Đà Nẵng là địa điểm 4, tức là sau địa điểm 1 (thứ Hai) phải đếm tiến thêm 3 địa điểm nữa: thứ Ba (2), thứ Tư (3), thứ Năm (4) — vậy Đà Nẵng ứng với thứ Năm. c) Địa điểm cuối cùng là số 7, đếm tiến từ thứ Hai thêm 6 ngày: Ba, Tư, Năm, Sáu, Bảy, Chủ nhật — vậy hành trình kết thúc vào Chủ nhật.
Vậy kết quả khớp hoàn toàn với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 vì viết song song hai dãy giúp nhìn thấy ngay từng cặp vị trí–ngày, tránh đếm nhầm.
Đáp số.a) Hà Nội. b) Thứ Năm. c) Chủ nhật.
Sai lầm thường gặp.Đếm lệch một ngày (ví dụ tính Đà Nẵng là thứ Tư) do quên tính cả thứ Hai là ngày đầu tiên khi đếm tiến.
🚀 Mở rộng.Nếu Rô-bốt xuất phát muộn một ngày (thứ Ba mới ở Cao Bằng) thì ngày nào Rô-bốt sẽ có mặt ở Đà Nẵng?
