Chủ đề 9. Thời gian. Giờ và lịch

Bài 37. Luyện tập chung

SGK Toán 1 — Kết nối tri thức, tập 2 · 6 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

#Toán1 #ChủĐề9 #SGK_Tập2 #trang84–87 #CùngBàiBênSBT #BàiTiếpTheo

Mở bài học này trong app ↗📘 Xem bài này trong VỞ BÀI TẬP →

Bài 1 · Luyện tập 1 · Bài 1★Trang 84— Đọc giờ đúng trên đồng hồ (kim dài chỉ đúng số 12)

Bài 1 (trang 84). Đồng hồ chỉ mấy giờ?

Kiến thức cần nhớ

Kim ngắn là kim giờ, kim dài là kim phút.
Giờ đúng là lúc kim dài (kim phút) chỉ thẳng vào số 12.

🧠 Phân tích tư duy

Cả ba đồng hồ đều có kim dài (kim phút) chỉ đúng vào số 12, nên đây đều là các giờ đúng. Chỉ cần đọc số mà kim ngắn (kim giờ) đang chỉ vào là ra ngay đáp án, không cần tính toán gì thêm.

1Cách 1. Đọc trực tiếp vị trí kim ngắn

Định hướng. Với mỗi đồng hồ, tìm kim ngắn (kim giờ) rồi đọc đúng số mà nó đang chỉ vào; kim dài (kim phút) đã đứng ở số 12 nên đó là giờ đúng.

Đồng hồ A: kim ngắn chỉ vào số 3, kim dài chỉ đúng số 12 nên đồng hồ chỉ 3 giờ.
Đồng hồ B: kim ngắn chỉ vào số 6, kim dài chỉ đúng số 12 nên đồng hồ chỉ 6 giờ.
Đồng hồ C: kim ngắn chỉ vào số 9, kim dài chỉ đúng số 12 nên đồng hồ chỉ 9 giờ.

Vậy đồng hồ A chỉ 3 giờ, đồng hồ B chỉ 6 giờ, đồng hồ C chỉ 9 giờ.

2Cách 2. Đếm số vạch kim ngắn đã đi qua từ số 12

Định hướng. Bắt đầu từ số 12, đếm xem kim ngắn đã đi qua bao nhiêu số để tới vị trí đang đứng; số đếm được chính là giờ.

Đồng hồ A: từ 12 đếm 1, 2, 3 — kim ngắn dừng ở số 3 nên là 3 giờ.
Đồng hồ B: từ 12 đếm 1, 2, 3, 4, 5, 6 — kim ngắn dừng ở số 6 nên là 6 giờ.
Đồng hồ C: từ 12 đếm ngược chiều 11, 10, 9 (hoặc đếm xuôi tới 9) — kim ngắn dừng ở số 9 nên là 9 giờ.

Vậy kết quả đếm khớp với cách đọc trực tiếp: 3 giờ, 6 giờ, 9 giờ.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 1 vì nhìn thẳng vào số kim ngắn đang chỉ là ra ngay đáp án, nhanh hơn hẳn việc đếm từng vạch.

Đáp số. Đồng hồ A: 3 giờ. Đồng hồ B: 6 giờ. Đồng hồ C: 9 giờ.

Sai lầm thường gặp. Nhầm kim dài (đang đứng ở số 12) là kim giờ nên đọc luôn thành "12 giờ" ở cả ba đồng hồ — phải tìm đúng kim NGẮN mới là kim chỉ giờ.

🚀 Mở rộng. Em hãy vẽ thêm một chiếc đồng hồ chỉ đúng giờ em bắt đầu học bài buổi tối.

Mở bài này trong app ↗

Bài 2 · Luyện tập 1 · Bài 2★Trang 84— Đọc giờ đúng gắn với các hoạt động trong một ngày, rút ra nhận xét về thói quen sinh hoạt

Bài 2 (trang 84). Dưới đây là các hoạt động của Việt trong ngày Chủ nhật. Việt làm gì lúc mấy giờ? Em có nên như Việt không?

Kiến thức cần nhớ

Kim ngắn là kim giờ, kim dài là kim phút.
Giờ đúng là lúc kim dài (kim phút) chỉ thẳng vào số 12.
Nên thức dậy sớm, ăn tối và đi ngủ đúng giờ để có sức khoẻ tốt.

🧠 Phân tích tư duy

Mỗi bức tranh có một đồng hồ đi kèm, kim dài của cả bốn đồng hồ đều chỉ đúng số 12 nên chỉ cần đọc số kim ngắn đang chỉ vào là biết Việt làm việc đó lúc mấy giờ. Sau đó so sánh bốn mốc giờ vừa đọc được với giờ giấc hợp lý của một bạn nhỏ để trả lời câu hỏi "có nên như Việt không".

1Cách 1. Đọc từng đồng hồ rồi ghép với hoạt động

Định hướng. Đọc số kim ngắn của đồng hồ dưới mỗi bức tranh, kim dài luôn chỉ đúng số 12 nên đó là giờ đúng.

Tranh 1 (thức dậy): kim ngắn chỉ số 10 nên Việt thức dậy lúc 10 giờ (sáng).
Tranh 2 (đá bóng): kim ngắn chỉ số 2 nên Việt đá bóng lúc 2 giờ (chiều).
Tranh 3 (ăn cơm, trời đã tối): kim ngắn chỉ số 9 nên Việt ăn cơm lúc 9 giờ (tối).
Tranh 4 (chơi điện tử, trời tối muộn): kim ngắn chỉ số 11 nên Việt chơi điện tử lúc 11 giờ (tối).

Vậy Việt thức dậy lúc 10 giờ sáng, đá bóng lúc 2 giờ chiều, ăn cơm lúc 9 giờ tối, chơi điện tử lúc 11 giờ tối.

2Cách 2. So sánh với giờ giấc hợp lý để trả lời câu hỏi mở

Định hướng. Sau khi đã có đủ 4 mốc giờ, so sánh với nếp sinh hoạt lành mạnh (dậy sớm, ăn tối và ngủ đúng giờ) để trả lời "Em có nên như Việt không?".

Việt thức dậy khá muộn (10 giờ sáng), ăn cơm tối muộn (9 giờ tối) và còn thức chơi điện tử tới tận 11 giờ tối — đó không phải là thói quen tốt cho sức khoẻ và việc học.

Vậy chúng ta không nên sinh hoạt như Việt; nên thức dậy sớm hơn, ăn tối sớm hơn và không thức khuya chơi điện tử.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 1 để xác định đúng bốn mốc giờ trước, rồi mới dùng Cách 2 để suy luận và trả lời câu hỏi mở — tách bạch phần "đọc giờ" (có đáp số đúng/sai rõ ràng) với phần "nêu ý kiến" (không có một đáp án cố định).

Đáp số. Việt thức dậy lúc 10 giờ sáng; đá bóng lúc 2 giờ chiều; ăn cơm lúc 9 giờ tối; chơi điện tử lúc 11 giờ tối. Chúng ta không nên sinh hoạt như Việt vì dậy muộn, ăn tối muộn và thức khuya chơi điện tử không tốt cho sức khoẻ.

Sai lầm thường gặp. Đếm nhầm 1 giờ do đọc vội (ví dụ đọc 10 giờ thành 9 giờ hoặc 2 giờ thành 3 giờ) — phải nhìn thật kỹ xem kim ngắn đang nằm SÁT số nào chứ không áng chừng.

🚀 Mở rộng. Em hãy kể lại các hoạt động của chính em vào một ngày Chủ nhật, kèm theo giờ giấc, rồi tự nhận xem giờ giấc đó đã hợp lý chưa.

Mở bài này trong app ↗

Bài 3 · Luyện tập 1 · Bài 3★★Trang 85— Đọc và so sánh dữ liệu trong bảng hai chiều (ngày × buổi)

Bài 3 (trang 85). Lịch chơi thể thao của Rô-bốt trong một tuần: a) Rô-bốt chơi môn thể thao nào vào thứ Tư? b) Rô-bốt chơi bóng bàn vào những ngày nào? c) Ngày nào Rô-bốt chơi các môn thể thao giống ngày thứ Hai?

Kiến thức cần nhớ

Một tuần có 7 ngày: thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật.
Bảng hai chiều: dò đúng hàng (ngày) và đúng cột (buổi) để lấy thông tin.

🧠 Phân tích tư duy

Bảng có 7 hàng (7 ngày trong tuần) và 2 cột (buổi Sáng, buổi Chiều). Muốn trả lời từng câu chỉ cần dò đúng hàng — cột rồi đọc tên môn thể thao, hoặc dò theo tên môn thể thao để tìm ra (các) ngày tương ứng.

1Cách 1. Dò theo hàng "Thứ Tư" để trả lời câu a

Định hướng. Tìm hàng ghi "Thứ Tư" trong bảng, đọc ô ở cột Sáng.

Hàng Thứ Tư — cột Sáng ghi Cầu lông; cột Chiều là hoạt động chạy bộ (không phải một trong ba môn bóng đang xét).

Vậy a) vào thứ Tư (buổi sáng), Rô-bốt chơi cầu lông.

2Cách 2. Dò theo tên môn thể thao "Bóng bàn" và so sánh cả hàng với hàng Thứ Hai

Định hướng. Rà từng ô trong bảng để tìm tất cả vị trí ghi "Bóng bàn" (câu b); rồi đọc trọn hàng Thứ Hai rồi so sánh với từng hàng còn lại để tìm hàng giống hệt (câu c).

b) Rà bảng: "Bóng bàn" xuất hiện ở Thứ Năm (buổi sáng) và Thứ Bảy (buổi chiều).
c) Thứ Hai: Sáng = Bóng chuyền, Chiều = Cầu lông. So sánh từng hàng: Thứ Sáu cũng có Sáng = Bóng chuyền, Chiều = Cầu lông — giống hệt Thứ Hai; các ngày còn lại đều khác ít nhất một buổi.

Vậy b) Rô-bốt chơi bóng bàn vào sáng thứ Năm và chiều thứ Bảy; c) thứ Sáu có lịch chơi giống hệt thứ Hai.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 2 cho câu b, c vì phải rà toàn bộ bảng để tìm đủ MỌI vị trí thoả mãn, không thể dừng lại ở ô đầu tiên tìm thấy.

Đáp số. a) Cầu lông. b) Sáng thứ Năm và chiều thứ Bảy. c) Thứ Sáu.

Sai lầm thường gặp. Ở câu b chỉ tìm thấy một ô "Bóng bàn" rồi dừng lại, quên rà tiếp để tìm đủ CẢ HAI ngày; ở câu c chỉ so sánh buổi Sáng mà quên so cả buổi Chiều nên dễ chọn nhầm ngày chỉ giống một nửa.

🚀 Mở rộng. Em hãy lập một bảng lịch tương tự cho các hoạt động của em trong một tuần (học, chơi thể thao, đọc sách…), rồi tự đặt câu hỏi kiểu a), b), c) cho bạn cùng bàn trả lời.

Mở bài này trong app ↗

Bài 4 · Luyện tập 2 · Bài 1★★Trang 86— Đọc bảng số liệu, tìm các giá trị bằng nhau và so sánh với một số cho trước

Bài 1 (trang 86). Quan sát bảng sau rồi cho biết: a) Vào các ngày nào đàn thỏ ăn số củ cà rốt bằng nhau? b) Vào các ngày nào đàn thỏ ăn nhiều hơn 27 củ cà rốt? (Thứ Hai: 21 củ; Thứ Ba: 25 củ; Thứ Tư: 20 củ; Thứ Năm: 28 củ; Thứ Sáu: 31 củ; Thứ Bảy: 25 củ; Chủ nhật: 30 củ.)

Kiến thức cần nhớ

So sánh các số có hai chữ số bằng cách so hàng chục trước, bằng nhau thì so tiếp hàng đơn vị.
Số liệu trong bảng luôn gắn với đúng ngày ở hàng tương ứng.

🧠 Phân tích tư duy

Cần đọc đúng 7 số liệu trong bảng rồi thực hiện hai việc khác nhau. So sánh TỪNG CẶP số với nhau để tìm số bằng nhau (câu a), và so sánh TỪNG số với 27 để tìm số lớn hơn (câu b).

1Cách 1. Liệt kê rồi so sánh từng cặp số (câu a)

Định hướng. Ghi lại 7 số liệu theo đúng thứ tự ngày, rồi so sánh lần lượt từng cặp số xem có cặp nào bằng nhau không.

Bảy số liệu: 21, 25, 20, 28, 31, 25, 30.
So sánh: 21, 25, 20, 28, 31 đôi một khác nhau; riêng Thứ Ba (25) và Thứ Bảy (25) — hai số này bằng nhau.

Vậy a) đàn thỏ ăn số củ cà rốt bằng nhau vào thứ Ba và thứ Bảy (đều 25 củ).

2Cách 2. So sánh từng số với 27 (câu b)

Định hướng. So sánh lần lượt từng số liệu trong bảng với 27: số nào lớn hơn 27 thì ghi lại ngày tương ứng.

21 < 27 (không chọn); 25 < 27 (không chọn); 20 < 27 (không chọn); 28 > 27 (chọn — Thứ Năm); 31 > 27 (chọn — Thứ Sáu); 25 < 27 (không chọn); 30 > 27 (chọn — Chủ nhật).

Vậy b) đàn thỏ ăn nhiều hơn 27 củ cà rốt vào thứ Năm (28 củ), thứ Sáu (31 củ) và Chủ nhật (30 củ).

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên ghi lại dãy 7 số liệu ra nháp trước khi so sánh (như Cách 1 và Cách 2 đã làm) — tránh phải nhìn đi nhìn lại bảng nhiều lần và dễ bỏ sót số liệu.

Đáp số. a) Thứ Ba và thứ Bảy (đều ăn 25 củ). b) Thứ Năm (28 củ), thứ Sáu (31 củ), Chủ nhật (30 củ).

Sai lầm thường gặp. Ở câu a chỉ so sánh các số liền kề nhau trong bảng mà bỏ sót cặp số ở cách xa nhau (Thứ Ba và Thứ Bảy không nằm cạnh nhau); ở câu b quên xét trường hợp "lớn hơn" phải chặt hơn "bằng", nên đừng chọn nhầm 25 hoặc 21 vào danh sách.

🚀 Mở rộng. Nếu đổi câu hỏi thành "ngày nào đàn thỏ ăn ÍT HƠN 25 củ cà rốt" thì đáp số sẽ là những ngày nào?

Mở bài này trong app ↗

Bài 5 · Luyện tập 2 · Bài 2★★Trang 86— Xác định thứ của hôm nay, ngày mai khi biết thứ của hôm qua

Bài 2 (trang 86). Quan sát tranh rồi trả lời: một bạn nói "Các cậu biết ngày mai là thứ mấy không?", một bạn khác nói "Hôm qua là thứ Tư". Vậy "ngày mai" là thứ mấy?

Kiến thức cần nhớ

Thứ tự các ngày trong tuần: thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật, rồi lặp lại thứ Hai.
Hôm qua → Hôm nay → Ngày mai là ba ngày liên tiếp nhau, mỗi ngày cách nhau đúng 1 ngày.

🧠 Phân tích tư duy

Các ngày trong tuần nối tiếp nhau theo đúng thứ tự cố định, lặp lại thành vòng thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật rồi lại thứ Hai. "Hôm qua" đứng ngay trước "hôm nay" một ngày, và "ngày mai" đứng ngay sau "hôm nay" một ngày, nên chỉ cần đếm tiến dần theo thứ tự các ngày trong tuần.

1Cách 1. Đếm tiến từng bước một

Định hướng. Từ "hôm qua là thứ Tư", đếm tiến 1 ngày để ra "hôm nay", rồi đếm tiến thêm 1 ngày nữa để ra "ngày mai".

Hôm qua: thứ Tư.
Hôm nay = ngày liền sau thứ Tư = thứ Năm.
Ngày mai = ngày liền sau thứ Năm = thứ Sáu.

Vậy ngày mai là thứ Sáu.

2Cách 2. Đếm lùi từ "ngày mai" để kiểm tra lại

Định hướng. Thử đếm ngược lại từ đáp số vừa tìm để kiểm tra: từ "ngày mai" lùi 2 ngày phải đúng ra "hôm qua".

Giả sử ngày mai là thứ Sáu → lùi 1 ngày là hôm nay = thứ Năm → lùi tiếp 1 ngày là hôm qua = thứ Tư.

Vậy kết quả khớp với đề bài (hôm qua đúng là thứ Tư), khẳng định lại ngày mai là thứ Sáu.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 1 để tìm đáp số, sau đó dùng Cách 2 đếm ngược lại như một bước tự kiểm tra — tránh đếm nhầm hướng (tiến/lùi) hoặc đếm dư/thiếu một ngày.

Đáp số. Ngày mai là thứ Sáu.

Sai lầm thường gặp. Đếm nhầm hướng, coi "hôm qua là thứ Tư" rồi suy luôn "ngày mai" bằng cách lùi thay vì tiến, dẫn tới trả lời sai thành thứ Ba; hoặc quên mất phải qua ĐỦ HAI bước (hôm qua→hôm nay→ngày mai) mà chỉ đếm một bước.

🚀 Mở rộng. Nếu bạn kia nói "Ngày mai là thứ Hai" thì hôm qua là thứ mấy?

Mở bài này trong app ↗

Bài 6 · Trò chơi★Trang 87— Trò chơi ôn tập đọc giờ đúng, di chuyển theo số chấm xúc xắc

Trò chơi (trang 87): Đưa ong về tổ. Cách chơi: Chơi theo nhóm. Người chơi bắt đầu từ ô xuất phát. Khi đến lượt, người chơi gieo xúc xắc, đếm số chấm ở mặt trên xúc xắc rồi di chuyển số ô bằng số chấm đó. Đọc giờ tại đồng hồ ở ô vừa đi đến. Nếu đến được ô "may mắn" (hình chú ong) thì được về tổ ngay. Trò chơi kết thúc khi có người đưa được ong về tổ.

Kiến thức cần nhớ

Kim ngắn là kim giờ, kim dài là kim phút; giờ đúng là lúc kim dài chỉ vào số 12.
Xúc xắc có 6 mặt, mỗi mặt từ 1 đến 6 chấm; số chấm xuất hiện là số ô được di chuyển.

🧠 Phân tích tư duy

Đây là trò chơi ôn tập, không phải bài tập chấm điểm với một đáp số cố định — số ô di chuyển mỗi lượt phụ thuộc vào kết quả gieo xúc xắc của người chơi (ngẫu nhiên từ 1 đến 6 chấm), và người thắng cuộc cũng ngẫu nhiên tuỳ ai gieo trúng ô "may mắn" trước. Nhiệm vụ Toán học cốt lõi khi chơi là đọc ĐÚNG giờ ở mỗi đồng hồ tại ô mình dừng chân.

1Cách 1. Chơi đúng luật, đọc giờ tại từng ô dừng chân

Định hướng. Thực hiện đúng trình tự: gieo xúc xắc → đếm số chấm → di chuyển đúng số ô đó → đọc to giờ ở đồng hồ vừa dừng.

Ví dụ một lượt chơi: gieo được 4 chấm → từ ô Xuất phát di chuyển 4 ô → đọc giờ ở đồng hồ tại ô dừng (ví dụ đồng hồ chỉ 8 giờ) rồi nói to "8 giờ" trước khi nhường lượt cho bạn.
Nếu ô dừng lại đúng là ô có hình chú ong (ô may mắn) thì được đưa ong về tổ ngay, thắng cuộc.

Vậy mỗi lượt chơi đều gắn liền với một lần đọc giờ đúng — chơi càng nhiều lượt, em càng luyện đọc giờ thành thạo hơn.

2Cách 2. Tự luyện thêm ở nhà bằng cách tự đặt số chấm xúc xắc

Định hướng. Khi chơi một mình để luyện tập, em có thể tự chọn một số bất kỳ từ 1 đến 6 thay cho việc gieo xúc xắc, rồi tự đếm ô và tự đọc giờ để kiểm tra mình đọc có đúng không.

Ví dụ tự chọn số 6: di chuyển 6 ô kể từ vị trí hiện tại, dừng lại ở ô mới rồi tự đọc giờ ở đồng hồ tại đó; có thể nhờ người lớn kiểm tra lại xem đọc đúng chưa.

Vậy dù chơi một mình hay theo nhóm, mục tiêu vẫn là luyện đọc đúng giờ trên đồng hồ — không có một "đường đi duy nhất đúng" vì số ô di chuyển luôn ngẫu nhiên.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên chơi theo nhóm (Cách 1) để vừa học vừa vui và có bạn kiểm tra chéo xem đọc giờ đã đúng chưa; khi không có bạn chơi cùng thì dùng Cách 2 để tự luyện ở nhà.

Đáp số. Trò chơi không có một đáp số cố định vì số ô di chuyển mỗi lượt phụ thuộc vào kết quả gieo xúc xắc (ngẫu nhiên) — mục tiêu Toán học là đọc ĐÚNG giờ ở đồng hồ tại mỗi ô dừng chân trên đường đi từ Xuất phát đến Đích (tổ ong).

Sai lầm thường gặp. Di chuyển sai số ô so với số chấm xúc xắc (đếm nhầm chấm hoặc đếm nhầm ô); hoặc đọc ẩu giờ ở đồng hồ tại ô dừng chân mà không nhìn kỹ kim ngắn đang chỉ đúng số nào.

🚀 Mở rộng. Em hãy tự vẽ thêm một bàn chơi khác với 10 ô, mỗi ô là một đồng hồ do chính em vẽ kim, rồi rủ bạn cùng chơi và đọc giờ.

Mở bài này trong app ↗