Bài 1 · Hoạt động (trang 73) · Bài 1★Trang 73— Thực hành làm thước đo bằng dây, gắn với đổi đơn vị mét sang đề-xi-mét
Hoạt động (trang 73) · Bài 1. Làm thước dây.
• Chuẩn bị một dải dây dài hơn 3 m.
• Dùng thước 1 m. Từ đầu dây, cứ 1 m em hãy vạch một vạch đỏ.
• Dùng thước kẻ có vạch chia đề-xi-mét. Từ đầu dây, cứ 1 dm em hãy vạch một vạch xanh (trừ chỗ đã có vạch đỏ).
• Chuẩn bị một dải dây dài hơn 3 m.
• Dùng thước 1 m. Từ đầu dây, cứ 1 m em hãy vạch một vạch đỏ.
• Dùng thước kẻ có vạch chia đề-xi-mét. Từ đầu dây, cứ 1 dm em hãy vạch một vạch xanh (trừ chỗ đã có vạch đỏ).
Kiến thức cần nhớ
- 1 mét (m) bằng 10 đề-xi-mét (dm): 1 m = 10 dm.
- Trên thước dây, mỗi mốc tròn mét (1 m, 2 m, 3 m,…) cũng đồng thời là một mốc tròn chục đề-xi-mét (10 dm, 20 dm, 30 dm,…), vì vậy các vạch đỏ (đánh theo mét) luôn trùng với một vạch xanh (đánh theo đề-xi-mét).
🧠 Phân tích tư duy
Muốn vạch đúng, phải nhớ 1 m = 10 dm. Cứ đến đúng mốc chục đề-xi-mét (10 dm, 20 dm, 30 dm,…) thì mốc đó cũng chính là mốc 1 m, 2 m, 3 m,… nên đã có vạch đỏ rồi, không vạch thêm vạch xanh đè lên nữa — đó chính là ý 'trừ chỗ đã có vạch đỏ' mà đề nhắc.
1Cách 1. Làm theo đúng hai bước như đề hướng dẫn (ví dụ minh hoạ)
Định hướng. Lấy một dải dây ví dụ dài 3 m 5 dm (tức 35 dm) để làm mẫu: trước hết vạch đỏ theo mét, sau đó vạch xanh theo đề-xi-mét, bỏ qua những chỗ đã có vạch đỏ.
Ví dụ dải dây dài 3 m 5 dm, tức dm
Trước tiên (vạch đỏ, cứ 1 m một vạch): vạch tại 1 m, 2 m, 3 m, được vạch đỏ
Sau đó (vạch xanh, cứ 1 dm một vạch, trừ chỗ đã có vạch đỏ): vạch tại các mốc từ 1 dm đến 35 dm, trừ 3 mốc 10 dm, 20 dm, 30 dm đã có vạch đỏ, được vạch xanh
Trước tiên (vạch đỏ, cứ 1 m một vạch): vạch tại 1 m, 2 m, 3 m, được vạch đỏ
Sau đó (vạch xanh, cứ 1 dm một vạch, trừ chỗ đã có vạch đỏ): vạch tại các mốc từ 1 dm đến 35 dm, trừ 3 mốc 10 dm, 20 dm, 30 dm đã có vạch đỏ, được vạch xanh
Vậy với dải dây ví dụ dài 3 m 5 dm, em vạch được 3 vạch đỏ và 32 vạch xanh.
2Cách 2. Đổi mọi mốc về cùng đơn vị đề-xi-mét rồi liệt kê
Định hướng. Đổi hết dải dây ví dụ về đơn vị đề-xi-mét, liệt kê các mốc từ 1 dm đến hết dây; mốc nào chia hết cho 10 là vạch đỏ, mốc còn lại là vạch xanh — cách này chỉ làm việc với một loại đơn vị nên không phải đổi qua lại giữa mét và đề-xi-mét trong đầu.
Đổi 3 m 5 dm dm
Liệt kê các mốc chia hết cho trong dãy 1 đến 35: đó là , có mốc là vạch đỏ
Các mốc còn lại (không chia hết cho 10) là vạch xanh: mốc
Liệt kê các mốc chia hết cho trong dãy 1 đến 35: đó là , có mốc là vạch đỏ
Các mốc còn lại (không chia hết cho 10) là vạch xanh: mốc
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 3 vạch đỏ và 32 vạch xanh.
Nhận xét. Vì dải dây dài bao nhiêu là do em tự chuẩn bị nên số vạch thật của em có thể khác — đây chỉ là ví dụ minh hoạ cách tính, không phải số cố định của sách.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Cách 2 (đổi hết về đề-xi-mét rồi liệt kê) ít nhầm nhất vì chỉ làm việc với một loại đơn vị, không phải quy đổi qua lại giữa mét và đề-xi-mét trong đầu.
Đáp số. Ví dụ với dải dây dài 3 m 5 dm (35 dm): có 3 vạch đỏ (tại 1 m; 2 m; 3 m) và 32 vạch xanh. Dải dây thật của em có thể dài khác nên số vạch sẽ khác — đây chỉ là ví dụ minh hoạ cách làm.
Sai lầm thường gặp. Vạch thêm một vạch xanh ngay sát vạch đỏ tại đúng mốc 1 m, 2 m, 3 m, làm thước dây bị vạch chồng hai màu tại một điểm — sai với yêu cầu 'trừ chỗ đã có vạch đỏ' của đề.
🚀 Mở rộng. Nếu dải dây dài đúng 4 m (40 dm) thì vạch được bao nhiêu vạch đỏ và bao nhiêu vạch xanh?
