Bài 57. Thực hành và trải nghiệm đo độ dài

Định hướng. Lấy một dải dây ví dụ dài 3 m 5 dm (tức 35 dm) để làm mẫu: trước hết vạch đỏ theo mét, sau đó vạch xanh theo đề-xi-mét, bỏ qua những chỗ đã có vạch đỏ.

Vậy với dải dây ví dụ dài 3 m 5 dm, em vạch được 3 vạch đỏ và 32 vạch xanh.

Định hướng. Đổi hết dải dây ví dụ về đơn vị đề-xi-mét, liệt kê các mốc từ 1 dm đến hết dây; mốc nào chia hết cho 10 là vạch đỏ, mốc còn lại là vạch xanh — cách này chỉ làm việc với một loại đơn vị nên không phải đổi qua lại giữa mét và đề-xi-mét trong đầu.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 3 vạch đỏ và 32 vạch xanh.

Nhận xét. Vì dải dây dài bao nhiêu là do em tự chuẩn bị nên số vạch thật của em có thể khác — đây chỉ là ví dụ minh hoạ cách tính, không phải số cố định của sách.

Định hướng. Lấy gang tay (khoảng 2 dm) làm vật mốc, ướm thử vào đồ vật rồi đếm số gang tay để ước lượng, sau đó đo lại bằng thước dây cho chính xác.

Vậy (ví dụ) bảng lớp: ước lượng 30 dm, đo được 32 dm; cửa lớp: ước lượng 12 dm, đo được 11 dm; bàn học: ước lượng 6 dm, đo được 5 dm.

Định hướng. Áp thử thước dây đã làm ở Hoạt động 1 vào đồ vật một cách nhanh, chưa cần đọc kĩ từng vạch, chỉ nhìn áng chừng đến vạch đỏ gần nhất để ước lượng, rồi mới đọc kĩ từng vạch để có số đo chính xác.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1.

Nhận xét. Số đo thật của lớp em có thể khác — bảng trên chỉ là một ví dụ minh hoạ cách ước lượng rồi đo lại.

Định hướng. Mỗi bước chân người lớn bước dài khoảng 1 m; đếm số bước chân đi dọc theo vật cần đo để ước lượng độ dài theo mét, sau đó đo lại bằng thước dây/thước cuộn cho chính xác.

Vậy (ví dụ) a) cổng trường ước lượng khoảng 4 m, toà nhà ước lượng khoảng 9 m; b) cổng trường rộng 5 m, hai cây cách nhau 6 m.

Định hướng. Lấy chiều rộng cửa lớp đã đo chính xác ở Bài 2 (ví dụ 11 dm, tức hơn 1 m một chút) làm vật mốc, ước lượng cổng trường và toà nhà học cao/rộng gấp khoảng mấy lần vật mốc đó.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1.

Nhận xét. Số liệu thật của trường em có thể khác hẳn — bảng trên chỉ là ví dụ minh hoạ cách ước lượng rồi đo lại.

Định hướng. Thước kẻ dài 2 dm, số lần đo cho biết thước kẻ được đặt liên tiếp bao nhiêu lần dọc theo vật, nên lấy số lần đo nhân với 2 dm sẽ ra độ dài của vật.

Vậy cửa sổ rộng 10 dm; tủ sách rộng hơn 12 dm; bàn dài gần 8 dm.

Định hướng. 'Đo được mấy lần độ dài thước kẻ' nghĩa là đặt thước kẻ 2 dm liên tiếp bấy nhiêu lần, nên có thể cộng liên tiếp 2 dm đúng số lần đo thay vì nhân, kết quả phải giống Cách 1.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: cửa sổ rộng 10 dm; tủ sách rộng hơn 12 dm; bàn dài gần 8 dm.

Nhận xét. Cộng liên tiếp chính là cách tính của phép nhân bằng phép cộng nhiều số hạng bằng nhau — hai cách luôn cho cùng một kết quả. Phần b) là hoạt động tự đo đồ vật thật nên số liệu tuỳ mỗi bạn, ví dụ: cạnh bàn học ước lượng khoảng 7 dm, đo được 6 dm; chiều cao ghế học sinh ước lượng khoảng 4 dm, đo được 3 dm; bề rộng cửa sổ ước lượng khoảng 9 dm, đo được 8 dm.

Định hướng. Đã có bốn số đo cùng đơn vị ki-lô-mét, chỉ cần so sánh trực tiếp từng cặp số để tìm số lớn nhất và số bé nhất.

Vậy bạn Việt có nhà xa trường nhất (5 km), bạn Hoa có nhà gần trường nhất (1 km).

Định hướng. Thay vì so từng cặp, xếp cả bốn số đo theo thứ tự từ bé đến lớn trên một hàng; số đứng đầu hàng là bé nhất, số đứng cuối hàng là lớn nhất.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: bạn Hoa gần trường nhất, bạn Việt xa trường nhất.

Nhận xét. Xếp thứ tự cả dãy số giúp tìm được cùng lúc cả số lớn nhất lẫn số bé nhất, không phải so sánh nhiều lần. Số liệu thật của nhóm em có thể khác hẳn ví dụ trên.